- Yargýtay/Hukuk 7/76
(Lefkoþa Kaza Mahkemesinde
birleþtirilmiþ 81/74, 82/74, 83/74
ve 84/74 sayýlý davalar)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir Ertekün, Baþkan, Þakir Sýdký Ýlkay ve Orhan Zihni Bilgehan.
Ýstinaf edenler: 1. Mehmet Hasan, Lefkoþa (Dava No.81/74)
2. Vedat Derviþ, Lefkoþa (Dava No.82/74)
3. Hasan Arif Salih,Lefkoþa (Dava No.83/74)
4. Ahmet Ormancý (Küçük Nevzat
A. Ormancý'nýn tabü vasýsý ve/veya
en yakýn arkadaþý ve/veya babasý sýffatýyle,
Lefkoþa) (Dava No.84/74)
(Davacýlar)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Mustafa Kemal Abdülgani,Lefkoþa.
(Davalý)
a r a s ý n d a .
Üçüncü þahýs: Vedat Derviþ, Lefkoþa
Ýstinaf eden No.l (81/74 sayýlý davada davacý )
Ýstinaf eden No.2 (82/74 sayýlý davada davacý ve)
Ýstinaf eden No.4 (84/74 sayýlý davada davacý )namýna: Menteþ Aziz.
Ýstinaf eden No.3(83/74 sayýlý davada davacý)namýna: Fuat Veziroðlu
Aleyhine istinaf edilen namýna.: Þefika Durduran.
Trafik Kazasý - Trafik kazasýndan doðan yaralanmalar ve ölüm Davacýlarýn özel ve genel tazminat talebi.
Haksýz Fiiller - Müterafik kusur (Karþýlýklý kusur) - Ýlk Mahkemenin Davalýda hiç kusur bulmamasý.
Müterafik Kusur.
Hukuk Usulü - Þahadetin deðerlendirilmesi - Esasa iliþkin olmayan tenakuzlarýn dikkate alýnmamasý.
Hukuk Usulü - Ýlk Mahkemenin þahadet hususundaki kanaatine Ýstinaf Mahkemesinin müdahale edebilmesi için varýlan kanaatin doðruluðundan þüphe etmesinin yeterli olmayýp varýlan kanaatýn yanlýþ olduðuna kanaat getirmesinin zorunlu olmasý.
Fasýl 334 Yol Kurallarý Yasasý - Yasaya göre yolun sol ta.rafýný almayan, karþýdan gelmekte olan Davalýnýn seyir hattýna aniden ve hiç sebep yokken tecavüz eden ve yola gerekli þekilde ba.kmayan (prooper look out) sürücünün kusurlu olmasý.
Hukuk Usulü - Üçüncü Þahýs - Da.valýnýn kusurlu olduðunu iddia ettiði Davacýlardan birinin davaya Üçüncü Þahýs olarak eklenmesi.
OLAY: Davacýlar, açtýklarý ayrý ayrý davalar ile Davalýnýn dikkatsiz ve ihmalkârane araba sürmesi sonucu meydana gelen trafik kazasýnda aldýklarý yaralar ve uðradýklarý zarardan ötürü özel ve genel tazminat talep ettiler.
Davalar birleþtirilerek dinlendi.
Davalý müdafaasýnda kendisine atfedilen kusur ve ihmali reddetti ve Davacýlardan birinin kazanýn meydana gelmesinden sorumlu olduðunu iddia ederek bu Davacýnýn davaya. "Üçüncü Þahýs" olarak ithal edilmesini saðladý.
Davayý dinleyen Ýlk Mahkeme, kazanýn üçüncü þahsýn yolun sol tarafýný almamasý ve aniden Davalýnýn seyir hattýna tecavüz etmesi sonucu meydana geldiði kanýsýna. vardý ve Üçüncü Þahsý kazadan sorumlu tutarak davalarýn tümünü de reddetti.
