-D.19/97 Yargıtay/Hukuk 7/95
(Dava No. 728/93; Girne)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Celâl Karabacak, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen
İstinaf eden: North Cyprus University College of Business-
Management Ltd., Girne
(Davalı)
ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. Öner Kaan ve Oğlu Şti. Ltd.,
Lefkoşa
(Davacı)
- 2. Öner Kaan Terekesi Tereke
İdare Memurları
Tulin Kaan, Girne
Mehmet Arsen, Girne
(Mukabil Dava gereğince Davalı (2) )
A r a s ı n d a.
Girne Kaza Mahkemesinin 728/93 say-ılı davada 30.6.1994
tarihinde verdiği karara (Necmettin Bostancı Kaza Mah-kemesi Başkanı, Göksel Başak Kaza Mahkemesi Yargıcı) karşı Davalı tarafından yapılan istinaftır.
İstinaf eden namına: Avukat Ülfet Emin
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat -Oktay Feridun.
-------------
H Ü K Ü M
Celâl Karabacak: Önümüzdeki istinaf tam kadrolu Girne Kaza Mahkemesinin 728/93 sayılı davada vermiş olduğu ve dava ile mukabil davayı ret ve ipt-al eden hükmünün mukabil dava ile ilgili kısmına karşı yapılmıştır.
Davacı (aleyhine istinaf edilen (1)), tüzel kişiliğe haiz limited bir şirket olup Girne'de, Yeni Liman Yolunda "Blue Palace" diye bilinen Otel-Apartmanın sahibidir. Davalı (istinaf -eden) da Davacı gibi tüzel kişiliğe
sahip -limited bir şirkettir ve öğretim işleri ile uğraşmaktadır.
-
14.8.1990 tarihinde Girne'de yapılan yazılı bir kira sözleşmesi ile Davacı konu binayı Davalıya kiralamıştır. Emare 1 kira sözleşmesinin 1. maddesine göre kira, 30.8.1990-29.8.1991 tarihleri arasındaki 1. yıl için yıllık £59000 Sterlin, 30.8.1991-29-.8.1992 tarihleri
arasındaki 2. yıl için £65000 Sterlin, 30.8.1992-29.8.1993 tarihleri arasındaki 3. yıl için £71500 Ster- lindi. 30.8.1993 tarihinde başlayıp 29.8.1994 tarihinde sona eren yıl için ise, aksine anlaşma olmadığı takdirde, kira £150000 Sterli-n olacaktı. Yine kira sözleşmesinin 3(A) maddesi gereğince Davalı 3 yılın kirası için 30.8.1990 tarihinde ödenmek üzere £59000 Sterlin, 30.8.1991 tarihinde ödenmek üzere £65000 Sterlin ve 30.8.1992 tarihinde ödenmek üzere £71500 Sterlinlik 3 adet poliçeyi- Davacıya verecek, Davacı da bu poliçelere teminat olarak Davalıya çekler ibraz edecekti. Nitekim, sözleşmenin bu maddesine uygun olarak taraflar arasında emare 3 poliçeler ve 121794 ve 121795 numaralı emare 10,11 çekler teati edilmiş, bu konuda bir de ta-ahhütname imzalanmıştır. Emare 2 taahhütnameye göre, kira sözleş-
mesinin sona ermesi ve/veya erdirilmesi ve/veya iptal edilmesi halinde taahhüt eden Davacı ile kefili Öner
Kaan kullanmış olduğu poliçe miktarlarını iade etmekle mükellef olacağından mezkû-r çekler bu gaye için ve münha-sıran bu gaye için kullanılabilecekti.
Bundan sonra olanlar ise taraflar arasında ihtilâf konusudur. Davacı, Davalının ilk 3 yılın kiralarını ödemiş olduğunu, 4. yıla gelindiğinde bu yılın kirasının değiştirilmesi husu-sunda taraflar arasında aksine bir anlaşma yapılmadığını, böylece Davalının 30.8.1993-29.8.1994 dönemi için £150000 Sterlin ödemesi gerekti-
ğini, tüm taleplerine rağmen Davalının muaccel olan bu meblâğı ödemediğini iddia ederek 8.9.1993 tarihinde
Girne K-aza Mahkemesinde 728/93 sayılı davayı dosyalamış ve Mahkemeden £150000 Sterlinin ödenmesi hususunda hüküm talep ederken konu meblâğ üzerinden de 30.8.1993 tarihin-den nihai tediye tarihine değin %20 faiz ile dava masraf-larını istemiştir.
Davalı ise -bu davaya karşılık müdafaa takriri ile birlikte bir de mukabil dava dosyalamış ve bilâhare bunu tadil ederek Davacının yanısıra Öner Kaan Terekesini de Davalı (2) olarak mukabil davaya eklemiştir. Davalı, müdafaasında, genel olarak, Davacının iddialarını -red-
detmiş, mukabil davasında da, diğer şeyler meyanında, takriben Ağustos 1991 sonu veya Eylül 1991 ayı başlarında
Davacının yetkili Direktörü Öner Kaan ile Davalının yetkili Yönetim Kurulu Başkanı Memduh Erdal'ın Girne'de buluştuklarını, Memduh Erdal-'ın mecurun kirasının çok yüksek olduğunu ve kira indirilmezse mecuru tahliye
etmek istediğini söylemesi üzerine Öner Kaan'ın 30.8.1991-29.8.1993 dönemi için nakit olarak ödenmesi koşulu ile 2 yıllık kiranın £136500 Sterlinden £85000 Sterline indirileceği-ni ve £136500 Sterlin değerinde
2 poliçeyi de iade edeceğini söylediğinde Memduh Erdal'ın yapılan teklifi kabul ettiğini, böylece bu yeni anlaşma ile konu binanın 30.8.1991-29.8.1993 tarihleri arasındaki 2 yıllık süre için £136500 Sterlin olan kirasının £-85000 Sterline indirildiğini, anlaşma uyarınca Davalının Memduh Erdal vasıtası ile Davacıya £85000 Sterlini nakit olarak ödeyip 9.9.1991 tarihli emare 9 makbuzu aldığını, aynı zamanda Davacının da £136500 Sterlinlik 2 poliçenin arka- sına "ödenmiştir" yazı-p imza ederek iade ettiğini ve Memduh Erdal'ın teminat olarak elinde tuttuğu 121794 ile 121795 numaralı 2 adet çeki Öner Kaan'a verdiğini iddia etmiştir. Devamla, yine takriben 9.9.1991 tarihinde
aynı yetkili kişilerin Lefkoşa'da tekrar buluşarak Öner Ka-an'ın acilen paraya ihtiyacı olduğunu ve kendisine derhal £85000 Sterlin daha verilmesi halinde 29.8.1993 tarihinde kira sözleşmesi sona erdikten sonra 2 yıl
daha Otel-Apartmanı tasarrufunda bulundurmasına müsaade etmeyi veya buna izin vermeyi teklif etti-ğini, Memduh Erdal'ın da Davacının teminat vermesi koşulu ile bu teklifi kabul ettiğini, yapılan yeni anlaşma üzerine
