-D.14/83 Yargıtay/Hukuk 8/83
(Genel istida No:148/80 Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Sal(hi, Aziz Altay.
İstinaf eden: Batı Almanya'lı -olup halen Girne'de sahin Rosie Bideau
(daha önce Rosie Heinz olarak bilinirdi).
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. KTFD'ni temsilen KTFD Başsavcısı, Lefkoşa
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığını- temsilen
KTFD Başsavcısı, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Menteş Azizi tarafından Güneş Menteş.
Aleyhine istinaf edilen namına-: Mehmet Ali Şefik.
7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasası - Alman uyruklu Davacının 1974'den önce Rumdan satın aldığı taşınmazların müşterek kullanım alanlarının adına kaydedilmesi istemi - Davacının tüm satış bedelini fatu-ra ile ödemesi - İlk Mahkemenin satış bedelinin 7/80 sayılı Yasanın 6(b)(iii) maddesinin öngördüğü şekilde banka havalesi veya döviz transferi ile ödenmediği nedeniyle istidayı red- detmesi.
OLAY: Alman uyruklu davacı, 1971 yılında Palidama Ltd'e ait ar-sa üzerinde inşa edilmiş 8 daire satın almak istedi. Davacı Palidama Ltd. adına Starurinides isimli şahısla anlaşarak daireleri satın aldı. Ödemeyi de fatura karşılığı yaptı. Davacı 1974 yılında evi terkettiğini her yıl 4-5 haftalığına Kıbrıs'a geldiğini i-leri sürerek konu satın aldığı apartman dairelerinin ve müştereken kullanılan imtiyazların adına kaydedilmesi için istida dosyaladı.
İlk Mahkeme satış mukavelesinin davacı ile halen tapuda koçan sahibi olarak görülen Palidama Ltd. arasında yapılmadığını- ve satış bedelinin 7/80 sayılı Yasanın 6(b)(iii) maddesinin öngördüğü şekilde banka havalesi veya döviz transferi ile ödenmediği sonucuna vardı ve istidayı reddetti.
Davacı, Almanyada faaliyet gösteren bir bankanın keşide ettiği şahsi çeklerini banka h-avalesi veya döviz transferi olarak kabul etmeyen İlk Mahkemenin hata ettiğini ileri sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Yargıtay, satış bedeline karşılık yapılan ödemenin çek ve nakit olarak yapıldığını, banka havalesi veya döviz transferi olarak yapılmadığını,- dolayısıyle davacının satışın 20 temmuz 1974'ten önce yapılmış olduğu hususunun Ysanın aradığı şekilde kanıtlayamadığı sonucuna vardı ve istinafı reddetti.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Müstedi Alman uyruklu olup halen Girnede ikamet etmektedir. Girne- Kaza Mahkemesinde başlatmış olduğu bir genel istida ile Yukarı Girnede Kayıt No.4981, pafta/Harita XII/20/E.2/II Parsel 938, yeni mesaha işlemleri neticesi pafta/Harita XXII/20.E.2 Parsel 1140 tahtinde Palidaa Ltd'e ait arsa üzerinde inşa edilmiş 4 kat 8 -daire ile altında park yerinden ibaret Palidama Ltd. diye bilinen apartman daireslerinden pl(n üzerinde veya eski Blok A, 2. katta bulunan 6 numaralı daire, yeni mesaha işlemleri neticesi Blok D, 2. katta bulunan 7 numaralı ve 5523 koçan numaralı daire ile- apartmanın altında bu daireye ait ve/veya park yeri ile tüm daireler tarafından müştereken kullanılan imtiyazların kendi adına kaydolunmsı için Mahkemeden bir emir talep etti.