Davacýlar teker teker Ýlk Mahkemenin hükmünün mesuliyet ile ilgili kýsmý aleyhine istinaf ettiler. Davacý da Ýlk Mahkemenin özel ve genel tazminat ile ilgili kýsmý aleyhine mukabil istinaf dosyaladý.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, kaza mahallinin krokisi ve diðer emareleri tetkik ettikten sonra Ýlk Mahkemenin bulgularýnýn þahadetle desteklendiði kanýsýna vardý. Ýstinaf Mahkemesinin Alt Mahkemenin þahadet hususunda varmýþ olduðu bir kanaati bozmasý için varýlan kanaatýn doðruluðundan süphe etmesinin yeterli olmayýp, yanlýþ olduðuna kati olarak kanaat getirmesi gerektiðini dikkate alan Yüksek Mahkeme istinaf edenin ikna yükümlülüðünü yerine getirmediðini belirtti ve istinafý reddetti.
Mesuliyet ile ilgili istinaf reddedildiðinden ta.zminat ile ilgili istinafýn ileri gidemiyeceðini belirten Yüksek Mahkeme mukabil istinaflarý da reddetti.
_________________
H Ü K Ü M
-M. Necati Münir Ertekün, Baþkan: Ýþbu istinaf ben, Sayýn Ýlkay ve Sayýn Bilgehan'dan oluþan bir Mahkeme Heyeti tarafýndan dinlenmiþtir. Daha sonra Yargýçlar arasýnda gerekli müzakere yapýlýp verilecek hüküm üzerinde tam bir mutabakata varýldýðý halde, Yüksek- Seçim Kurulu acil iþleri ve Sa-yýn Bilgehan'ýn Yüksek Mahkeme -Yargýçlýðýndan aniden ayrýlmasý dolayýsýyle, hüküm, daha önce verilemedi. Sayýn Bilgehan dahil Mahkeme Heyetinin üzerinde mutabýk kalmýþ olduðu hükmü þimdi ben vereceðim.-
-
-M. Necati Münir Ertekün, Ba-þ-kan:- Dört ayrý davacý tarafýndan açýlan 81/74, 82/74, 83/74 ve 84/-74 sayýlý davalar Lefkoþa Kaza Mahkemesi emri ile birleþtirildi ve yapýlan duruþmada ibraz edilen þahadet mesuliyet açýsýndan tüm dava.lara teþmil edildi. Da-vacýla.r, dava-lýnýn 31 Aralýk 1-973 tarihinde Lefkoþa-Gönyeli a-nayolu üzerinde CL 115 plâka numaralý arabasýný dikkatsiz ve ihmalkârane sürmesi neticesi vuku bulan bir trafik kazasýnda aldýklarý yara. ve düçar olduklarý maddi ve manevi zarardan ötürü daval-ýdan özel ve genel tazmina-t talep ettiler. Davalý ise kendisine isnat edilen tüm kusur ve ihmali reddetti ve dava konusu kazanýn sadece ve tama.men 82/74 sayýlý davadaki davacýnýn DU 340 plâka numa.ralý arabayý dikkatsiz ve ihmalkâra.ne sürmesi neticesi vuku bulduðunu veya. alternatif olarak onun da kazaya büyük ölçüde ka-tkýda. bulunduðunu iddia ederek sözü edilen davacýyý "üçüncü þahýs" olarak diðer davalara ithal etti.
Bahse konu kaza 31 Aralýk 1973 tarihinde Lefkoþa-Gönyeli anayolu üzerinde, Gönyeliye doðru Ortaköyün çýkýþtnda köprüyü geçtikten hemen sonra Yýldýrým Bölüðüne gelmezden önceki yerde vuku bulmuþtur. Davalý CL 115 plâkalý araba ile Lefkoþadan Gönyeliye doðru, "üçüncü þahýs" ise DU 340 plâkalý araba ile aksi istikamette seyrediyorlardý. DU 340 plâka numaralý arabada diðer davacýlar da bulunmakta idi. Kazanýn vuku bulduðu yerde her iki araç bir birine çok hafif bir þekilde sürünmüþtü. "Üçüncü þahýs" bunun üzerine direksiyonu sola kýrd: ve bunun neticesi de muvazenesini kaybetmiþ olacak ki köprü direðine tosladý. Kaza neticesi davacýlar yaralandýlar. Bilâhare- 83/74- sayýlý davadaki davacý Hasan Arif Salih aldýðý yaralardan vefat etti.-
-
Kazadan hemen sonra P.Ç. 1890 Mustafa Nazým kaza mahalline gitti ve orada. dava.lýnýn huzurunda kaza ile ilgili gerekli ölçüleri alýp ölçeksiz bir kroki hazýrladý. Bu kroki davanýn duruþmasýnda Emare I olarak ibraz edildi. P.Ç. 1890 kaza yerine gittiði zaman davacýlar hastahaneye kaldýrýlmýþlardý. Ýki aracýn birbirine süründüðü ve Emare I üzerinde "X1" olarak iþaretlenen noktayý P.Ç.1890'a davalý gösterdi. P.Ç. 1890 bu noktada bir miktar taze toprak döküntüsü buldu.
