-D.39/90 Yargıtay/Hukuk 8/90
(G. İstida No: 113/80; Mağusa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Taner Erginel.
İstinaf eden: 1. KTFD Ekonomi -ve Maliye Bakanlığı Lefkoşa.
2. KTFD Başsavcısı, Lefkoşa.
ile
Aleyhine istinaf edilen: Nüshet Musa, Mağusa.
A r a s ı n d a.
İstinaf edenler namına: Akın Sait.
Aleyhine istinaf -edilen namına: Orhan Zihni Bilgehan.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Müstedi Magosa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir genel istida ile 5, Kemal Zeytinoğlu Sokak Magosa'da kâin, 485 ve 917 numaralı koçanlarda tasvir edilip parsel 457 ve 458'de görülen taşınm-az malları Magosa'lı Andreas Gheorghiou Kourous isimli Kıbrıs'lı bir Rumdan KL 5000 (beşbin Kıbrıs Lirası) karşılığında, 2.8.1973 tarihinde yapılan bir satış mukavelesi tahtında satın aldığını, satış bedelinin tümünü ödediğini ileri sürerek değiştirilmiş ş-ekliyle 7/80 sayılı Yasa uyarınca, söz konusu malın müstedi adına kaydının yaptırılması için İlk Mahkemeden emir talep etmiştir.
İstidayı dinleyen İlk Mahkeme, sunulan şahadet ve emareleri değerlendirdikten sonra müstedinin talebi doğrultusunda karar ver-ip konu malın müstedi adına kaydedilmesi yönünde emir vermiştir.
İstinaf Başsavcılık tarafından bu karara karşı yapılmakta olup, altı istinaf sebebi içermekle beraber üzerinde durulan istinaf sebepleri aşağıdaki şekilde özetlenebilir.
1. İlk Mahkeme 2.-8.1973 tarihli beyannameyi usulünde yapılmış veya değiştirilmiş şekliyle 7/80 sayılı Yasanın öngördüğü anlamda geçerli bir satış sözleşmesi olduğuna dair bulgu yapmakla hata etmiştir.
2. 2.8.1973 tarihli beyannameyi müstedi kaybettikten sonra onun yerine- satıcı ile 6.12.1973 tarihli yeni bir belge "certificate" imzaladığı halde İlk Mahkeme önceki belgeye itibar etmekle hata etmiştir.
3. İlk Mahkeme 6.12.1973 tarihli belgeyi, 7/80 sayılı Yasa kapsmında teyid edici bir belge oalrak kabul etmekle hata etmi-ştir.
4. İlk Mahkeme 54/87 sayılı yasa ile değiştirilen 7/80 sayılı Yasanın 6(b) fıkrasının müstedi tarafından kanıtlandığı bulgusuna varmakla hata etmiştir. İlk mahkeme bu bulguya varırken 2.8.1973 tarihli beyannameyi hem satış sözleşmesi ve hem de 6(b)- fıkrası kapsamında ayrı bir ödeme makbuzu kabul ederek, satış senedi olarak ileri sunulan beyannamenin ispatlandığı bulgusuna varmakla hata ettiği gibi mevcut şahadet ışığında İlk Mahkemenin yapmış olduğu bulgular ve vardığı netice hatalıdır.
İstinafın -duruşmasında müstenif tarafından bulunan Savcı yukarıda özetlenen istinaf sebepleri üzerinde teker teker durarak özetle, 2. 8.1973 tarihli taraflar arasında yapıldığı iddia edilen ve beyanname başlığını taşıyan belgenin bir satış senedi olmadığını bu belge- bir satış senedi olarak kabul edilse dahi değiştirilmiş şekli ile 7/80 sayılı yasanın 6(b) fıkrası satış senedi dışında ek bir belge ile kanıtlanmasını öngördüğünü, sözü edilen belge içinde müstedi tarafınan yapıldığı görülen ödemenin ayrı bir makbuz olar-ak telakki edilemeyeceği cihetle 2.8.1973 tarihli satış senedi veya belgesinin ek bir belge ile kanıtlanmadığını, İlk Mahkemenin bu belge içerisindeki ödemeyi ayrı bir makbuz olarak telakki edip 6(b) kurallarına uygun olarak sözü edilen satış senedinin kan-ıtlandığı bulgusuna varmakla hata ettiğini ileri sürmüştür.
