-D.27/88 Yargıtay/Hukuk 72/87
(Dava No: 2357/86; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Kokut, Taner Erginel
İstinaf eden: Mehmet Taşkent, Güz-elyurt.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: 1. Narin Agricultural Marketing (Cyprus) Ltd.
Server Somuncuoğlu Sokak, Lefkoşa.
2. Şevket Göçer, Davalı No.1'in kefili sıfatı ile, Narin
- Paketleme Fabrikası, Güzelyurt.
(Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf ed-en namına: Boysan Boyra ve Belgin Boyra.
Aleyhine istinaf edilenler namına: Tahir Seroydaş.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Davacı müstenif, Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyalamış olduğu 2357/86 sayılı bir dava ile birlikte, Sivil Mahkeme Nizamatı E.2 n.6 uya-rınca tafsilâtlı talep takriri dosyalamıştır. Davacı daha sonra davalılardan alacağının, 10.2.1986 tarihinde aktedilen mersum bir borç senedine dayandığını ve davalıların geçerli bir müdafaası bulunmadığını iddia ederek, Sivil Mahkeme Nizamatı E.18 n.2'ye -istinaden talep takriri mucbince seri şekilde hüküm verilmesi için Mahkemeye müracaatta bulunmuştur.
Davalılar ise itiraz dosyalayarak davaya konu senedin mevcudiyetini kabul etmekle beraber bu senedin mersum bir borç senedi olduğu hususunu reddetmiş ve -ilâveten bu senedin davalılara hile veya yanıltma ile imzalatıldığını ileri sürerek yemin varakasında bunun tafsilâtını vermişlerdir. Davacı ise itirazda ileri sürülen iddiaları dosyalamış olduğu cevapla reddetmiştir.
İstidayı dinleyen İlk Mahkeme Emare I- olarak sunulan 10.2.1986 tarihli borç senedinin %35 oranında faiz taşıdığını halbuki Fasıl 149 Akitler Yasasının 78. maddesine göre bu madde kapsamındaki mersum bir borç senedinin azami %9 faiz oranını aşamayacağını ve bu nedenle konu senedin mersum bir b-orç senedi değil de alelade bir senet olduğu bulgusuna varmış ve Fasıl 149 Akitler Yasasının 80. maddesini dikkate alarak merum bir borç senedi olmayan böyle bir senedin alacaklı tarafından içeriğinin ispat edilmesi gerektiği görüşünü ve sair davalılar tar-afından ileri sürülen iddiaları da dikkate alarak seri şeklinde hüküm talep eden istidayı reddetmiştir.
İstinaf bu karardan yapılmış olup 4 istinaf sebebi içermekle beraber 3 husus üzerinde durulmuştur.
1. husus Fasıl 149 Akitler Yasasının 78. maddesind-e bu gibi senetlerde yer alan faiz oranının %9'u aşmaması gerektiği şartının 31/83 sayılı Merkez Bankası Yasasının 11, 29 ve 57. maddeleri ile geçici (2). maddesi ve 25 Ekim 1984 tarihli Resmi Gazete'nin Ek IV'ünde yayınlanan borç ve mükellefiyetleri belir-leyen Kararnamenin 1, 2 ve 3. maddeleri dikkate alındığında Fasıl 149 Akitler Yasasının 78. maddesinin değiştirilmiş olduğu ve konu senette öngörülen %35 faizin Akitler Yasasının 78. maddesine aykırı olmadığı;
2. husus ise Akitler Yasasının 78. maddesind-e yer alan bu gibi senetlerdeki faiz oranının %9'u aşmaması gerektiği şartının senedin niteliğini değiştirecek ve onu mersum bir borç senedi olmaktan çıkacak nitelikte esasa ilişkin bir şart değildir ve İlk Mahkeme bunu yanlış değerlendirmiş ve yanlış bir -yargıya varmıştır:
3. husus ise davalılar tarafından ileri sürülen hile iddiaları davacı tarafından reddedildiği ve ilâveten bu hususun varit olmadığına dair davacı tarafından Mahkemeye şahadet sunulmuş olmasına ve bunun aksine davalılar tarafından herhan-gi bir şahadet ileri sürülmemesine rağmen konu senet mersum bir borç senedi olmasa dahi yine de seri şekilde davalı aleyhine hüküm verilmesi gerekirdi ve İlk Mahkeme bunu yapmamakla hata etmiştir.