ona hamiline ödenmek ve Lefkoşa Kıbrıs Kredi Bankasında keşide edilmek üzere £15000 Sterlinlik emare 6 çek ile Londra'daki Kıbrıs Kredi B-ankasında Memduh Erdal'ın hesabından Elmas Güzelyurtlu'nun Londra'da aynı bankadaki Sterlin hesabına £70000 Sterlin aktarılması için emare 5 talimatı verdiğini, gerekli ödemelerin yapıldığını, Öner Kaan'ın da aldığı 2 çeki teminat olarak iade ettiğini, böy-lelikle Davalının "Blue Palace" Otel-Apartmanın 30.8.1993 tarihinden 29.8.1995 tarihine dek 2 yıl için müsaadeli ve/veya izinli tasarrufcusu ve/veya işgalcisi (licencee) olup 30.8.1993-29.8.1994 dönemi için Davacıya borcu olmadığını, Davacının bu dönem içi-n kendisinden £150000 Sterlin kira talep etmekle izin sözleşmesini ihlâl ederek kendisini büyük zararlara uğrattığını ve onun iddiasının kabul edilmesi halinde Davacıya 2 yıllık izin için ödediği £85000 Sterlini kaybedeceği gibi bu parayı kullanmaktan mahr-um bırakılacağı cihetle faiz kaybına da maruz kalacağını belirterek Sterlin faizinin yılda %19 olduğunu iddia etmiş ve Davacının davasının ret ve iptali ile mukabil dava yolu ile Davacı ve Öner Kaan Terekesi aleyhine ;
Davalının Davacıya ait Girne'de Yeni- Liman
Yolunda "Blue Palace" diye bilinen Otel-Apart-
manın 29.8.1995'e kadar müsaadeli veya izinli
tasarrufcusu ve/veya işgalcisi (licencee)
olduğu hususunda bir beyan ve/veya emir;
B. Davalı ile Davacı arasında takriben 9.9.1991
tarihinde d-ava konusu "Blue Palace" diye
bilinen Otel-Apartman ile ilgili 30.8.1993
tarihinden 29.8.1995 tarihine kadar geçerli
olmak üzere bir izin (licence) sözleşmesi
yapıldığına ve bunun için Davacıya £85000
Sterlin ödendi-ğine dair bir beyan veya emir;
Alternatif olarak "A" ve "B" paragrafları
uyarınca beyan ve emir verilmemesi halinde;
Davacı ve Öner Kaan Terekesinin
Davalıya £85000 Sterlin ve bu
miktar üzerinden zarar ziyan
olarak 9.9.1991 tarihinden
itibaren fai-z;
(ii) (Bilâhare geri çekilmiştir.)
(iii) (Bilâhare geri çekilmiştir.)
Zarar ziyan;
Mahkemenin uygun göreceği başka herhangi
bir emir;
Mukabil dava ve dava masraflarını -
talep etmiştir.
Davacı, Davalının müdafaa ve mukabil davas-ına müda-faaya cevap ve mukabil davaya müdafaa dosyalamıştır. Davacı, bunlar altında, Davalının ileri sürdüğü ve
kendi iddiaları ile bağdaşmayan tüm iddiaları reddetmiş, ayrıca, Davacının Direktörü Öner Kaan vasıtasıyle Dava-
lıya müracaat edip biri £65-000 Sterlin, diğeri de £71500 Sterlin tutarındaki 2 adet poliçeyi bozdurmak istediğini, Davalının da poliçeler ileri tarihli oldukları cihetle bunları £85000 Sterline bozabileceğini beyan ve teklif ettiğini, Davacının bu teklifi kabulü üzerine poliçeleri £-85000 Sterline bozduğunu, £85000 Sterlinin £15000 Ster- linlik kısmının çek ile mütebaki £70000 Sterlinin ise Elmas Güzelyurtlu vasıtasıyle ödendiğini, böylece Otel-Apartmanın kirasının 29.8.1993 tarihine kadar ödenmiş olduğunu, Davalının taahhütname uyarı-nca aldığı 2 adet çeki taahhütnameye aykırı olarak Davacıya iade etmeyip yanında tuttuğunu, Davalının Davacıya veya Öner Kaan'a hiçbir zaman nakit olarak £85000 Sterlin ödemediğini, Davalının 30.8.1993 tarihinden sonraki dönemde binayı izinli olarak işgal -etmediğini belirtmiş ve müdafaa ile mukabil davanın ret ve iptalini istemiştir.
Öner Kaan Terekesi de Davalının müdafaa ve mukabil davasına karşılık dosyaladığı lâyihada, Davacının tüm iddia ve beyanlarını aynen benimseyip tekrarlamıştır.
Davac-ı, duruşma esnasında Davacı Direktörlerinden Serhan Çınar ile Öner Kaan Terekesi İdare Memurlarından Tulin Kaan'ı şahadete çağırırken, Davalı da Yönetim Kurulu Başkanı Memduh Erdal ile Şirket Muhasibi Havva Kasımoğlu'nu dinletmiştir. Şahadet esnasında, ay-rıca,
13 adet belge emare olarak Mahkemeye sunulmuştur.
Huzurundaki şahadeti inceleyen Alt Mahkeme, dava konusu Otel-Apartmanın 17/1981 sayılı Kira (Denetim) Yasası kapsamı dışında olduğunu, emare 1 kira sözleşme-sinin 3 yıl için yapıldığını, 3 yılı-n da 29.8.1993 tarihinde sona erdiğini, Davalının 30.8.1993 tarihinden sonra binayı mütecaviz olarak tasarrufunda bulundurması gerektiğini, ancak Davacının davasında mütecavizlik iddiası yapmadığı gibi, kullanma bedeli de talep etmediğini, bu durumda Mahke-menin bu konularda bulgu yapmasına olanak olmadığını belirtmiş ve davayı ret ve iptal etmiştir.
Alt Mahkeme, ayrıca, Davalının Mahkemeden mukabil dava uyarınca hüküm talep etmediği gerekçesiyle mukabil davanın reddedilmesi gerektiğini belirtmiş, anca-k mese-lenin istinafa gidebileceğini nazarı itibare alarak mukabil davanın esasını da incelemiştir. Bu inceleme sonucunda Davalı tanıklarından Memduh Erdal'ın şahade-tini çelişkili, Havva Kasımoğlu'nunkini ise kuşkulu
bulan Alt Mahkeme, bu tanıklara inan-mamıştır. Mahkeme, keza, inandığı şahadete dayanarak dava konusu binanın kira bedellerine karşılık 9.9.1991 tarihinde poliçelerin kırılması sonucu sadece bir kez ödeme yapıldığı, süre-
sinden önce yapılan bu ödemelere karşılık Öner Kaan'dan teminat olarak- çeklerin alındığı, taraflar arasındaki kira süresinin uzatılması veya 30.8.1993-29.8.1995 tarihleri arasındaki süre için izin anlaşması yapılma-dığı hususlarında bulgu yaparak mukabil davanın ispat edilemediği gerekçesiyle, mukabil davayı ret ve iptal etm-iştir.
Davalı, Alt Mahkemenin mukabil davayı ret ve iptal eden bu hükmüne karşı işbu istinafı dosyalamıştır. Davalı, istinaf ihbarnamesinde 21 istinaf sebebi ileri sürmekle beraber istinafın duruşması esnasında 21. istinaf sebebi üzerinde durmamıştı-r. Geri kalan 20 istinaf sebebini ise 4 ana başlık altında toparlamak mümkündür. Şöyle ki;
Alt Mahkeme, Davalının mukabil dava doğrultu-sunda hüküm talep etmediği nedenine binaen mukabil davayı ret ve iptal etmekle hatalı hareket etmiştir.