Aleyhine istinaf edilen avukatı ise 2.8.1973 tarihli belgenin başlığında satış senedi yazılmamakla beraber, neyin satıldığı, kaça satıldığı, kimin tarafından kime satıldığının açıklıkla belritil-diğini ve içeriği itibarı ile yazılı bir satış sözleşmesi olduğunun açık olduğunu ileri sürmüştür. Ayrıca bu sözleşmede satış bedeli olan beşbin Kıbrıs Lirasının tümünün ödendiğinin açıklıkla görüldüğü ve iki belge ayni yerde yazılmış olmakla beraber, satı-ş bedelinin ödenmesi ile ilgili kısmın, senet dışında ve Yasanın 6(b) fıkrası uyarınca bir makbuz olduğunu ileri sürerek İlk Mahkemenin bu yöndeki değerlendirmesinin yasal yönden hatalı olmadığına değinmiştir. Ayrıca "Certificate" başlığını taşıyan 6.12.19-73 tarihli belgenin esas satış senedi olan 2.8.1973 tarihli belgeyi kanıtlar mahiyette ikinci ek bir belge olduğunu da ileri sürmüştür.
Yapılan argümanlar ışığında birinci istinaf sebebini ele aldığımızda İlk Mahkemenin konuyu aynen şu şekilde değerlendi-rdiği görülür:
"Bir belgenin satış sözleşmesi olup olmadığı ibraz edilen belgenin içeriğinden istihraç edilebilir.
Emare (2) tarafımızdan incelendiğinde başlığında satış sözleşmesi veya satış senedi olarak yazılı olmadığı görülmektedir. Ancak Emare (2)-'nin başlığında Satış Sözleşmesi diye belirtilmemesinin o belgenin mutlak suretle satış sözleşmesi olmadığı şeklinde değerlendirilmesi olası değildir. Emare (2)'nin içeriği incelendiğinde satıcının istida konusu taşınmaz malı müstediye 2.8.1973 tarihinde £-.C 5000. (beşbin Kıbrıs Lirası)na sattığı ve satış bedelinin müstedi tarafından peşin olarak satıcıya ödendiğine ilişkin hüküm içerdiği ve müstedi ile satıcı tarafından üç tanık huzurunda imzalandığı açıklıkla görülmektedir. İstida konusu taşınmaz malın sa-tıcı ile alıcı tarafından imzalanmış olmasının satışla ilgili yazılı sözleşmedeki hükümlerin taraflarca kabul edildiğini göstermektedir.
Emare 2'nin istida konusu taşınmaz malın satıcı tarafından müstediye 20 Temmuz 1974 tarihinden önce satıldığını içere-n ve Yasaca öngörüldüğü şekilde yapılan geçerli yazılı bir satış sözleşmesi olduğu kanısında olup bu hususta bulgu yaparız."
Yukarıdaki alıntıdan açıklıkla görülebileceği gibi İlk Mahkeme, sözü edilen belgeyi titizlikle incelemiş ve içeriğini dikkate ala-rak yasanın öngördüğü anlamda yazılı bir kontrat olduğu bulgusuna varmıştır. Belgenin başlığında kontrat olduğunun yazılı olmaması içeriğinin karakterini değiştirmemektedir. Sözü edilen akitte, satılan malın kimin tarafından satıldığı, kimin tarafından sat-ın alındığı, malın tarifi, kaça satıldığı açıkça belirtilmekte olup taraflarca şahitler huzurunda imzalanmıştır. Bu belge yazılı satış akdinden başka birşey değildir ve İlk Mahkemenin bu bulgusunda hata ettiğine ikna edilmedik.
Bu nedenlerle birinci isti-naf sebebi reddedilir.
İkinci istinaf sebebine gelince, 2.8.1973 tarihinde taraflarca yapılan satış sözleşmesi öyle anlaşılıyor ki kaybedilmiş. Onlar da bu satış senedinde yer alan hususları konu belgenin kaybedildiği düşüncesi ile teyid etme bakımından -"Certificate" başlığı taşıyan 6.12.1973 tarihinde yeni bir belge düzenlemişlerdir. Müstenifin iddiasına göre ikinci belge taraflarca düzenlendikten sonra İlk Mahkeme 2.8.1973 tarihinde yapılan ve ilkin kaybolup sonra bulunan belgeye itibar etmekle hata et-miştir. 6.12.1973 tarihli "Certificate" başlığı taşıyan ve konu malı satan ile satın alan tarafından imzalı belge tetkik edildiğinde taraflarca daha önce yapılan satış akdini değiştiren, ortadan kaldıran veya tadil eden herhangi bir hüküm içermemektedir. B-u belge aksine malın müstediye satılmış olduğunu ve satan isminde kayıtlı olmasına rağmen Müstedinin nam ve hesabına elinde tutmakta olduğunu teyid etmektedir. Bu durumda taraflar arasında yapılan ilk satış antlaşmasını tekzip eden veya değiştiren yeni bir- antlaşma olmadığına göre 6.12.1973 tarihli belgenin orijinal satış anlaşmasını ortadan kaldırdığı ve onu hükümsüz kıldığı söylenemez. Bu nedenle ikinci istinaf sebebi de reddedilir.
