- Yargıtay/Hukuk 7/77
(Dava No. 88/77; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA
Mahkeme Heyeti: M.Necati Münir Ertekün, Başkan, Ülfet Emin ve Salih S.
Dayıo-ğlu.
İstinaf eden: Şinasi Halil Başaran, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: K.T.F.D. Başsavcılığı ve diğeri, Lefkoşa.
- (Davalı)
a r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Menteş Aziz.
Aleyhine istinaf edilen namına: Akın A. Sait.
Meni Müdahale - Devlet memurlarının kontrolünü önleme amacıyle ara
emri talebi - Devle-t memurlarının Müstedinin benzin istasyonundaki
benzin pompasını mühürleyerek haksız müdahale yaptıklarını ileri
süren tazmirat davası - Dava ile birlikte ara emri talebi - Ara
emri için İlk Mahkemenin memurların kontrolünü önlemek için ara
emr-i talebinin benzeri olmadığını belirterek geçici ara emri
vermemesi ve istidanın karşı tarefa tebliği için emir vermesi.
Ara emri istidası - Ara emrinin tek taraflı verilmeyip istidanın karşı
tarafa tebliği için emir verilmesi - Ara emri vermek için- acil bir
durum olması - Yargıtayın istida geri çekildiğinden akademik kalan
bir hususta görüş beyan etmesi.
OLAY: Davacıya ait benzin istasyonunu kontrol eden Devlet memurları
benzin pompasını mühürlediler. Davacı malına haksız müdahalede
bu-lunulduğunu ileri sürerek bir tazminat davası açtı ve müdahalenin
önlenmesi için bir de ara emri talep etti.
İlk Mahkeme konunun acil olduğunu kabul etmesine rağmen Devlet
memurlarının kontrol esnasında yaptıkları fiillere karşı 9/76
sayılı -Mahkemeler Yasasının 41. maddesine dayanarak ara emri
vermenin mümkün olup olmadığı hususunda tereddütleri olduğunu
belirtti ve ara emrini vermeyerek istidanın süratle Müstedaaleyhe
tebliğini emretti.
Davacı "konu çok acil olmasına rağmen" a-ra emrini vermeyip
istidayı ertelemekle İlk Mahkemenin hata ettiğini ileri sürerek
istinaf etti. Ancak tarafların anlaşması sonucu dava ve istida geri
çekildiğinden İlk Mahkemece red ve iptal edildi.
SONUÇ: Yüksek Mahkeme, konu acil olduğuna ve -41. maddenin diğer
şartları yerine geldiğine göre İlk Mahkemenin ara emri vermesi
gerektiği görüşünü beyan etti.
H Ü K Ü M
21 Ocak 1977 tarihinde davacı (istinaf eden) Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir dava ile -davalıların ve/veya ajanlarının davacıya ait 91, Bedrettin Demirel Caddesinde bulunan Esso petrol istasyonundaki bir benzin pompasına, onu mühürlemek suretiyle haksız müdahalede bulunduğu gerekçesi ile, diğer şeyler meyanında, tazminat talep etti.
Ay-nı gün davacı Mahkemeye tek taraflı bir istida ile müracaat ederek sözü edilen müdahalenin kaldırılması için geçici bir meni müdahale emri talep etti.
Kaza Mahkemesi 21.1.1977 tarihinde yapmış olduğu oturumda aynen şöyle dedi:
"İstida ve y-eminname okundu. Konu çok acil olmasına rağmen
bu benzeri olmayan bir istidadır. Mahkemeler Yasası 41.
maddesinin memurların kontrol esnasında yaptıkları fiillere karşı
uygulanabileceği hususunda tereddütlerim vardır. Bu nedenle bu
isti-danın Müstedaaleyhlere çok süratle tebliğine emir verir
istidayı 24.1.1977 tarihine tayin ederim."