Alt Mahkeme,- Davalı tarafından tanık olarak
dinletilen Yönetim Kurulu Başkanı Memduh Erdal
ile Şirket Muhasibi Havva Kasımoğlu'nun şaha-
detlerine inanmamakla hatalı davranmıştır.
Alt Mahkeme, Davalının 30.8.1993-29.8.1995 tarihine kadar isti-nafa konu binanın müsaadeli ve/veya izinli tasarrufcusu ve/veya işgalcisi (licencee) olduğu ve buna karşılık Davacıya £85000 Sterlin ödediği hususunda huzurunda yeterince ve tatminkâr şahadet ile emare bulunduğu halde, bu konuda bulgu yapmayıp Davalının mu-kabil talebi ışığında hüküm vermemekle hata etmiştir.
Öner Kaan Terekesi aleyhine yapılan talepte
Alt Mahkeme, teyit edici şahadet olmadığı
hususunda bulgu yapmakla yanlış hareket
etmiştir.
İlk önce 1. ana başlık altındaki i-stinaf sebebini inceleyelim.
Alt Mahkeme, hükmünün bu konuda Mavi 101'de devam eden bölümünde aynen şöyle demiştir:
"Davalının Mukabil davasına gelince, Davalı
Direktörü Memduh Erdal, sunduğu layihada mukabil
davası olmasına rağme-n, şahadeti esnasında Mahke-
meden Mukabil Talep doğrultusunda hüküm verilme-
sini talep etmemiştir. Ancak tadilattan sonra
tekrar şahadet verdiği zaman, mukabil Davası
doğrultusunda hüküm talep etmiştir. Tadilattan
sonra Davalı -Avukatının, Memduh Erdal'ı tekrar
şahadete çağırmak istemesi üzerine karşı tarafın
yaptığı itiraz sonucu, 9/3/94 tarihinde mahkeme-
miz bir ara karar vermiş ve Memduh Erdal'ın
sadece tadil edilen konularda şahadet vermesine
- izin vermiştir. Memduh Erdal'ın tekrar şahadet
verdiği sırada Mukabil Davasında olduğu gibi
talepte bulunmasını bu kararımız ışığında kabul
edemeyiz.
Davalının sunduğu layihada yer almasına rağ-
men Mukabil Dava doğru-ltusunda talepte bulunmaması
nedeniyle, Mukabil Davasının reddi gerekir kanaa-
tindeyiz."
İstinaf eden, müdafaa ve mukabil dava lâyihasının tadil edilmesinden sonra daha önce şahadet veren Tanık Memduh Erdal'ın tekrar dinlenmesi için Mahkem-eye müracaat edildiğinde, Alt Mahkemenin hatalı olarak tanığın sadece tadil edilen konularda şahadet vermesine izin verdiğini, esasen mukabil davanın talep edilen hâl çareleri ile ilgili 15. paragrafının 15(i)(ii)(iii) bentlerinin
tadilât istidası üzerine- doğduğunu, tanığın bu safhada mukabil dava gereğince hüküm istediğini açıkça söyledi- ğini, itirazsız olarak sunulan bu şahadete rağmen Alt Mahkemenin konu şahadeti kabul etmeyip mukabil dava doğrultusunda talepte bulunulmadığı gerekçesiyle bunu reddetmek-le hatalı davrandığını, kaldı ki mukabil dava lâyihasında yer alan bir hâl çaresinin tekrar sözlü şahadetle talep edilmesine gerek olmadığını iddia etmiştir.
Aleyhine istinaf edilenler ise Alt Mahkemenin verdiği kararla hemfikir olduğunu savunmuştur.-
Bilindiği gibi, bir Mahkeme, herhangi bir davada, duruşmanın herhangi bir safhasında, bir talep takriri veya müdafaa takririnin tadil edilmesine izin ve emir verebilir. Bunun üzerine yapılan tadilât konusunda istemde bulunulması halinde daha önce ş-ahadet veren kişi-
lerin yeniden çağrılmalarına Mahkemenin fırsat vermesi gerekir. (Gör: Yargıtay/Hukuk No.3/82; D. 4/82) Nitekim, önümüzdeki meselede de tadilât sonrası ve istem üzerine, Davalı Tanığı Memduh Erdal'ın tekrar şahadete çağrılmasına izin ve-rilmiştir. Tanık Memduh Erdal ise şahadetinde mukabil dava gereğince hüküm verilmesini talep etmiş ve bu konudaki şahadeti de itirazsız olarak kabul edilmiştir.
Alt Mahkeme ise, bu husus tadilâtla ortaya çıkmadığı için itirazsız verilen bahse konu ş-ahadete değer vermeyip mukabil dava doğrultusunda hüküm talep edilmediğine hükmederek mukabil davayı ret ve iptal etmiştir.
Dosya esaslıca incelendiğinde, mukabil davada talep edilen hâl çareleri ile ilgili 15. paragrafın da yeniden tadil edildiği gö-rülmektedir. Dolayısıyle, Tanık Memduh Erdal'ın tekrar şahadet verirken tadilâtla ilgili 15. paragraf hakkında "mukabil dava uyarınca hüküm talep ederim" demesi Mahkeme emrine gayet uygundu. Alt Mahke-menin ise bu hususun tadilât kapsamı dışında olduğu n-edeniyle konu şahadeti kabul etmemekle hata ettiği görüşündeyim.
Kaldı ki, bir şahsın davasındaki olguları Mahkeme huzuruna koyduktan sonra lâyihasındaki çareleri betekrar sözlü olarak talep etmemesinin davanın iptalini gerekti-recek önemli bir kusur- olmadığı inancındayım ve Hukuk/
İstinaf No. 24/72'de söylenenler de yukarıdaki görüşümü destekler mahiyettedir.
Tüm bu söylenenler ışığında, Alt Mahkemenin mukabil dava gereğince hüküm talep edilmediği gerekçesiyle mukabil davayı reddetmekle hata et-tiği ve bu husustaki kararının iptal edilmesi gerektiği kanısındayım.
Dolayısıyle istinaf edenin 1. ana başlık altındaki istinaf sebebinin kabul edilmesi gerekir.
Şimdi de 2. başlık altında toparlanan istinaf sebe-
bini ele alalım. İstinaf ede-n, Alt Mahkemenin Davalı tanıklarına inanmamak ve şahadetlerine değer vermemekle hata ettiği gibi, bunun sonucunda yanlış karar verdiğini de iddia etmiştir.
Aleyhine istinaf edilenler ise, Alt Mahkemenin bu konudaki kararının doğru olduğunu ve konu k-ararı aynen benimsediklerini söylemişlerdir.
Alt Mahkemelerin tanıkların doğru söyleyip söyle-medikleri hususunda verdikleri kararlara Yargıtay genelde müdahale etmemektedir. Ancak, Alt Mahkemenin tanıklar hususunda yaptığı bulgu veya bulguların yan-lış veya başka yeterli sebeplerden dolayı hatalı olduğunu istinaf eden dava tutanaklarında gösterebilirse, Yargıtay o takdirde bu bulgulara müdahale edebilir. (Gör: Hukuk/İstinaf No. 23/69, (1961) C.L.R 64 ve (1963) 2 C.L.R 3)
Alt Mahkemenin verdiği- kararda bir tanığa niçin inanmadığı hususunda gerekçe göstermesi ve eğer göster- diği bu gerekçe gayrı makûl ve yetersiz ise Yargıtay'ın bu gibi bir durumda, tereddütsüz müdahalede bulunması gerekir. (Gör: Hukuk/İstinaf No. 17/72) Keza Alt Mahkeme, tanı-klara inanıp inanmama hususunu tezekkür ederken emareleri yanlış değerlendirir veya onlara hiç değer vermezse de Yargıtay yine müdahale edebilir.