Üçüncü istinaf sebebine gelince; 6.12.1973 tarihinde tanzim edilen ve t-araflar hzurunda ilk satış senedinin kaybolduğu düşüncesi ile yapıldığı iddia edilen "Certificate" başlıklı belge içeriği tetkik edildiğinde görülceği gibi bu belgede konu yerin Rum mal sahibi tarafından müstediye satıldığı ve malın müstediye ait olduğu te-vsik edilmekte ve müstedinin vereceği bulunduğundan bahsedilmemekte, bilâkis konu malı, satıcı, müstedi veya onun varisleri namına elinde tutmakta olduğunu vurgulamaktadır. Bu durumda bu belge esas antlaşmayı teyid ettiği gibi malın bedelinin ödenmiş olduğ-unu kanıtlayıcı, değiştirilmiş şekliyle 7/80 sayılı Yasanın 6(b) kapsamında esas satış senedi dışında ek bir belgedir. Kanaatimizce İlk Mahkemenin bu yöndeki yargısı hatalı değildir. Kanaatimizice İlk Mahkemenin bu yöndeki yargısı hatalı değildir. Bu nede-nlerle üçüncü istinaf sebebi de reddedilir.
Dördüncü istinaf sebebine gelince İlk Mahkeme, 2.8.1973 tarihli satış senedi içerisinde yer alan ve beşbin Kıbrıs Lirası satış bedelinin satın alan müstedi tarafından ödenmesi ile ilgili kısımlarını bir makbuz -olarak değerlendirip Yasanın 6(b) kapsamında ek belge olarak kabul etmiştir. Senet geçerli ve yasanın öngördüğü şekilde kanıtlandıktan sonra, satış bedelinin ödenip ödenmediği hususu, senedin içeriğindeki ödeme kaydı ile ispatlanabilir. Ancak, satış bedeli-nin tümü veya bir kısmının ödenmiş olduğuna dair bir akitte yer alan kayıtların yasanın öngördüğü anlamda ek bir belge sayılması olası değildir. İspatlanması öngörülen aktin içeriğinde yer aldıkları için Yasanın 6(b) kapsamına giren ayni veya ek bir belge -telâkki edilmesi sözkonusu değildir. Yasanın 6(b) fırkası aşağıdaki gibidir:
" (b) Satışa ilişkin yazılı sözleşmenin 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yapılmış olduğu;
Bir satışın 20 Temmuz 1974 tarihinden önce yapılmış olduğu, Sözleşmenin Mahkemeye ibrazı -kaydıyla bu sözleşmeye ek olarak aşağıdaki belgelerden en az birinin ibrazı ile mümkün olur."
Görülebileceği gibi satış sözleşmesinin 20 Temmuz 1974'den önce yapılmış olduğunun kanıtlanması, sözelşme dışında Yasanın 6(b) paragrafının i-v'ye kadar olan fı-kralarında yer alan ve bu fıkraarda tarifi yapılan nitelikte ek bir belge ile mümkündür. Satış sözleşmesinin içeriğinde yer alan ve ondan ayrı olarak mütalâa edilemeyecek bir ödeme kaydını ek bir belge telakki etmek olası değildir. İlk Mahkeme bu hususta h-ata etmiştir. Ancak yukarıda değindiğimiz gibi müstedi 2.8.1973 tarihli satış senedini, 6.12.1973 tarihli 6(b) kapsamında sayılabilecek ikinci ek bir belge ile kanıtlanmış olduğuna ve esas satış akti geçerli kabul edileceğine göre, bu akitte yer alan, tüm -satış bedelinin müstedi tarafından ödenmiş olduğu da haliyle ispatlanmış olmaktadır.
Yukarıdaki görüşler ışığında dördüncü istinaf sebebi ksımen kabul edilir. Ancak üçüncü istinaf sebebi reddedildiğine göre dördüncü istinaf sebebinin kısmen kabul edilmiş- olması neticeyi değiştirmemektedir.
Netice olarak istinafın reddolunmasına ve İlk Mahkeme kararının onaylanmasına karar verilir.
(N. Ergin Salâhi) (Aziz Altay) (Taner Erginel)
Yargıç - Yargıç Yargıç
24 Aralık 1990
Full & Egal Universal Law Academy