-Sözü edilen iki a.racýn temas noktasý, kazanýn vuku bulduðu yerdeki yolun durumu ve kazanýn ne þekilde vuku bulduðu hususlarýnda. Lefkoþa Kaza Mahkemesi hükmünde þöyle demiþtir:"Ýbraz edilen þahadete göre XI noktasýný iki aracýn temas noktasý olarak buluruz. XI de asfalt yolun geniþliði 22 ayak 1 inçtir ve XI Lefkoþadan Gönyeliye doðru asfaltýn sol kenarýndan 6 ayak içeridedir. Yani DU 340 davalýnýn istimal etmekte olduðu CL 115 plâk-alý araba ile temas ettiði veya -hafif sürtüþtüðü zaman yolun kendi (üçüncü partinin) seyir hattýndan çýkmýþ ve davalýnýn seyir hattýna Emare I'de de görüleceði gibi 3 ayak 8 inç geçmiþtir. Kaza mahallinde asfalt yol düz ve sathý pürüzsüz ve her iki taraftan görüþ mesafesi 300-400 yardadýr. Kaza günü hava temiz, yer ise kuru idi. Yýlbaþý olduðu için yolda trafik yoðundu ancak temas a.nýnda DU 340 ile CL 115'i çok yakýndan takip eden baþka vasýta yoktu.-
-
-Davacýlarýn yaralanmasý ve bir tanesinin bilâhare ölmesi iki vasýta.nýn birbirine temasý neticesi olmamýþtýr. Temastan sonra Emare I' de yer alan ve CL 115' e ait olduðu tesbit edilen lâstik ve fren izlerinden de anlaþýlacaðý veçhile DU 340'ýn sürücüsü direksiyonunu sola kývýrmýþ fakat sola kývýrmaya ani ve fazla yapmýþ olacak ki muvazenesini kaybederek seyir hattýna paralel olan bankete (DU 340'ýn sol tekerlekleri) çýkýp X2 olarak belirlenen köprü direk veya köþesine toslamýþtýr ve dava.cýlarýn yaralanmalarý iþbu tosla-ma neticesi olmuþtur."
Lefkoþa Kaza Mahkemesi taraflarýn ibraz ettikleri þahadeti ve ilgili iddialarý dinledikten sonra kazada davalýnýn herha.ngi bir kusuru veya ihmalkârlýðý olmadýðý ve kazanýn tamamen "üçüncü þahýs"ýn DU 340 plâkalý a.rabasýný dikkatsiz ve gerekli ihtimamý göstermeksizin sürmesi neticesi vuku bulduðu kanaatýna vardý. Bu nedenle davalarýn tümünün reddedilmesi ve masraflarýn davacýlar ta.rafýndan ödenmesine kara.r verdi. Lefkoþa. Kaza Mahkemesi mesuliyet hususunda, hükmünde þöyle demiþtir:-
-"Kanaatýmýzca iþbu müessif kaza tamamen üçüncü partinin DU 340 plâkalý arabasýný dikkatsiz ve gerekli ihtimamý göstermeksizin sürüþü neticesi vuku bulmuþtur. Kusurdan özellikle Fasýl 334 Yol Kanununun emrettiði þekilde yolun sol tarafýný alma-mak, karþýdan gelmekte o-lan davalýnýn seyir hattýna - a-niden ve hiç sebep olmaksýzý-n tecavüz etmek ve yola gerekli -þekilde bakmamaktan (prooper look out) ibarettir. Davalýda mevcut þahadet ýþýðý altýnda hiçbir kusur yoktur. Ayrýca davalýya a.tfedilmek istenen herhangi bir müterafik kusur unsuru dahi bulamadýk. Bu nedenlerle davalarýn reddi icab eder."
-
Lefkoþa Kaza Mahkemesi, mesuliyet hususunda varmýþ olduðu karara raðmen, istinaf edildiði takdirde Yüksek Mahkemenin bu karar ile hemfikir olmamasý ihtimalini göz önünde bulundurarak, tam mes'uliyet esasý üzerinden davacýlarýn ha.klý olabilecek özel ve genel tazminat miktarlarýný ayrý ayrý tesbit ve takdir etmeyi uygun buldu.