(Gör: Yargıtay/Hukuk No. 57/78)
İstinaf konusu hükmü verirken Davalı tanıklarının şahadetlerini kuşku -ile karşıladığını ve inandırıcı bulmadığını belirten Alt Mahkeme, Davalı Tanığı Memduh Erdal'ın 9.9.1991 tarihinde Davacı Direktörü Öner Kaan'la
Girne'de buluşup ona 30.8.1991-29.8.1993 tarihleri arasındaki 2 yıllık süre için istenen £136500 Sterlin kiranı-n çok yüksek olduğu nedeniyle binayı tahliye etmek zorunda kalacağını söylemesi üzerine Öner Kaan'ın bu devre için nakit olarak £85000 Sterlin ödenmesi koşulu ile bu kirayı düşürmeyi teklif ettiğini ve Memduh Erdal'ın da ona £85000 Sterlin nakit verdiği v-e emare 9'u imzalattığı, aynı gün Lefkoşa'da tekrar konuşup 30.8.1993-29.8.1995 dönemi için £85000 Sterlin karşılı- ğında Davacının Davalının dava konusu binada oturmasına müsaade ettiği veya izin verdiği, buna karşılık £15000 Sterlin için çek ve £70000 St-erlin için ise havale şek- linde ödeme yaptığı, birinci ödediği £85000 Sterlinin kasa defterine işlendiği, ancak ikinci kez ödediği £85000 Sterlini kendisi şahsen ödediği ve konu miktarı henüz almadığı cihetle bu miktarın defterlere geçmediği konu- sunda v-erdiği şahadetin çelişkili olduğu hususunda bulgu yapmıştır. Alt Mahkeme, hükmünün Mavi 102-103'deki kısmında çelişkiyi şöyle ifade etmiştir:
"Şöyle ki: 2'nci ödemeyi madem ki şirketten henüz
almamıştır. Kasa defterine işlenen 1'nci ödeme-
- nin yekün 85,000 pound olması lazım, halbuki,
kasa defterine 2'nci kez yapıldığını iddia ettiği
ödeme işlenmiştir.
Bu konudaki şahadetinde Memduh Erdal 'Ben
herhalde geciktim makbuzu vereyim kendisine' der.
Bu k-işi Havva Kasımoğlu'dur. Halbuki yukarıda da
belirttiğimiz gibi, iddiasına göre ilk yaptığı
ödeme nakittir. Bunun karşılığında poliçeler
kırılmış çekler iade edilmiştir. Emare 9 makbuz
da iddiasına göre o anda imzalanmıştır. Eğe-r
Emare 9 makbuz Havva Hanımın eline geçmişse bu-
nun da defterde görülmesi gerekirdi. Aksine bu
görülmez ve ondan sonra yapıldığı iddia edilen
ödeme defterde görülür. O da Tipp-Ex'le düzel-
tilmiş ve 70,000, 85,000 yapılmıştır.
Bunu izah için Havv-a Kasımoğlu Emare 9 fişi
görünce bir hata olduğunu anladığını ve hatayı
düzeltmek için Tipp-Ex'le rakamları çizdiğini
kasa defterine 70,000'ni silip 85,000 pound
işlediğini ve 15,000 poundu da Banka defterine
işlediğini söylemektedir.
Memduh Erdal 2'-nci olduğunu iddia ettiği
ödemeyle ilgili henüz parayı okuldan almadığını
söyler. Halbuki 15,000 poundluk çekin Memduh
Erdal'ın çeki değil, Davalı şirketin çeki oldu-
ğu, duruşma esnasında ortaya çıkmıştır. Bu
husus da bu tanığın şahadetini kuşkuyla karş-ıla-
mamıza neden olmaktadır.
...............................................
Yukarıda da temas ettiğimiz gibi Memduh Erdal'ın
2'nci kez olduğunu iddia ettiği ödemenin 15,000
poundu davalının çeki ile ödenmiştir, dolayı-
sıyle şirketten 85,000- pound alacağı olması söz
konusu olamaz.
...............................................
Memduh Erdal duruşma anına kadar 15,000
poundluk çekin kendi çeki olduğunu biliyordu.
Memduh Erdal gerek 15,000 poundu gerekse 70,000
poundluk havaleyi henüz okul-dan almadığına göre,
yani okuldan bu para çıkmadığına göre bu para
nasıl oluyor da şirketin kasa defterine işle-
niyor? Eğer gerçekten 2 kez ödeme yapılmışsa
kasa defterine nakit olarak ödendiği iddia edi-
len 85,000 poundun işlenmesi gerekirdi. Çünkü
id-diaya göre Davalının kasasından çıkan bu
rakam idi."
Alt Mahkemenin hükmünde bu hususta söylenenler sunulan emarelere ters düşmektedir. Emare 12 olan Kasa Defterine sadece nakit olarak ödenen paralar işlenmek- tedir. Nitekim, Kasa Defterine birinc-i kez nakit olarak ödenen £85000 Sterlin kaydedilmiştir. İkinci kez havale
yolu ile ödenen £70000 Sterlin ve çek ile ödenen £15000 Sterlin ise Kasa Defterinde görülmemektedir. Esasen bunlar nakit olmadıkları için Kasa Defterine işlenmeme-leri gayet doğal-dı. Zaten, £15000 Sterlinlik çek de ilk etapta emare 13 olan Banka Defterine geçirilmiştir.
Alt Mahkemenin Memduh Erdal'ın alacağı olan £15000 Sterlinlik çekin ve £70000 Sterlinlik havalenin karşılı-
ğını Davalıdan almadığı halde Kasa Defterine bu-nların işlendiği hususundaki bulgusu da hatalıdır. Çünkü Kasa
Defterinde, bunlar nakit olmadıkları için, böyle bir işlem yapılamazdı. Kasa Defterinde görülenler nakit olarak yapılan ilk £85000 Sterlinlik ödemedir.
£15000 Sterlinlik çek hamiline çık-arılmış bir çektir. Şirket Muhasibi Havva Kasımoğlu'na göre, çek defterinin kökünde kira yazıldığı için bu tanık, kiraya karşılık ödendiğini addederek Banka Defterine kira diye geçirmiştir. Ancak, emare 9 makbuzu alınca çekin kiraya
karşılık ödenmediğini- anlamış ve Kasa Defterini £15000 Sterlini nakit ile kredilendirmiştir. Bu durumda kasadan sorumlu olan Memduh Erdal £15000 Sterlin ile borçlandı-rılmıştır.