İstinafın duruşmasında müstenif avukatı 31/83 sayılı Merk-ez Bankası Yasası ile 25 Ekim 1984 tarih ve 94 sayılı Resmi Gazetenin Ek IV'ünde yayınlanan borç ve mükellefiyetleri belirleyen Kararnameye atıfta bulunarak bu Yasa ile Kararname ışığında Fasıl 149 Akitler Yasasının 78. maddesinin değişikliğe uğradığını ve- bu maddenin tadilâtlarla birlikte okunması gerektiğini ileri sürmüştür.
31/83 sayılı Merkez Bankası Yasasının ilgili olabilecek 11(4) maddesi aynen şöyledir:
"11 (1) .......
(2) ......
(3) ......
(4) Faiz oranlarına ilişin 29. madde-de belirtilen hususların tespiti.
....."
Keza 29. maddesi şöyledir
"29. Banka, mevduat kabulünde ve her türrrrlü kredi işlemlerinde alınacak ve verilecek en yüksek faiz oranları ile temin edilecek öteki menfaatlerin ve tahsil edilecek masrafları-n mahiyet ve en yüksek oranlarını ve mevduatta vade müddetlerini tayin ve bunların yürürlülük zamanlarını tesbit eder. Bu hususlar Bakanlığın uygun mütalâası ve Bakanlar Kurulu kararı ile yürülüğe girer."
-Ayrıca konu edilen borç ve mü-kellefiyetleri belirleyen ve 25 Ekim 1984 tarihli Resmi Gazete'nin Ek IV'ünde yayınlanan Kararnamenin 1. 2. ve 3. maddeleri de şöyledir:
" 1. Bankaların mevduat kabulünde ve her türlü kredi işlemlerinde uygulayacakları yıllık azami faiz oranları aşağıdaki- şekilde tespit edilmiştir.
Mevduat Faiz Oranları:
1. Vadesiz Yıllık %5
2. 3 ay vadeli " %18
3. 6 ay vadeli " %20
4. 1 yıl vadeli " %22
5. 1 yıl vadeli 3 aylık faiz
ödemeli " %20
6. Resmi ve ticari mevduata
türlerin-e göre, tasarruf
mevduatına uygulanan faizler
aynen uygulanır.
7. Bankalar arası mevduat serbest
8. Mevduat Munzam Karşılıkları Yıllık %8
9. Mevduat Munzam Karşılıklarını
zamanında yatırmayan bankalara
uygulanacak cezai faiz Yıllık %12-
Kredi Faiz Oranları:
1. Genel Olarak Yıllık %24
2. İstisnalar:
Kontrollü Krediler
a) Tarım (Ayni) %12
b) Tarım (Nakdi)%18
c) Küçük Esnaf ve Küçük
Sanatkâr (Miktarı azami
1.5 Milyon TL'ye kadar olan
krediler)%14
2. Bankalar, -bu kararda öngörülen azami faiz hadleri dışında hangi nam altında olursa olsun ek menfaat sağlayamazlar. 11/1976 sayılı Bankalar Yasası altında yapılan ve 17 Haziran, 1976 gün ve 46 sayılı Resmi Gazete'nin Ek III'ünde 139 sayılı Amme Enstrümanı olarak yayı-mlanan kararda öngörülen ve hizmet görülmesi halinde, görülecek hizmet karşılığı alınacak ücret ve komisyonluklar bu hükmün dışındadır.