-Birleþtirilmiþ davalardaki her davacý, ayný sebeplere istinaden, Lefkoþa. Kaza Mahkemesinin hükmünün mesuliyet hususu ile ilgili kýsmý aleyhine istinaf etmiþlerdir. Davacýlarýn istinafý þu 6- sebebe istinat ettirilmiþtir:--
-
"1.Verile-n geçerli þahadet Davalý veya b-aþ-ka h-er-h-ang-i bi-r þahit tarafýndan naksedilmemiþ olduðu cihetle, en azýndan Sivil davalarda öngörülen "Proponderence of Evidence" isbat külfeti Davacý tarafýndan davalýya yükletildikten sonra Muhterem Mahkeme Davalýya herhangi bir dikkatsizlik ve/veya müterafik dikkatsizlik atfetmemekle hataya düþmüþtür.
2.Muhterem Bidayet Mahkemesi Davalý tarafýndan verilen þahadeti eleþtirip teste tabi tuttuðu dava lâyiha.larýnda ileri sürülmeyen bir husus olan "kaçýnýlmaz kaza" olarak mütalâa ederek davalýya mesmu herhangi bir dikkatsizlik yükletilemiyeceði, hususunda yanlýþ ve ha.talý yargýya vararak kazanýn vukuunu lâyihalar harici hakikatlar ve þahadetle baðlayýp neticelendirmekle hataya düþmüþtür.-
-
3.Muhterem Bida-yet Mahkemesi- - -yanlýþ ve- -hatalý olarak-- -Talep Takririnde - -Davalýnýn-
-kanuni vazife-ve vecibeleri- -ihlâli sürüþ yaptýðý iddia- -olunduktan - -sonra- -(driving in- -breach of s-tatutory duties) -dikkatsizliðin- -tafsilâtý baþ-lýðý altýnda. davalýnýn ta-mamý-ile kendi tarafýndan -sürüþ- -yapmadýðýna dair tafsilât- -verilmesi gerekirdiþeklinde-
-bulgu yapýp görüþ izhar etmesi yanlýþ ve hatalýdýr- -ç-ünkü- -bu-husus Talep Takririndehem sarahaten- -ve hem de- -zýmnen mevcuttur.-
-
-4.Muhterem Bidayet Mahkemesi -yanlýþ ve- -hatalý olarak- -verilen hakiki þahadet (real-
- -evidence) hilâfýna- -ka-za ma-hallindeki tüm bulgular Davalýnýn þahadeti- -ile baðdaþma-
dýðýndan Davalýya inanmakla hata iþlemiþtir.-
-
5.Her ihtimale binaen ve alternatif- -olarakMuhterem Bi-dayet Mahkemesi Davalýya- -ina-nmakla- -hata iþlememiþ- -olsa bile kazanýn cereyan ediþ ta.rzýile araçlarýn kazada-
-methalder- -oluþ þekli Davalýnýn þahadeti ile baðdaþmaz ve- -Davalýnýn- -kazanýn- - -
-v-ukuunda- -en azýndan- -büyük katkýsý- -olduðunu göstermiþ olduðucihetle MuhteremMahkeme- -Davalýyý mesuliyetten azade kýlmakla hataya düþmüþtür.
-
-6.Muhterem Bidayet Mahkemesi huzurunda serdolunan þahadet bir tüm olarak eleþtirilip doðru bir teste tabi tutulduðunda Davalýya mesmu dikkatsizlik ve/veya en azýndan müterafik dikkatsizlik mevcuttur ve Muhterem Mahkeme Davalýya mesmu -erhangi bir dikkatsizlik atfetmemekle hataya düþmüþtür."-
-
-Davalý da Lefkoþa Kaza Mahkemesinin hükmünün özel ve genel tazminat ile ilgili kýsýmlarý aleyhine bir mukabil istinaf dosyalamýþtýr.