Havva Kasımoğlu'nun şahadetine ve emare 12 ile 13'e göre Davalının kasasına £15000 Sterlinli-k çeke karşı kasaya £15000 Sterlin nakit yattı veya nakit yatırıldı diye geçirilmiştir. Bu durumda, Kasa Defterine £15000 Sterlin yatırıldığı veya Memduh Erdal'ın bu miktar için borçlandırıldığı, £70000 Sterlini de kendi şahsi hesa-
bından havale yolu ile- ödediği için Memduh Erdal Davalı- dan toplam £85000 Sterlin alacaklıdır. Hâl böyle iken Alt Mahkemenin bu husustaki bulgusu da hatalıdır.
Alt Mahkeme Havva Kasımoğlu'nun şahadeti ile ilgili olarak ise hükmünde Mavi 103'de şunları söylemiştir:
- "Havva Kasımoğlu 15.000 poundu kira olarak
işlediğini, çekin kökünde kira yazdığı için öyle
işlediğini, gerisini de 70.000 olarak işlediğini
söyler.
Biz bu noktada bu tanığın şahadetini de
kuşkuyla karşılarız.
İ-ki yıllık kira bedelinin 85.000 olması
mukaveleden doğan bir husus değil, aksine muka-
veleye rağmen Öner Kaan ile Memduh Erdal'ın
anlaşmaları ile ortaya çıkan bir rakamdır.
Havva Kasımoğlu şahadetinde bunun 85.000 pound
olduğunu belirtir. Bu n-edenle '15.000'ni işle-
dikten sonra gerisini 70.000 olarak işledim'
diyor. Havva Kasımoğlu'nun kira miktarının
düşürüldüğünü kimden ve nasıl öğrendiği husus-
larında huzurumuzda şahadet yok. Bu tanık
murakıbın kendisine birşeyler söylemesi üzerine
Memd-uh Erdal'ı aradığını ve onun da kendisine
Emare 9 fişi gönderdiğini söylemiştir."
Havva Kasımoğlu, kiranın £85000 Sterline düşürüldü-ğünü Memduh Erdal'dan öğrendiğini hem Mavi 71'deki esas şahadetinde, hem de Mavi 80-81'deki istintakında söyle-
mişt-ir. Bu nedenle Alt Mahkemenin "Havva Kasımoğlu'nun kira miktarının düşürüldüğünü kimden ve nasıl öğrendiği hususlarında huzurumuzda şahadet yoktur" şeklindeki bulgusu da kabul edilemez.
Diğer yandan, öyle anlaşılıyor ki, Alt Mahkeme, Davalı tarafınd-an Davacıya ilk kez nakit olarak ödenen £85000 Sterlinlik emare 9'u ve Davacının isteği üzerine Londra'ya havale edilen £70000 Sterlinlik emare 5 havale ile £15000 Sterlinlik emare 6 çeki beraberce ve bir bütün olarak nazarı itibare almamıştır. Emare 9 ke-ndi kendine konuşan bir belgedir. Bu belgeye göre kira için Davacıya £85000 Sterlin ödenmiştir. Emare 5'de ise £70000 Sterli-nin Londra'ya Davacıya veya temsilcisine havale edildiği görülmektedir. Kıbrıs'ta hamiline yani Davacıya ödenen çekin miktarı da- £15000 Sterlindir. Bunların toplamı ise £170000 Sterlin etmektedir. Bu belgeler Davalı Tanığı olan Memduh Erdal'ın şahadetinde toplam olarak Davacıya £170000 Sterlin ödediğini söylemesini desteklemektedir. Görülüyor ki; Memduh Erdal'ın ödemeler hususun-daki şahadeti belgelerle de teyit edilmiştir.
Alt Mahkeme, emare 9'u hiç nazarı itibare almamış, diğer emarelere ise yeterince değer vermemiş ve/veya yanlış değerlendirmiş ve bunun sonucunda da yanlış yargıya varmıştır.
Yukarıda belirtilen tüm -nedenlerden dolayı Davalı Tanıkları Memduh Erdal ile Havva Kasımoğlu'nun şahadet-
lerini inandırıcı bulmamak ve onlara inanmamakla Alt Mahkemenin hata ettiği ve bu husustaki kararının iptal edilmesi gerektiği kanısındayım.
Bu durumda 2. ana başlık a-ltındaki istinaf sebebinin de kabul edilmesinin uygun olduğu görüşündeyim.
3. başlık altında özetlenen istinaf sebebine gelince; Alt Mahkeme, Davalının 30.8.1993-29.8.1995 tarihleri arasında "Blue Palace" diye bilinen Otel-Apart-manın müsaadeli ve/ve-ya izinli tasarrufcusu ve/veya işgalcisi (licencee) olduğu ve Davacıya bu yüzden 2. kez £85000 Sterlin ödediği hususunda huzurunda kanıtlayıcı şahadet ile emare bulunmadığı gerekçesiyle bu konuda bulgu yapmamış ve Davalının mukabil talebi uyarınca hüküm d-e vermemiştir.
İstinaf eden, böyle davranmakla Alt Mahkemenin hatalı olduğunu iddia ederken, aleyhine istinaf edilenler ise Alt Mahkemenin bu konuda verdiği kararın doğru oldu-
ğunu söylemektedirler.
Konu ile ilgili dava tutanakları incelendiği-nde, Davalı tanıkları olan Memduh Erdal ile Havva Kasımoğlu'
nun bu konularda yeterli ve inanılır şahadetler sunduk-
ları gibi, şahadetlerini destekler mahiyette emarelerin de ibraz edildiği görülmektedir. Durum bu şekilde iken,
inanılır ve güvenilir buld-uğum şahadet ile emareler ışığında Davalının Girne'de Yeni Liman Yolunda "Blue Palace" diye bilinen Otel-Apartman için, Alt Mahkemenin bulgularının aksine, Davacıya 2 kez ödeme yaptığı, ilk ödemenin nakit olarak yapılan ve 30.8.1991-29.8.1993 tarihleri ara-sındaki 2 yıllık kiranın £136500 Sterlinden £85000 Sterline indirilmesi sonucu gerçekleştirildiği, diğer ödemenin ise £70000 Sterlinlik kısmının havale yolu ile, £15000 Sterlinlik kısmının da çek olmak üzere toplam £85000 Sterlin olup takriben 9.9.1991 tar-ihinde yapılan ve 30.8.1993-29.8.1995 tarihleri arasındaki izin sözleş-
mesi (licence) sonucu ödendiği kanaatindeyim ve bu şekilde bulgu yaparım.
Aleyhine istinaf edilenler, her halükârda, izin sözleşmesi bir yıldan fazlasını kapsadığından Fasıl 149 -Sözleşmeler Yasasının 77. maddesi gereğince yazılı olması gerektiğini, ancak konu sözleşme yazılı olmadığı nedeni
ile de geçersiz olduğunu iddia etmişlerdir.
Fasıl 149 Sözleşmeler Yasasının 77. maddesinin ilgili kısmı aynen şöyledir:
"77.(1) Co-ntracts relating to leases of
immovable property for a term exceeding
one year shall not be valid and enfor-
ceable unless -
expressed in writing; and"
Yukarıdaki alıntıya göre, bir yılı aşan herhangi bir süre için, taşınmaz -malların kiralarına (lease) ilişkin sözleşmelerin yazılı yapılması gerekir, aksi halde geçerli olmazlar ve uygulanmaları da zorlanamaz.
