-D.7/87 Yargıtay/Hukuk 82/86
(Lefkoşa Deniz Hukuku Dava No.1/85)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Aziz Altay, Celâl Karabacak.
İstinaf eden: 1. Michale- Moore Londralı c/o 12 B Atatürk Meydanı, Lefkoşa.
2. Gino Giergi " " "
(Davacı)
ile
Aleyhine- istinaf edilen: Akdeniz Gemicilik Ltd. Diken Apt. No.4 Şerif Arzık
Sok. Lefkoşa ve diğerleri.
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Ali Dana
Aleyhine istinaf edilen namına: Menteş Aziz.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Aziz Altay okuyacaktır.
Aziz Altay: Aleyhlerine istinaf edilen müstediler Lefkoşa Ka-za Mahkemesinde Deniz Hukuku yetkisi altında aleyhlerine açılan 1/85 sayılı davada bir istida dosyaladılar ve istinaf eden müstedaaleyh davacıların masrafları için teminat vermelerini istediler. Alt Mahkeme 24.5.1985 tarihinde dava masraflarını karşılamak -üzere istinaf eden müstedaaleyhlerin veya Mahkeme mukayyidi tarafından uygun görülecek başka bir kimsenin 200,000.-TL için bir teminat senedi imza etmelerini emretti. Müstedaaleyhler Alt Mahkemenin bu emrine uymadılar. Bunun üzerine müstediler 6.12.1985 ta-rihinde bir istida dosyaladılar ve davadaki muamelelerin durdurulmasını ve Alt Mahkemenin saptayacağı süre zarfında teminat senedini dosyalamamaları halinde davanın red ve iptal edilmesini talep ettiler. Müstedaaleyhler bir itirazname dosyaladılar ve müste-dilerin istidalarının Deniz Hukuku Yetkisi Emrine uymadığı için ileri gidemeyeceğini, kaldı ki Deniz Hukuku Yetkisi Emri altında Alt Mahkemenin davayı iptal etme yetkisi bulunmadığını iddia ederek istidanın reddedilmesini istediler.
İstidayı dinleyen Alt- Mahkeme 29.4.1986 tarihinde verdiği bir emir ile en geç 15.5.1986 tarihine kadar müstedaaleyhlerin 24.5.1985 tarihli emri uyarınca teminat senedini Mahkemeye dosyalamadıkları takdirde davanın iptal edilmesini emretti. Müstedaaleyhler İlk Mahkemenin bu emr-i aleyhine istinaf ettiler ve yanlış maddelerine dayandırılan bu istidaya Alt Mahkemenin bakmaya yetkisi olmadığı gibi davayı iptal etmeye de yetkisi bulunmadığını öne sürdüler. Müstedaaleyhler istinafın duruşmasına başlamadan önce İlk Mahkemece emredilen -teminat senedini Mahkeme Mukayyitliğine dosyaladıklarını beyan ettiler.
Deniz Hukuku Yetkisi altında açılan davalara Deniz Hukuku Tüzüğünün uygulanamayacağı hususu Yargıtay/Hukuk 59/81 sayılı KTFD Başsavcılığı v. Saffet Mehmet Ali davasında karara bağlan-mıştır. Önümüzdeki meselede müstediler istidalarını 1893 Deniz Hukuku Yetkisi Emrinin 203, 204, 207, 208 ve 212. maddeleri ile Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğünün E.60 n.5'ine dayandırdılar. Bundan da görüleceği gibi müstediler istidalarını dayandırdıkları -başlıca mevzuat Deniz Hukuku Yetkisi Emridir. Müstedilerin istidalarını ayrıca Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü altındaki bir emre de dayandırmış olmaları istidayı Deniz Hukuku Yetkisi altında bir istida olmaktan çıkarmaz. Bu nedenle Alt Mahkemenin bu istid-aya bakmaya yetkisi olmadığı iddiası varit olamaz ve bu husustaki istinafın reddedilmesi gerekir.
İstidayı dinleyen Alt Mahkeme daha önce verilen emir uyarınca mahkemeye bir teminat senedi yatırmadığı takdirde davanın iptal edilmesi için emir verdi. Müst-edaaleyhler Alt Mahkemenin Deniz Hukuku Yetkisi Emri altında böyle bir yetkisi bulunmadığını, konu emrin 185. maddesi altında sadece davadaki işlemlerin durdurulabileceğini iddia ettiler. Müstediler ise Mahkeme emrine uyulmadığı hallerde davanın iptal edil-mesinin koşul olduğunu, Deniz Hukuku Yetkisi Emri altında buna cevaz veren bir hüküm bulunmadığı takdirde Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü altında işlem yapılabileceğini, buna da olanak bulunmaması halinde mahkemelerin asli yetkilerine (inherent jurisdictio-n) dayanarak davanın iptal edilebileceğini savundular, ancak bu iddialarını destekle- yecek bir yasa veya içtihat kararı gösteremediler.
Yukarıda da belirtildiği gibi Deniz Hukuku Yetkisi altında açılan bir davaya sadece Deniz Hukuku Yetkisi mevzuatı uyg-ulanmalıdır. Deniz Hukuku Yetkisi Emrinin 185. maddesine göre Mahkeme masraflar için verilmesini emrettiği hallerde teminat verilnceye kadar davadaki tüm işlemlerin durması için emir verebilir. Hukuk Muhaemeleri Usulü Tüzüğü altında ise Mahkemenin benzer d-urumlarda emrolunan teminatın belirtilen süre içerisinde verilmemesi halinde Mahkemenin davayı iptal etme yetkisi vardır. Yasa koyucu istemiş olsaydı Deniz Hukuku Yetkisi altında açılan davalarda da ayni iptal yetkisini verebilirdi. Bunu yapmayıp sadece da-vadaki işlemlerin durdurulması yetkisi ile yetinmekle, yasa koyucunun Deniz Hukuku Yetkisine giren davalarda Mahkemeye bu gibi durumlarda iptal yetkisi tanımak istemediği anlaşılmaktadır. Bu durumda yasanın esirgediği bir yetkiyi mahkeme asli yetkisine day-anarak kullanamaz. Binaenaleyh İlk Mahkeme Yasanın öngörmediği bir yetkiyi kullanıp davayı iptal etmekle hataya düşmüştür.
Sonuç olarak istinaf kısmen kabul edilir ve Alt Mahkemenin 29.4.1986 tarihinde vermiş olduğu davanın iptaline ilişkin emri iptal ed-ilir. Müstedaaleyhler İlk Mahkemece 24.5.1985 tarihinde verilen emre uygun olarak teminat senedini Mahkeme Mukayyitliğine dosyalamış oldukları cihetle davanın normal seyrini takip etmesine emir verilir.
Müstedaaleyhlerin müstedilere istinaf masraflarının- yarısını ödemeleri için emir verilir.
(Salih S. Dayıoğlu) (Aziz Altay) (Celâl Karabacak)
Yargıç Yargıç Yargıç
31 Mart 1987
-
-
1
-
Full & Egal Universal Law Academy