Bu hükme aykırı hareket eden Bankalar hakkında ilgili yasa altında gerekli yasal işlem yapılır.
3. Bu kararda ön-görülen mevduat ve kredi azami faiz oranları aşağıdaki istisnalar dışında 1 Kasım, 1984 tarihinden itibaren yürürlüğe girer.
İstisnalar:
1. Kontrolu Krediler:
- Bu karar tarihinden önce verilmiş ve 31 Aralık, 1984 tarihine kadar verilecek;
-Tarım (Ayni) Kredileri,
Tarım (Nakdi) Kredileri,
Küçük Esnaf ve Küçük Sanatkâr Kredilerine
en geç 30 Haziran, 1985 tarihine kadar, bu karar tarihinden önce yürürlükte olane ski faiz oranları uygulanır. 1 Temmuz, 1985 tarihinden sonraki bakiyelere ise, 1 Te-mmuz 1985 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere, bu kararda bu kesim için öngörülen yeni faiz oranları uygulanır.
2. Diğer Krediler;
- Bu karar tarihinden önce verilmiş diğer kredilere en geç 1 Mayıs, 1985 tarihine kadar, bu karar tarihinden önce yürürlükte olan eski faiz oranı uygulanır. Bu tarihten sonraki bakiyelere ise 1 Mayıs, 1985 tarihinden itibaren uygulamak üzere, bu kararda- öngörülen yeni faiz oranları uygulanır."
Yukarıda alıntısı yapılan Yasa ve Kararname maddelerinden de açıklıkla görülebileceği gibi 31/83 sayılı Merkez Bankası Yasası sadece banka fazilerini ilgilendirmektedir. 29. madde uyarınca çıkarılan Kararnamenin -ise yine banka faizlerini ilgilendirdiği ve kişiler arasında yer alan akitlerdeki faiz oranlarını ilgilendirmediği görülmektedir.
Bu durumda iddia edildiği gibi ilgili Yasa ve Kararnamenin Akitler Yasasının 78. maddesini değiştirdiği söylenemez. Ancak 35-/87 sayılı KKTC Merkez Bankası Yasasın 25. maddesi faiz oranlarını yeniden düzenlerken bu düzenlemenin bankalar dışındaki tüm borç-alacak ilişkileri için de geçerli olduğuna dair hüküm koymuştur.
35/87 sayılı Merkez Bankası Yasasının 25. maddesi şöyledir-:
"25. Banka, her türlü Türk Lirası ve döviz mevduat kabulünde, Bankalar ve Kooperatif Bankaları ile kredi vermek amacıyle kurulmuş diğer kuruluşların her türlü kredi işlemlerinde alınacak ve verilecek en yüksek faiz oranları ile sağlanacak öteki menfaat-lerini ve tahsil edilecek masrafların mahiyetini ve en yüksek oranlarını ve mevduatta vade müddetlerini ve faizlerin kısmen veya tamamen serbest bırakılmasını ve yürürlük zamanlarını saptamaya yetkilidir. Bu hususlar Bankaların önerisi üzerine Bakanalar Ku-rulunun alacağı kararların Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürülüğe girer. Belirlenecek faiz oranları ve faiz oranları ile ilgili diğer hususlar Bankalar dışındaki tüm borç-alacak ilişkilerinde de geçerlidir."
Müstenifin alacağı 35/87 sa-yılı Yasadan çok önce doğduğuna ve bu yasanın 60. maddesi yasanın yürürlük tarihini yasanın yayınlandığı 26 Haziran 1987 tarihi olarak tespit ettiğine göre önümüzdeki konuya uygulanamayacağı açıktır. Bu nedenle de müstenifin 1. istinaf sebebinin reddedilme-si gerekir.
2. hususa gelince Akitler Yasasının 78. maddesi hükümlerinin sıkı bir şekilde uygulanması gerektiği görüşündeyiz.