Konu maddede sadece mal sahibi ile kiracı arasındaki kira münasebetinden (lease) bahsedilmekte, ancak izinden (lic-ence) söz edilmemektedir. Bilindiği gibi, mal sahibi ile taşınmaz malın tasarrufcusu arasındaki münasebetin kira münasebeti (lease) veya izin münasebeti (licence) olması tarafların niyetine bağlıdır. (Gör: Kira/İstinaf No. 20/66, Halsbury's Laws of Engla-nd, 3rd Ed., vol. 23
p. 427) Davalı Tanığı Memduh Erdal'ın şahadetine inandı-
ğımı daha önce belirtmiştim. Bu tanık verdiği şahadette daima izinden bahsetmiştir ki, bu şahadet ve sunulan diğer emareler ışığında, 30.8.1993-29.8.1995 tarihleri arasındaki -dönem için Davacı ile Davalının konu Otel-Apartman ile ilgili olan münasebetinin bir izin münase-
beti olduğu açıklık kazanmaktadır. Dolayısıyle, Davalı ile Davacı arasındaki münasebet kira değil de izin müna-
sebeti olduğundan Fasıl 149 Sözleşmeler Yasas-ının 77(1)(a) maddesine tabi değildir.
Tüm söylenenlerden Alt Mahkemenin bu hususlardaki kararının da hatalı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği
görüşündeyim. Bu nedenle, 3. başlık altındaki istinaf sebebi de kabul edilir.
1, 2 ve 3. ana ba-şlık altında özetlenen istinaf sebepleri kabul edildikleri cihetle, önümüzde alternatif olarak duran Öner Kaan Terekesi ile ilgili talep ve dolayısıyle 4. başlık altındaki istinaf sebebinin artık incelenmesine gerek kalmadığı görüşümü de belirtmek isterim.-
Yukarıda belirtilen tüm hususlar ışığında, istinaf kabul edilerek Alt Mahkemenin mukabil davayı ret ve iptal eden hükmünün iptali ile;
Davalının Davacıya ait Girne'de Yeni Liman
Yolunda bulunan ve "Blue Palace" diye bilinen
Otel-Apartmanın 29.8.199-5 tarihine kadar müsaa-
deli ve/veya izinli tasarrufcusu ve/veya işgal-
cisi (licencee) olduğu; ve
Davalı ile Davacı arasında takriben 9.9.1991
tarihinde dava konusu "Blue Palace" diye bili-
nen Otel-Apartman ile ilgili olarak 30.8.1993-
29.8.1995 dönemin-i kapsayan bir izin sözleşmesi
(licence) yapıldığı ve buna karşılık Davacıya
toplam £85000 Sterlin ödendiği -
hususunda tespit kararı (declaratory judgment) verilmesi gerektiği kanısındayım.
Mustafa H. Özkök: Bu meselenin olguları Sayın Celâl Karabacak'-ın okuduğu kararda izah edildiği şekildedir ve bu nedenle tekrar etmeye gerek olmadığı kanaatindeyim. Keza Celâl Beyin kararında belirttiği gibi Alt Mahkemenin mukabil dava gereğince hüküm talep edilmediği gerekçe-
siyle mukabil davayı reddetmekle hata et-tiği ve bu husustaki kararın iptal edilmesi gerektiği yönündeki bulgusuna da aynen katılmaktayım.
İşbu istinafta esas karara bağlanması gereken konu, 9.9.1991 tarihinde Davalının Davacıya £85000 Sterlin nakit ve £15000 Sterlin çek ile £70000 Sterl-in havale olmak üzere toplam £170000 Sterlin mi, yoksa emare 4 ve 9'da belirtildiği gibi sadece £85000 Sterlin mi ödediği noktasındadır.
Taraflar arasında varılan mutabakat çerçevesinde 9.9.1991 tarihinde bir ödemenin gerçekleştiği bir gerçektir ve i-şbu husus emare 4 ve emare 9 ile destek-lenmektedir. Yapılan anlaşma Davacı tarafından Öner
Kaan, Davalı tarafından ise Memduh Erdal arasında ger- çekleşmiştir. Yapılan anlaşmanın Tanıklarından olan
Öner Kaan vefat ettiği cihetle olayın tek Tanığı Memd-uh Erdal'dır.
Memduh Erdal ise verdiği şahadetinde kısaca, 9.9.1991 tarihinden takriben 1 hafta kadar önce Öner
Kaan ile bir araya geldiklerini, kendisinin kiranın çok olması nedeniyle dava konusu yeri tahliye etmek istedi-ğini Öner Kaan'a bildirdi-ğini, Öner Kaan'ın ise paraya ihtiyacı olduğunu ve kendisine nakit ödenmesi koşulu ile kirayı düşürebileceğini belirttiğini ve yaptıkları anlaşma mucibince 1 hafta sonra ödemek üzere 2 yıllık kira için £85000 Sterlin ödemesi hususunda mutabık kaldıklarını -ve bu gelişmeden sonra 9.9.1991 tarihinde üniversitede kendi bürosunda Öner Kaan ile bir araya geldiklerini ve 1991 - 1993 yılını kapsayan kira dönemi için Öner Kaan'a £85000 Sterlin nakit ödediğini, Öner Kaan'ın buna mukabil kendisine bir emare 4 makbuzu -verdiğini, kendisinin de emare 9 ödeme fişini hazırla-dığını, daha önce Öner Kaan'ın kendisine teminat olarak verdiği ve sırasıyle, 30.8.1991 tarihli £65000 Sterlin
ve 30.8.1992 tarihli £71500 Sterlinlik 2 adet çeki Öner Kaan'a iade ettiğini, Öner Kaan'ın -da teminat olarak tutmakta olduğu sırasıyle 30.8.1991 tarihli £65000 Sterlinlik bir poliçe ile yine 30.8.1991 tarihli £71500 Sterlinlik 1 adet poliçe olmak üzere 2 adet poliçeyi kendisine iade ettiğini ve bu şekilde poliçe ile çeklerin taraflar arasında te-ati edildiği ve 1991 - 1993 yılı kirasını bir tamam ödediği hususunda taraflar arasında bir anlaşma olduğunu ve bu mutabakattan takriben 2 - 3 saat sonra Öner Kaan'ın Lefkoşa'daki dükkânına gelerek kendisini ziyaret ettiğini ve yine paraya sıkışık oldu-ğun-u, bankadan kredi talep ettiğini ancak kredi talebinin olumlu sonuçlanmasının uzun zaman alacağını belirterek 1993 yılında sona eren süreden itibaren 2 yıllık süre için kendisine £90000 Sterlin ödemesi halinde üniver-
site binasının 2 yıl daha kiralanmasın-a izin vereceğini belirttiğini ve yaptıkları pazarlık sonucu ikinci 2 yıl-lık kira için £85000 Sterline mutabık kaldıklarını ve Öner Kaan'a £15000 Sterlinlik bir çek hamiline ve £70000 Sterlin de İngiltere'deki talep ettiği bir kişinin hesa-bına havale edi-lmek suretiyle toplam £85000 Sterlini de ödediğini ve bu ikinci ödeme için herhangi bir makbuz almadığını, sadece teminat olarak yukarıda zikredilen 30.8.1991 ve 30.8.1992 tarihli sırasıyle £65000 Sterlin ve £71500 Sterlinlik 2 adet çeki aldığını belirtmek-tedir.
