-D.16/83 Yargıtay/Hukuk 7/82
(Gen. İstida: 51/79; Mağusa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, N.Ergin sal(hi, Aziz Altay.
İstinaf eden: 1. Sonay A-hmet Kallıka n/d Sonay Cemal, Lefkoşa.
2. Zehra Ahmet Kallika veya n/d Zehra Mehmet, Mağusa.
3. Hasan Ahmet Kallika, Mağusa.
4. Hayriye Ahmet Kallika veya n/d Hayriye Raif Lama, Mağusa.
- ile --
Aleyhine İstinaf edilen: 1. Mağusa Kaza Tapu Dairesi Amirliği ve dolayısıyle
KTFD İçişleri ve İsk(n Bakanlığını temsilen KTFD
Başsavcısı, Lefkoşa.
- 2. Mağusa sakinlerinden Halil Hamza, Ayluka.
A r a s ı n d a.
İstinaf edenler namına: Kemal Aktay.
Aleyhine istinaf edilen (1) namına: İsmet Dağlar.
Al-eyhine istinaf edilen (2) namına: İsmail Sağlamer.
Açık artırmanın iptali - Açık artırma ile yapılan bir taşınmaz mal satışının iptali için istida dosyalanması - İptal isteminin reddi - Açık artırmanın nasıl yapılacağına ilişkin mevzuatın olmaması ve ar-tırmanın örf ve adete uygun olarak yapılması - Satışın normal olarak örf ve adete uygun olması ve usulsüzlük ve adaletsizlik içermemesi.
OLAY: Davacılar taksimi mümkün olmayan ve üzerinde hisseleri bulunan taşınmaz malın açık artırma yoluyla satılması iç-in Tapu Dairesine müracaat ettiler. Tapu Dairesi satışın saat 10.00'da yapılacağına dair davacılara ihbar gönderdi ve satışın tafsilatını yerel bir gazetede yayınladı. Saat 10'u 1-2 dakika geçerken satış açıldı. 10.20'de en yüksek fiyatı veren alşıcıya tes-lim edildi ve satış kapandı. Satışın kapanmasını müteakip 1-2 dakika sonra Davacılar itirazda bulunarak satışın tekrar açılamsını istediler. Ancak şahıs memuru bunu kabul etmedi Daha sonra Davacılar Tapu Dairesine müracaat ederek satışın iptalini istedile-r, ancak Tapu Dairesi alıcının ve tüm hissedarların muvafakatiyle satışın iptal edilebileceğini bildirdi. Davacılar bunun üzerine Kaza Mahkemesine başvurarak malın kıymetinden çok az bir fiyata satıldığını ve gerekli zaman ve fırsat tanınmış olsaydı daha y-üksek fiyata satılabileceğini ileri sürüp satışın iptalini istediler.
İlk Mahkeme satışta herhangi bir usulsüzlük veya adaletsizlik yapılmadığı kanısına vardı ve istidayı reddetti.
Davacılar, İlk Mahkemenin teslim saatını ve şartlarını içermeyen bir -gazete ilanını yeterli kabul etmekle ve açık artırma satışını örf ve adete ve usulüne uygun olarak yapılmış kabul etmekle hata ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay Davalıların İlk Mahkemede dosyaladıkları istida ve ona ekli yemin varakasın-da ilanın yeterliliğinin konu edilmediğini ve satışı yapanlara ve tanıklara bu konuda soru sorulmadığını, gazete ilanının Tapu Dairesinin hazırlanmasına rağmen Davacılar avukatının gazeteye verdiğini belirterek gazete ilanının teslim saatini ve şartlarını -içermediğine ilişkin istinaf sebebini reddetti.
Yargıtay satışı yapan memurların ve Tapu Müdürünün şahadetinde istinaden satışın normal olarak kabul edilen örf ve adete uygun olarak yapıldığı bulgusuna varan İlk Mahkemenin hata etmediği ve bu bulguların-ın bu tanıkların şahadetleri ile desteklendiği kanısına vardı ve istinafı reddetti.
Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Stilyanu v. Fodiatis 21 CLR 60 at p.72.
Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Halsbury's Laws of England 3rd. Ed. Vol.II p.83 para.-168.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Müstenifler, açık artırma ile yapılan bir taşınmaz mal satışını iptal etmeyi reddeden Mağusa Kaza Mahkemesinin hükmünden istinaf etmişlerdir.
