-D.8/87 Yargıtay/Hukuk 80/86
(Mağusa Deniz Hukuku No. 10/84)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay, Celâl Karabacak
İstinaf eden: M.V. "Satelith" -Gemisi - Mağusa.
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Arkvar Shipping (Cyprus) Ltd. Girne.
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Ümit Süleyman
Aleyhine istinaf edilen namına: Güneş Menteş
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Aziz A-ltay okuyacaktır.
Aziz Altay: Aleyhine istinaf edilen davacı, takriben 12.1.1979 tarihinde istinaf eden davalı ile İngilterede bir navlun (charterparty) sözleşmesi yaptı. Bu sözleşmeye göre davalı Mağusa'da İngilterenin Shoreham limanına davacıya ait nare-nciye, kolokas, hellim, zeytin v.s. eşyayı taşıyacaktı. 21.1.1979 tarihinde davalı gemi Mağusa limanına vasıl oldu ve navlun sözleşmesinde belirtilen eşyayı yükleyerek Shoreham Limanına taşıdı. Davacı, Mağusa Kaza Mahkemesinde Deniz Hukuku yetkisi altında -bir dava açtı ve geminin yolda fırtınaya tutulması ve davalının gerekli tedbirleri almaması sonucu eşyalarının büyük ölçüde zarara uğradığını iddia ederek davalıdan zarar ziyan talep etti. Davacı davayı dosyladığı gün yaptığı bir istida üzerine Mahkemenin -isdar ettiği bir müzekkere ile gemi derdest edildi.
Davalı 29.4.1985 tarihinde dosyaladığı müdafaa takririnde başka şeyler yanında, talebin zaman aşımına uğradığını iddia ederek davanın reddini talep etti.
Davacı 26.11.1985 tarihinde bir istida dosyalad-ı ve 12.1.1979 tarihinde yapılan navlun sözleşmesinin 21.1.1979 tarihinde Mağusa'da acentesi vasıtası ile davalı gemi sahipleri veya acenteleri arasında varılan mutabakat sonunda bozulduğu ve yerine sözlü bir anlaşma yapıldığı hususunda talep takririnde bi-r tadilat yapmak istedi. Başka bir deyişle davacı davasını İngilterede yazılı olarak yapılan 12.1.1979 tarihli navlun sözleşmesi yerine 21.1.1979 tarihinde Mağusada yapılan bir sözlü anlaşmaya dayandırmak istemiştir. Davalı çeşitli nedenler ileri sürerek b-u tadil istidasına karşı çıktı. Ancak İlk Mahkeme talep edilen tadilatın yapılmasına izin verdi. Davalı tadilata izin vermekle İlk Mahkemenin hataya düştüğünü ileri sürerek istinaf etti.
Dava, yukarıda belirtilen eşyaların Mağusa'dan İngiltere'ye denizde-n taşınması ile ilgilidir. İddiaya göre, geminin yolda fırtınaya tutulması sonucu eşyalar büyük ölçüde zarara uğradı. Bundan dolayı davacı Deniz Hukuku yetkisi altında bir dava açtı ve davalıdan zarar ziyan talep etti. Davalı, dava sebebinin Fasıl 263 Eşya-ların Denizden Taşınması Yasası kapsamında olduğunu iddia etti ve konu yasaya ekli cetvelin 6. maddesine göre eşyalara olan zarar ziyanla ilgili olan bu davanın bir sene içerisinde açılmaması nedeniyle zaman aşımına uğradığını öne sürdü. Davacı ise yazılı -navlun sözleşmesinin ortadan kaldırıl-dığını, yerine sözlü bir anlaşma yapıldığını ve davalı tarafından ihlâl edilen bu sözlü anlaşmanın Fasıl 263 Eşyaların Denizden Taşınması Yasası Kaspamına girmeyip Umumi Hukuk (Common Law) kapsamına girdiğini, hak düşü-rücü sürenin de 6 yıl olduğunu iddia etti ve tadilatı bu amaçla istediğini açıkça kabul etti.