Bu şahadet ışığında ibraz olunan emareler incelen-diğinde, 9.9.1991 tarihinde Davacı ile Davalı arasında
bir hesaplaşma olduğunu ve 30.8.1991 ve 30.8.1992 tarihli sırasıyle £65000 Sterlin ve £71500 Sterlin 2 adet poliçe-nin karşılığı olan £1-36500 Sterlin'in bir tamam alındı-ğını ve 30.8.1993 tarihine kadarki tüm kira borçlarının ödendiğini gösteren emare 4, 9.9.1991 tarihli Öner Kaan
ve Oğlu Ltd. Şti. adına Öner Kaan tarafından imzalanıp 2 şahit huzurunda teyit edilen belgeden anlaşılmaktadır-.
Aynı gün yine 9.9.1991 tarihli üniversitenin ödeme fişi ile de emare 9 belgeden £85000 Sterlin "Blue Palace"ın 2 yıllık kira bedelinin ödendiği anlaşılmak-tadır. Ancak bu belgedeki çek numarası yazılı bölümün karşısındaki "nakit" kelimesinin ne -zaman ve kimin tarafından yazıldığı hususunda taraflar arasında muta-
bakat hasıl olmadığı cihetle yapılan polis inceleme-
sinde polis raporuna göre "nakit" kelimesinin ne zaman yazıldığının tespit edilemediği belirtilmektedir. Yine emare 12 ve 13 ünivers-ite kayıtlarına göre kasa defte-
rine aynı gün yani 9.9.1991 tarihinde £70000 Sterlin
Öner Kaan'a kira olarak ödendiği ve defterde gider hanesine işlendiği ve yine aynı gün 9.9.1991 tarihinde banka defterine de yine £15000 Sterlin 814 numaralı çekle yine -Öner Kaan'a gider olarak ödendiği ve açıklama hane-sine kira olarak geçtiği görülmektedir. Ancak bilâhare defter kaydında £70000 Sterlin olarak görülen rakamın üzerinin tipeksle silinerek £85000 Sterlin olarak düzel-tildiği ve emare banka defterindeki £15-000 Sterlinin de açıklama bölümündeki kira kelimesinin üzerinin çizilerek £15000 Sterlinin aynı defterde Öner Kaan hanesine "petty cash" olarak yazıldığı görülmektedir.
Yine aynı tarihte yani 9.9.1991'de emare 5'e ilişik havale yazısı aynen şöyledi-r:
"Kıbrıs Kredi Bankası Ltd.
GREEN LANES - HARRINGRAY BRANCH
-Sn. BÜLENT BEY'İN DİKKATİNE
Nezdinizdeki vadeli Sterlin hesabımdan,
ELMAS GÜZELYURTLU'nun Sterlin hesabına
70 000 = (Yetmiş Bin İngiliz Sterlini)
aci-l olarak aktarmanızı rica ederim.
Memduh Erdal
Girne.
09.09.1991"
Emare 5 havale yazısı incelendiğinde yazının Memduh Erdal tarafından imzalanıp Girne ve 9.9.1991 tarihini taşıdığı ve bu yazının da Girne'de düzenlendiği görülmek--tedir. £15000 Sterlinlik çek ise Memduh Erdal'ın "Kendi çekimle ödedim" şeklinde iddiada bulunmasına karşın ibraz edilen çekin Memduh Erdal'a değil üniversiteye ait bir çek olduğu görülmektedir. Bidayet Mahkemesi verdiği hükmünde Mavi 104'de şöyle demişt-ir. "Yukarıda bahset-tiğimiz çelişkiler nedeniyle Memduh Erdal ile Havva Kasımoğlu'nun şahadetlerini inandırıcı bulmuyoruz."
Şahitlerin tavır ve hareketlerini gözlemlemede
İlk Mahkemenin Yüksek Mahkemeden daha avantajlı olduğu dikkate alındığında, İ-lk Mahkemenin şahadetle ilgili bulgularına Yüksek Mahkemenin genellikle müdahale etme-diği birçok içtihat kararında vurgulanmıştır. Yüksek Mahkemenin, İlk Mahkemenin şahadeti değerlendirirken yanlış ilkeler uyguladığı veya nazarı itibara alması gereken f-aktörler veya olguları nazarı itibara almadığı veya nazarı itibara almaması gereken bazı ilke ve olguları dikkate aldığı hallerde ve ikna olması halinde müdahale edebileceği belirtilmektedir. Bu hususta Gör: Yargıtay/Hukuk İstinaf 2/75 ve Yargıtay/Hukuk 3-2/80 (D.32/80). Bu prensibi meselemize uyguladığımız ve Davalı Tanığı Memduh Erdal'ın şahadetinin çelişkili olup olmadığını incelediğimiz zaman aşağıdaki çelişkilerin mevcut olduğu görülmektedir.
Memduh Erdal şahadetinde, ilk 2 yıl için ödenen
£85000 St-erlinin nakit olarak ödenmek istenildiğini, çünkü Öner Kaan'ın kendisine banka ile sorunu olduğunu
ve çekin bankaya gitmesi halinde bloke edileceğini, bu nedenle nakit istediğini belirtmesine karşın, aynı gün ikinci 2 yıllık anlaşma olduğunu iddia ettiği s-üre için ödediği £15000 Sterlinlik hamiline kesilmiş çekin 10.9.1991 tarihinde bozulduğu görülmektedir. Bu durumda Davalıya keşide edilen £15000 Sterlinlik çek bozulabil-
diğine göre £85000 Sterlinlik çekin de bozulmaması için bir sebep yoktur kanaatindey-im.
Diğer bir husus ise, Davalı ile 9.9.1991'de
1 hafta önce görüştüğünü ve üniversitenin parasını
tahsil edip ödenmesi için süre istediğini belirttiğini ancak ibraz edilen hesaplardan 1.1.1991 ile 9.9.1991 tarihleri arasında üniversitedeki kayıtlara -göre £85000 Sterlinin tahsili yapıldığı ve bu miktarın Davacıya ödenmek için üniversitenin kasasından çıktığına dair herhangi bir belge ibraz edilmiş değildir.
3. Yine başka bir husus ise, ilk 2 yıl için hem Davacı hem de Davalı tarafından 1991 - 1-993 yılları kirası ödendiğini gösterir belgeler düzenlendiği halde ikinci 2 yıl için yani 1993 - 1995 yılları için ödendiği iddia edilen £85000 Sterlin için herhangi bir belge düzenlenmemiştir. Davalının bu parayı ödediğine dair herhangi bir delil ibraz e-dilmemiştir.
4. Emare 9 belgedeki nakit kelimesi şüpheli olduğu, Davalı tarafından makûl bir izahat yapılmadığı gibi üniversitenin ödeme fişinin neden muhasebeye aynı gün verilmediği ve aynı şekilde Lefkoşa'da Davacıya kestiğini iddia ettiği £15000- Sterlinlik çekin kökünün muhasebeye verildiğini anlamak güçtür.
5. Davalı Tanığı Memduh Erdal £15000 Sterlinlik çekin kendi şahsi çeki olduğunu ve duruşma sırasına kadar öyle bildiğini ileri sürmekte idi. Bu iddiası doğru idi ise çek kökünün üniv-ersite muhasebesine ödeme olarak işlenmemesi gerekirdi ve çeki vermesi gerekmiyordu. Halbuki emare 9, okulun ödeme fişiydi ve üniversitenin muhasebesinde olması gerekirdi.