İstidasına ekli yemin varakasında müstedi, sair şeyler, yanında sözü edilen t-aşınmaz malı Palidama Ltd. nam ve hesabına P. Stavrinides ile arsında aktedilen 25 Ocak 1971 tarihli bir mukabelename ile KL4250'na satın aldığını, satış bedeline mukabil 000053 numaralı bir fatura ile 25.1.1971 tarihinde KL2000.-, 000403 numaralı fatura i-le 22.11.1971'de KL 1246.800 mils ve 000428 numaralı fatura ile 24.5.1972 tarihinde KL1003.200 mil ödemede bulunmak sureti ile tüm satış bedelini ödediğini, tahminen Mayıs 1972'de sözü edilen Apartman Dairesine kocası ile yerleştiğini, temmuz 1972'de kocas-ının öldüğünü Haziran 1974'e kadar yalnız başına apartman dairesinde yaşamağa devam ettiğini ve Haziran 1974'de Almanyaya gittiğini, Ekim veya Kasım 1974'de geri Girne'ye döndüğünü ve o tarihten itibaren de her yıl 4-5 haftalığına Kıbrıs'ı ziyaret ettiğini- ve bu aprtmanda kaldığını, 30 Haziran 1975 tarihinde KTFD Yabancılar ve Azınlıklar Dairesine sözü edilen taşınmaz malı için müracaat ettiğini, bidayette mukavelename ile satın almış olduğu apartman dairesinin istida konusu apartman dairesi olduğunu, bu ap-artman dairesi üzerinde herhnagi bir engel bulunmadığını beyan etti. İstidayı karşı Savcılık dosyaladığı itirazda 7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasasının öngördüğü koşulları tatmin etmediği gerekçesi ile istidasının reddini ta-lep etti. İstidayı dinleyen Kaza Mahkemesi 25 Ocak 1971'de müstedi ile P. Stavrinides rasında aktedilen mukavelenamede belirlenen apartman dairesinin istidada konu edilen apartman dairesi olduğunu bir bulgu olarak buldu ancak:
(a) satışa ilişkin mukavelen-amseinin müstedi ile halen Tapuda kayıtlı mal sahibi olarak görülen Palidama Ltd. ile arasında aktedilmediği;
(b) Satış bedelinin Yasanın 6(b)(iii) öngördüğü şekilde banka havalesi veya döviz transferi ile ödenmediği
kanaatına vararak istidayı reddetti.
-
Müstedi bu karardan istinaf etmiş bulunmaktadır. Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 3 sebep içermekle birlikte bunlar genel hatları ile iki başlık altında toplanabilir, şöyle ki:
1. İlk Mahkeme 25.1.1971 tarihinde Stavrinides ile müstedi arasında aktolunan- mukavelenamenin Yasanın öngördüğü şekilde bir mukavelename olmadığı doğrultusunda bir karara varmakla hata etmiştir.
2. İlk mhakeme, müstedi ve/veya kocası tarafından ödenen ena zından iki faturanın Almanyada faaliyet gösteren bir banka üzerine keşide e-dilmiş şahsi çekleri banka havalesi veya döviz transferi işlemi oalrak adetmeekle hata etmiştir.
İlk önce 2. istinaf sebebini ele almayı uygun buldu. Bu hususta ilgili Yasa maddesi aynen şöyledir:
"6. (b)(iii) Satın alınmış olduğu idddia edilen malın 20- Temmuz 1974 tarihinden önce bedeline karşılık ödeme yapıldığını veya bedelinin ödendiğini kanıtlayıcı nitelikte banka havalesi veay döviz transferlerinin yapıldığını gösteren belge;"
Taraflar arasında ihtil(f konusu olmayan gerekçelere göre satış bedeli-ne tuta ödenen üç faturadan ilk ikisi müstedi veya kocasının Almanyada faaliyet gösteren bir bankada bulunan şahsi hesaplarından ödenmek üzere keşide edilen iki şahsi çek ile, sonuncusu ise Kıbrısta nakit olarak yapılmıştır.
Görülebileceği gibi satış bed-eline mukabil yapılan çek ve nakit ödeme yukarıda alıntısı yapılan Yasanın ilgili maddesinde öngörülen 2banka havalesi veya döviz transferi2 ile yapılmamıştır. Bu nedenle müstedi, bus atışın 20 Temmuz 1974'ten önce yapılmış odluğunu kanıtlamak için Yasanın- öngördüğü beş halden herhangi birisinini kanıtlamış değildir. Bu durumda müstedinin istidasında muvaffak olması söz konusu olamazdı ve İlk Mahkeme de istidayı bu noktadan reddetmekle hata etmiş değildir.
2. istinaf sebebi bu şekilde bir karara bağlandık-tans onra 1. istinaf sebebi üzerinde durmayı gereksiz buluruz.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
(Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Sal(hi) (Aziz Altay)
Yargıç Yargıç - Yargıç
5 Nisan 1983
4
Full & Egal Universal Law Academy