Genellike odur ki taraflar arasındaki gerçek ihtilâfın karara bağlanma-sında makul surette yardımcı olacak tadilata, karşı tarafın masraflarını ödemek koşulu il-e izin verilir meğer ki tadilat gerektiğinden fazla bir gecikmeye yol açsın veya tadilata izin verilmesi halinde karşı tarafın haklarının etkilenmesi söz konusu olsun. Ancak tadilatı isteyen taraf iyi niyetle hareket etmiyorsa veya istenilen tadilat gereks-iz veya faydasız ise izin verilemez. Buna göre Mahkeme istenen tadilata izin verip vermemeyi incelerken yapılmak istenen tadilatın gerekli olup olmadığına bakabilir. (Bak.- Wood V. Earl Of Durham 21 Q.B.D.501) Aynı şekilde mahkemenin tadilata izin verirke-n faydalı bir amaca hizmet edip etmeyeceğine de bakması gerekir. (Bak:- Sinclair v. James (1894) 3 Ch. p.554)
Dava tutanaklarının incelenmesinden de görülebileceği gibi 12.1.1979 tarihli yazılı navlun sözleşmesi davacının acentesi olduğu ileri sürlen Ark- Shipping (London) Ltd. vasıtası ile davalı arasında İngilterede yapıldı. Davacı talep takririnde yapmak istediği tadilat ile bu sözleşmenin Mağusada davacının İngilteredeki acentesi veya davacının özel ve kesin direktifi ile hareket eden Ark Shipping (Lon-don) Ltd ile davalı veya gemi sahipleri veya acenteleri arasında varılan bir mutabakatla 12.1.1979 tarihli navlun sözleşmesinin ortadan kaldırıldığını ve 21.1.1979 tarihinde sözlü bir anlaşma yapıldığını iddia etti. İstinafın duruşması sırasında davacı, ge-minin yükü almak üzere Mağusaya geldiği gün gemi kaptanı ile anlaşarak navlun sözleşmesinin kaldırıldığını ve yerine sözlü bir anlaşma yapıldığını iddia etti. Ne var ki bir acente veya gemi kaptanı özel surette tazminat almadıkça yazılı bir navlun sözleşme-sini değiştiremez. Carver, Carriage by Sea 13. edition Vol.1 p.425 para 601'de aynen şöyle denmektedir.
"Agent cannot alter charterparty. neither the master nor the broker acting for the owners can vary a charterparty made by them, or on their behalf.
-So an agent for the charterer has no authority to vary the terms of a charter which has been made, unless he had been specially instructed to do so."
-Önümüzdeki meselede ise yazılı olan navlun sözleşmesinin acente tarafından, değil değiştirildiği, tamamen ortadan kaldırıldığı ve yerine sözlü bir anlaşmanın yapıldığı iddia edilmektedir. Davacı, acentesi olan Ark Shipping (London) Ltd'in özel ve kesin di-rektifi ile hareket ettiğini iddia ederken, davacının acentesinin yazılı navlun sözleşmesinin ortadan kalkması ve yerine sözlü bir anlaşma yapması hususunda özel surette talimat aldığını iddia etmiş değildir. Yapılmak istenen tadilatın esasa ilişkin böyle -bir iddia yokluğunda bir dava sebebi içermediği açıktır. Dava sebebi içermeyen bir tadilat ise davanın boş yere uzayıp masraflarının çoğalmasına neden olacağı gibi hiçbir yararlı amaca da hizmet etmiyecektir. Bu nedenle İlk Mahkeme istenen tadilata izin ve-rmekle hata etmiştir.
Sonuç olarak istinaf kabul edilir ve İlk Mahkemenin tadilat için vermiş olduğu emir iptal edilir.
Aleyhine istinaf edilen davacı, istinaf masraflarını ödeyecektir.
(Salih S. Dayıoğlu) (Aziz Altay) - (Celâl Karabacak)
Yargıç Yargıç Yargıç
7 Nisan 1987
-
-
1
-
Full & Egal Universal Law Academy