Davacı işbu tehir kararından 24.1.1977'de istinaf etti. (Bilâhare 24 ve 25 Ocak 1977 tarihinde yapılan duruşmalarda taraflar mahkeme dışı anlaştık-ları ve davacı da gerek istida ve gerekse davayı geri çektiği için Mahkeme de tarafların isteklerine uygun olarak, istida ve davayı masrafsız iptal etti.)
İstinaf eden, istinaf ihbarnamesinde üç ayrı sebep ileri sürmüşse de bunları bir sebepte birle-ştirmek mümkündür. Şöyle ki; istinaf edene göre Bidayet Mahkemesi yukarıda iktibas edilen 21.1.1977 tarihindeki hükümden de görüleceği gibi "konu çok acil olmasına rağmen ara emrini vermeyip istidayı erteleme yoluna gitmesi hatalıdır ve adli takdirini bu ş-ekilde kullanmakla hatalı hareket etmiştir. Geçici men'i müdahale emirleriyle ilgili olarak mevzuatımız 9/76 sayılı 1976 Mahkemeler Yasasının 41. maddesinin şart bendinde görülmektedir. Sözü edilen şart bendi aynen şöyledir:
"Ancak, geçici men'i- müdahale emrinin verilebilmesi için
karara bağlanması gereken konunun ciddi olması, davacının
iddiasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunması ve men'i
müdahale emri verilmezse ileride telâfisi mümkün olmayacak bir
zararın doğacağ-ı veya eski duruma dönüşün çok zorlaşacağı
hususlarında mahkemenin kanaat getirmesi gerekir."
Şart bendinden açıkça görüleceği gibi, geçici men'i müdahale emrinin verilebilmesi için aşağıdaki şartların var olduğu hususunda mahkemenin kanaat get-irmesi gereklidir.
a. Konunun ciddi olması ve
b. davacının iddiasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunması
ve
c. talep edilen emir verilmediği takdirde ileride telâfisi mümkün
olmayacak bir zararın doğacağı veya
d. e-ski duruma dönüşün çok zor olacağı.
İstinaf edenin istidasına ekli yemin varakasında yukarıda belirtilen tüm hususları iddia ettiği açıkça görülmektedir ve bu hususta istinaf eden uhdesine düşeni yapmış bulunmaktadır. Geriye kalan husus Bidayet Mahke-mesinin bunlar üzerinde tatmin olup olmadığı kalmaktadır. Bidayet Mahkemesi konunun "çok acil" olduğunu kabul ve teslim etmiş fakat benzeri olmayan bir istida ve ilâveten 9/76 sayılı Yasanın 41. maddesinin memurların kontrol esnasında yaptıkları fiillere k-arşı uygulanıp uygulanamayacağı hususunda tereddüdü olduğu gerekçesine binaen talep edilen ara emrini vermemeği daha uygun bularak erteleme yönüne gitmiştir.
Kanaatımızca Biaayet Mahkemesinin geçici men'i müdahale emrini verip vermemeği tezekkür eder-ken yukarıda işaret edilen ve istinaf edenin yemin varakasında yer alan dört hususu dikkate alması gerekirdi. Bidayet Mahkemesi, konunun çok acil olduğunu kabul ettikten ve istinaf edenin yemin varakasındaki iddiaları hususunda aleyhte bir kanaat izhar etm-edikten sonra bu şartlar altında geçici men'i müdahale emrinin verilmesi gerekirdi ve bunu yapmamakla hatalı hareket etmiştir.
Bu nedenle istinafın kabulü gerekmektedir.
Dava ve istidanın daha sonra geçirdiğisafahatı ve tarafların
rızası i-le bunların masrafsız iptal edildiklerihakikatı karşısında istinafın kabul edildiğini söylemekle yetineceğiz. Masraflar için herhangi bir emir vermemeği uygun gördük.
(M.Necati Münir Ertekün) (Üllfet Emin)(Salih S. Dayıoğlu)
Başkan - Yargıç Yargıç
21 Haziran,1977
Full & Egal Universal Law Academy