Müstenifler, mağusa Kazasına bağlı Yeni Boğaziçi köyünde Blakeri m-evkiinde k(in ve 359 parsel sayılı ve koçan No.895 altında kayıtlı 2 dönümden oluşan bir taşınmaz malda her biri 18/90 oranında hisse sahibi idiler. Müstenifler, sözü edilen taşınmaz malın gayri kabili taksim olduğu nedeni ile açık artırma ile satılması iç-in Mağusa Tapu Dairesine müracaatta bulundular. Tapu Dairesi açık artırma tarihini 11.11.1979 olarak saptadı ve satışın o gün saat 10.00'da Yeni boğaziçinde yapılacağına dair müsteniflere yazılı ihbarda bulundu. İl(veten Dairenin müsteniflerin avukatına gö-nderdiği ve onun tarafından Bozkurt gazetesinde yayınlanan bir il(nda da taşınmaz malın tafsil(tı ve satışın 11.11.1979 tarihinde saat 10.00'da Yeni Boğaziçinde Mehmet Ali'nin kahvesinde yapılacağı belirtildi. daire satışı yapmak üzere Mehmetçik Muhtarı Ha-san Erbileni görevlendirdi. Satış memuru, Mağusa Kaza Mahkemesinin inandığı şahadete göre, satışı saat 10'u 1-2 dakika geçe açtı ve 10.20'de de en yüksek fiyaı teklif eden Halil Hamzata TL40,000'e teslim etti. Mahkemenin doğru olarak kabul ettiği şahadete -göre Halil Hamzadan başka iki kişi daha malı artırmış ise de Halil hamzanın son artırmasından sonra herhangi birisi artırmada bulunmadı ve satış memuru da başka artıracak olup olmadığını sorup 3-5 dakika bekledikten sonra malı Halil Hamzaya teslim etti. Sa-tış kapatılıp mal teslim edildikten 1-2 dakika sonra oraya müstenifler ve eşleri gidip itirazda bulundular ve satışın terkar açılamsını istediler ancak satış memuru, teslimi yaptığı nedeni ile, satışı tekrar açmayı kabul etmedi. Müstenifler, daha sonra, ta-pu Dairesine müracaatla yapılan satışın iptalini istediler. Tapu Dairesi ise satışı ancak tüm hissedarların ve açık artırmada en yüksek fiyatı veren alıcının muvafakatı ile iptal edebileceğini kendilerine bildirdi. Bunun üzerine müstenifler satışın iptali -için Mağusa kaza Mahkemesine başvurdular ve, diğer şeyler yanında, malın kıymetinin TL200,000 civarında olduğunu ve gerekli zaman ve fırsat tanınmış olsa büyük bir ihtimalle bu fiyata kadar artırılıp satılabileceğini ileri sürdüler.
Mağusa Kaza Mahkemesi- tarafları dinledikten sonra satışta herhangi bir usulsüzlük veya daletsizlik yapılamdığı kanısına vararak yapılan müracaatı reddetti Müstenifler Mağusa Kaza Mahkeemsinin bu kararından istinaf etmiş bulunuyorlar.
İstinaf ihbarnamesinde yer alıp da istina-fın duruşmasında ileri sürülen istinaf sebepleri şu şekilde özetlenebilir.
1. Bidayet Mahkemesi teslim saatı ve şartlarını içermeyen bir gazete il(nını yeterli kabul etmekle hatalı hareket etti.
2. Bidayet Mahkemesi yapılan açık artırma satışını örf ve- adete ve usulüne uygun olarak kabul etmekle ve usulsüzlük ve adaletsizlik yapılmadığı bulgusuna varmakla hata etti.
İlkin 1. istinaf sebebini ele alalım. Müsteniflerin ilk mahkemeye yaptıkları istida ve ekli yemin verekası incelendiğinde sözü edilen il(-nın yeterliliğinin konu edilmediği ve tutanaklar tetkik edildiğinde de mahkeme huzurunda şahadet veremiş bulunan Mağusa Tapu Dairesi Müdürü ile satışlardan sorumlu memura sözü edilen il(nın iddia edilen hususlarda eksik olduğuna dair soru yöneltilmediği gö-zükmektedir. Bu böyle olmakla beraber belirtmek yerinde olur ki müstenifler malın gayri kabili taksim olduğu cihetle satışını Fasıl 224 Taşınmaz Mal yasasının 28. maddesi uyarınca talep etmişlerdir. Bu madde uyarınca yapılan satışlarla ilgili bir tüzük mev-cut değildir. Konu il(nın ise 28. maddenin içerdiği kurallara ters düştüğü gözükmemektedir. İl(veten şu da var ki söz edilen il(n Mağusa tapu Dairesince hazırlanmış olmakla beraber gazeteye müsteniflerin avukatı tarafından verilmiştir. Bu nednelerle bu ist-inaf sebebi geçerli değildir.