-Ýstinafýn duruþmasýnda istinaf edenlerin avuka.tlarý istinaf sebeplerini birlikte ele almýþlar, daval-ýnýn kazaya katkýsý olduðu gö-rüþünü ýsrarla savunmuþla-r ve "üçüncü þahsýn" 2/3 oranýnda mesuliyeti olduðunu kabul etmiþlerdir. Ýstinaf edenlerin avukatlarýna göre Lefkoþa Kaza Mahkemesi, davalýnýn þahadeti ile 646/74 sayýlý davada vermiþ olduðu þahadet (Em.VIII) ve Polise vermiþ olduðu ifade (Em.XVII) arasanda muhtelif çeliþkiler olmasýna raðmen ve ibra.z edilen diðer þahadet göz önünde tutulduðunda, davalýya inanmakla hata etmiþtir.-
-
-Aleyhine istinaf edilenin avukatý ise, Bidayet Mahkemesinin olgularla ilgili bulgularýnýn hatalý olmadýðýný, bahis konusu tenakuzlarýn esasa müteallik olmadýklarýný, bulgularý yapmýþ olan Bidayet Ma.hkemesi þahitleri görüp dinlediðini ve bu hususta daha avantajlý durumda olduðunu ileri sürerek, Lefkoþa Kaza Mahkemesinin olgularla ilgili bulgularýnýn Yüksek Mahkeme tarafýndan deðiþtirilmesi için sebep olmadýðýný iddia etmiþtir.-
-
-Lefkoþa Kaza Mahkemesi hükmünde davacýlarýn davalarýný reddederken mesuliyet ile ilgili þu üç esas bulguyu yapmýþtýr:-
-(i) Kaza tamamen "üçüncü þahsýn" DU 340 plâka numaralý arabasýný dikkatsiz ve gerekli ihtimamý göstermeksizin sürüþü neticesi vuku buldu-.-
-
-(-ii-)"üçüncü þa.hýs" volun sol tarafýný almayarak k-arþýdan gelmekte olan davalýnýn -arabasýnýn seyir hattýna aniden ve hiç sebep olmaksýzýn tecavüz etti.-
-
-(ii-i)Davalýnýn, mevcut þahadet ýþýðýnda kaza ile ilgili kusuru yoktu.- -
-Ýstinaf dosyasýnda-ki tuta-na-kla-r, ibraz edilen kaza mahallinin krokis-i (Em.I) ve diðer - -Emareler etra-flýca tetkik edildiði zaman Lefkoþa Kaza Mahkemesinin yapmýþ olduðu bulgular ibxaz edilen þahadetle tamamýyle desteklenmektedir.-
-
-Ýstinaf edenlerin avukatlarýnýn iþaret etmiþ olduklarý tenakuzlar kana.atýmýzca esasa müteallik olmayýp teferruatla ilgilidir. Þahitleri görüp dinleyen Lefkoþa Kaza Mahkemesi huzurunda olan tüm þahadet na.zarý itibara alýndýðýnda Lefkoþa. Kaza Mahkemesinin olgularla. ilgili yapmýþ olduðu bulgular kanaatýmýzca hatalý deðildir. Bir Ýstinaf Mahkemesi alt kademedeki bir mahkemenin þahadet hususunda varmýþ olduðu bir kanaatý bozmasý için varýlan kanaatýn doðruluðunda.n þüphe etmesi kâfi olmayýp varýlan kanaatýn yanlýþ olduðuna kanaat getirmesi gerekir ve bunun kati olarak yanlýþ olduðuna dair Ýstinaf Mahkemesini ikna etmek istinaf edene düþer. Bu hususta Lefkoþa Kaza Mahkemesinin olgularla ilgili bulgularýnýn hata.lý olduðuna dair ikna edilmiþ deðiliz.-
-
Yukarýda verilen nedenlerden dolayý Lefkoþa Kaza Mahkemesinin hükmünün mesuliyet ile ilgili kýsmý aleyhine yapýlmýþ olan iþbu istinafý reddederiz.
-
Mesuliyet ile ilgili istinaf reddedildiðinden aleyhine istinaf edilen (davalý) tarafýndan sadece tazminat ile ilgili olara.k yapýlan mukabil istinaf ileri gidemez-. Bu nedenle mukabil istinaf da red-dedi-li-r.-
-
Ýstinaf masraflarýný istinaf edenler ödeyecektîr.
-
(M. Necati Münir Ertek-ün)- -(Þakir Sýdký Ýlkay) -
-- --Baþkan-- --Yargýç
11 Aðustos,-- --l976.
-
Full & Egal Universal Law Academy