6. Yine emare 9 olarak ibraz edilen fişteki nakit yazısının kimin tarafından- ve ne zaman yazıldığı hususu taraflar arasında ihtilâflıdır. Davalı ise bu nakit kelimesinin kendi şahadetinde sorulan bir soruya karşı "nakit" kelimesini kendisinin yazdığını, istintakında
ise yine "nakit" kelimesi kimin tarafından yazıldığı sorusuna -"Yazanın eli kurusun" şeklinde çelişkili bir cevap vermektedir. Emare 9 üniversite ödeme fişinin Memduh Erdal'ın tasarrufunda olduğu ve bilâhare üniver- site muhasebesine verildiği iddia edildiğine göre nakit kelimesinin sonradan ilâve edilme ihtimali çok- fazla kuvvetle muhtemeldir ve bu hususu Davalı taraf makûl bir şekilde izah edememiştir.
Tüm bu söylenenler ışığında diğer bir husus ise;
7. Davalı Tanığı Memduh Erdal, ikinci ödeme için
yine Öner Kaan'ın nakit sıkıntısı olduğunu, bu nedenle i-leriye dönük yani 1993 - 1995 yılları arasındaki 2 yıl- lık devre için kendisinden £85000 Sterlin istediğini ve bunlara karşılık teminat olarak yukarıda zikredilen 30.8.1991 ve 30.8.1992 tarihli 2 adet çeki teminat aldığını çünkü bankaya sorduğunu ve çekle-rin geçerli olduğunu öğrendiğini ileri sürmektedir. Halbuki 30.8.1991 tarihli çek £65000 Sterlinlik bir çek olup ödeme tarihinden de belli olduğu gibi 9.9.1991 tarihinde ödenebilirdi. Bu durumda Öner Kaan nakit sıkıntısında idi ise kendisine ait £65000 S-terlinlik çeki bozup nakit sıkıntısını da giderebilirdi.
8. Diğer garip bir durum ise bir yandan Öner Kaan'ın kendisinden nakit istediğini çünkü banka ile sorunları olduğunu ve çek alması halinde bankanın bloke edebile-
ceğini belirten Davalı Tanığı -Memduh Erdal tafsilâtı yukarıda belirtilen 2 adet çeki teminat olarak aldığını belirtmektedir. Şayet Öner Kaan'ın bankada £136500 Sterlinlik parası var idi ise banka ile sorunu olduğu yönündeki iddia doğru değildir. Eğer parası yok idi ise yine 2 adet çe-kin teminat olarak alınması makûl değildir. Bu nedenle verilen izahat makûl ve tatmin edici olmadığı gibi kendi içinde çelişir durumdadır. Bir yandan Öner Kaan'ın parası olmadığını söyleyen Davalı, diğer taraftan Öner Kaan'a ait aynı bankada keşide edile-n 2 adet çekin geçerli olduğunu teyit ettiğini ve bu nedenle teminat aldığını ileri sürmektedir. Tüm bu çelişkiler dikkate alındığında ve özellikle 9.9.1991 tarihli kayıtlara göre banka defterine £15000 Sterlinlik kira gideri ve kasa defterine £70000 Ster-linlik kira gideri olmak üzere Öner Kaan'a ödendiği görüldüğü ve bu iki rakamın daha sonra
da değiştirilmek suretiyle £15000 Sterlinlik banka defte-
rindeki kaydın yine Öner Kaan'ın hanesinde "petty cash" olarak görülmesi ve kira ayrıntısının çizilmiş olma-sı
ile kasa defterinin £70000 Sterlinlik bölümün çizilerek £85000 Sterlin yapıldığı ve bu işlemin murakıbın talimatı ile yapıldığı ve/veya murakıp ile görüşülerek yapıldığı iddia edilmiş ise de, murakıbın şahadetle çağrılıp bu hususların teyit edilmemesi -veya bu hususlarla ilgili gerekli izahatın yapılmaması dikkate alındığı zaman yukarıda çelişkili olarak belirtilen şahadetin inanılır ve güvenilir olmadığı hususunda Bidayet Mahkemesinin bulgusunun hatalı olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda 9.9.199-1 tarihinde Davalı tarafından
Öner Kaan'a ödenen miktarın emare 4 ve 9 ile teyit edildiği, keza emare 12 ve 13 kasa defteri ile banka defterine ilk işlendiği şekli ile £15000 Sterlin çek ve £70000 Sterlin havale olmak üzere toplam £85000 Sterlin ödendiği -yönünde Bidayet Mahkemesinin vardığı bulgunun doğru olduğu kanaatindeyim. Varılan bu bulgu ışığında, Bidayet Mahkemesinin Davalı Tanığı Memduh Erdal'ın şaha-detini çelişkili bulup mukabil davayı reddetmekle hata etmediği ve varılan bu bulgu ışığında müst-enifin istina-fında başarılı olmadığı cihetle istinafın reddedilmesi gerekir kanaatindeyim.
Havva Kasımoğlu'nun şahadeti incelendiği zaman; ödemenin 1 defa mı yoksa 2 defa mı yapıldığı hususunda görüşmelerde bulunmadığı cihetle bu hususu aydınlatıcı- herhangi bir şahadet vermediği anlaşılmaktadır. Sadece deftere yaptığı işlemelerle ilgili şahadet vermiş, ancak silinip tekrar yazılmalarla ilgili talimatı ve/veya bilginin murakıptan alınarak yapıldığını ileri sürmüş
ise de yukarıda arzettiğim gibi mura-kıp bu hususta gelip herhangi bir izahatta bulunmamıştır. Bu durumda Havva Kasımoğlu'nun şahadetinde ödemenin 1 defa mı yoksa 2
defa mı yapıldığı hususlarının yararlı olmadığı cihetle şahadetine herhangi bir değer verilmemesinin uygun olacağı kanaatindey-im.
Bu kanaata vardıktan sonra diğer hususların yani Davalı ile Davacı arasındaki ikinci bir ödeme yapılmadığı
sonucuna varıldıktan sonra Davalının statüsünün ne olduğu hususunda karar vermenin gereksiz olduğu ve akademik kalacağı cihetle bu safhad-a herhangi bir bulgu yapmamayı uygun buldum.
Gönül Erönen: Sayın meslektaşlarımın bugün okumuş oldukları kararı dinledim. Keza bu kararı daha önce-
den de görme ve okuma fırsatım da olmuştu. Sayın Celâl Karabacak'ın kararında 1. ana başlık altındaki is-tinaf sebebi ile ilgili serdettiği görüşlere katılıyorum. Ancak geri kalan istinaf sebepleri ile ilgili varmış olduğu bulgulara iştirak etmiyorum. Keza Sayın Mustafa Özkök'ün kararına, orada serdettiği görüşlere ve vardığı sonuca katıldığımı beyan etmek -isterim.
Celâl Karabacak: Sonuç olarak yukarıdakiler ışığında
ana başlık altında özetlenen istinaf sebebinin, oybir-
liği ile kabulüne, geriye kalan istinaf sebeplerinin ise
Yargıç Celâl Karabacak'ın karşıoyu ve oyçokluğu ile reddine karar verilir.
- İstinaf masrafları hususunda herhangi bir emir verilmez.
Celâl Karabacak Mustafa H. Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
19 Aralık 1997
-
30
-
Full & Egal Universal Law Academy