Şimdi de 2. istinaf sebebini inceleyelim. Bizde bir hükmün infazı yolu ile taşınmaz malların satışını düzenleyen Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri yasası mevcuttur. Bunun dışında taşınmaz malların açık artırma ile satışını düzenley-en yasa mebcut değildir. -Gör: Stilyanu v. Fodiatis, 21 C.L.R. 60 at p.72. fasıl 224 Taşınmaz Mal Yasası madde 28 gayri kabili taksim bir taşınmaz malın açık artırma ile satışını öngörmekte ise de açık artırmanın nasıl yapılacağını düzenleyen kurallar içer-memektedir. Bu böyle olmakla beraber satışı yapan şahsın bilgi ve beceri sahibi olması ve satışı normal olarak tanınan örf ve adete uygun olarak veya mevzuat varsa mevzuata uygun olarak yapması gerekir. Halsbury's Laws of England, 3rd Ed. Vol.II p.83 para.-168'de şöyle denmektedir:
"An auctioneer, being a person who professes to carry on a business requiring skill and knowledge, must display such kill and knowledge in acting for his vendor as is reasonably to be expected from competent auctioneers, and mus-t follow the course of business ardinarily recognised by custom or prescribed by statute."
Bu meselede mahkeme, Tapu Müdürü ile satışlardan sorumlu Tapu memuru ve satış memuru tarafından verilen şahadete inandı ve normal olarak kabul edilen örf ve adete -göre açıka rtırma başladıktan sonra satışa arzedilen mal ile ilgili olarak satışa hazır olan kişiler arasında artıranın olmamasının tesbiti halinde malın en yüksek fiyatı teklif eden kişiye teslim edilebileceğini buldu. Mahkeme yine bu şahitlerin şaahdetin-e istinaden satışın normal oalrak kabule dilen örf ve adete uygun olarak yapıldığını ve satışa herhangi bir usulsüzlük ve adaletsizlik yapılamdığını buldu. Mahkemenin bulguları kendilerine inandığı yukarıda sözü edilen şahitlerin şahadeti ile desteklenmekt-edir. Esasen örf ve adetin daha farklı olduğuna dair müstenifler tarafından mahkemeye sunulmuş şahadet mevcut değildir. İlk mahkemenin, mevcut şahadet ışığında, sözü edilen bulgularında hata ettiğine ikna edilmiş değilizdir.
İlk mahkemenin vardığı bulgul-arda hata ettiğine ikna edilmemiş olduğumuza göre müsteniflerin iddialarında haklı bulunmuş olsaydı ne gibi bir çareye hakları olacağı hususunu bu meselede tezekkür etememiz gerekmemek- tedir.
Müstenifler satışı iptal için Mağusa Kaza Mahkemesine fasıl 2-24 madde 80 uyarınca istinafen müracaat ettiler. Kaza Mahkemesi bu şekilde bir müracaatın doğru oalrak yapılmış olduğunu bulmuş olmakla beraber bu bulgu önümüzde istinaf konusu yapılmamıştır ve bu hususta tarafların görüş ve iddialarını dinlemiş değilizdir-. Bu böyle olduğuna göre de bu hususla ilgili olarak bu istinafta herhnagi bir görüş belitmeyi uygun görmedik.
Müstenifler yaptıkalrı istinafta muvaffak olmamakla beraber meselenin tüm ahval ve şeraiti ışığında aleyhlerine masraf emri vermemeyi uygun gör-dük.
Son olarak bu gibi açık artırma satışlarını düzenleyen mevzuatın en erken bir zamanda hazırlanmasını ve hazırlanacak mevzuatın satışın açık tutulması gereken asgari süre hakkında kural içermesini salık vermekte olduğumuzu belirtmek isteriz.
Sonuç -olarak istinaf reddolunur.
İstinaf masrafları ile ilgili herhnagi bir emir verilmez.
(Şakir Sıdkı İlkay) (N: Ergin Sal(hi) (Aziz Altay)
Başkan Yargıç - Yargıç
29 Nisan 1983
6
Full & Egal Universal Law Academy