Bizi bağlayıcı olmamakla beraber Rum Mahkemesinin Loukis Papastratis v. Takis Economou (1970) 1 CLR davasında p.11 at 15'de şöy-le denmektedir:
"In our view the provisions of section 78 have to be strictly complied with if a bond is to be a bond in customary form; view is trengthened by the kind of provisions set out in section 79 and 80 of Cap.149.
Moreover, it has to ve borne -in mind, that a bond in custormary form is granted by the Limitation of Actions Law (Cap.15) a much longer lease of life, for purposes of proceedings based on it, than ordinary bonds, and for this reason, too, we think that it is quite important that forma-lities regarding a bond in customary form should be fully complied with."
Rum tarafınn bu kararı Spillers Ltd. v. Cardiff (Borough) Assesment Committee (1931) 2 K.B. 21 at 43'teki Lord Hewart'ın görüşlerine dayanmaktadır ve biz bu görüşleri paylaşmaktayız-. Bu nedenlerle 2. istinaf sebebinin de reddedilmesi gerekir.
3. istinaf sebebine gelince; seri şekilde davacı lehine hüküm verilmesi yönünde yapılan istidaya davalıların yapmış oldukları itiraza ilişik yemin varakasında, konu senedin, hile ve yanıltma y-olu ile, davalı 2'ye davalı 1'in direktörü olarak ve keza yine davalı 2'ye şahsen ve kefil olarak imzalattığı ve bu imzalama işlemlerinin hile ve yanıltma neticesi yapıldığı ileri sürülmiştür. Bu hususlar itiraza verilen cevapta davacı tarafından reddedilm-iş ve istidanın duruşmasında detaylı olarak hile ve yanıltma iddialarının varit olmadığı hususunda davacı tarafından şahadet verilmiştir. Davalılar ise bu hususta herhangi bir şahadet vermemişlerdir. İtiraza ilişik yemin varakasında ileri sürülen bu iddia -ispatlanmadığı gibi İlk Mahkeme önündeki argümanlar ve İlk Mahkemenin kararı da incelendiğinde bu hususun ciddiye alınmadığı ve üzerinde layıkı ile durulmadığı görülmektedir. Bu durumda davalıların, seri şekilde davacı lehine hüküm verilmesini engelleyen b-u yöndeki iddialarının söz konusu olmaması gerekir.
İlk Mahkeme Sivil Mahkeme Nizamatı Emir 18 n.2 uyarınca davacı tarafından yapılan seri şekilde hüküm istidasını değerlendirirken davalıların diğer iddialarının geçerli olamayacağına kanaat getirmiş olma-sı halinde taraflar arasında ihtilaf konusu sadece faiz oranı kaldığına göre E.18 n.4 kuralları dikkate alınarak davalılara kısıtlı bir müdafaa hakkı vermesi gerekirdi. İlk Mahkeme kararını tetkikte bu konunun lâyıkı ile incelenmediği, tarafların ise gerek- İlk Mahkeme önünde ve gerekse istinafta bu konuyu ele almadıkları ve üzerinde durmadıklarını dikkate aldığımızda bizlerin Yargıtay olarak davacının 1. sebebinde muvaffak olmadığı hususunu da göz önünde bulundurarak davacı lehine seri şekilde hüküm istidas-ının reddedilmesi gerektiği kanaatına varmış olduğumuzdan E.18 n.4 uyarınca davalılara bu meselede kısıtlı bir müdafaa hakkının verilmesinin doğru ve adil olmadığı kanaatindeyiz.
Netice olarak istinaf reddolunur. Tüm argümanları ve müstenifin netice deği-şmemiş olsa dahi bazı argümanlarında haklı olduğunu dikkate alarak masraflar hususunda herhangi bir emir vermemeyi uygun görürüz.
(N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut) (Taner Erginel)
Yargıç - Yargıç Yargıç
15 Haziran 1988
-
-
-7-
-
Full & Egal Universal Law Academy