-D.6/2001 Yargıtay/Hukuk 84/97
(Dava No:2028/95; Mağusa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Taner Erginel,Mustafa H.Özkök,Gönül Erönen.
İstinaf eden: Gürsoy Balık, İngiltere,Ba vekaletname
- yetkili vekili Mustafa Ötüken
vasıtasıyle, Mağusa
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen:1. Aydan Eşrefoğlu, Mağusa
- 2. Nurdan Korhan, Mağusa
3. Savaş Eşrefoğlu,Mağusa
4. İbrahim Korhan, Mağusa
5. Muharrem Karaçevirgen,Mağusa
- (Davalılar)
-
A r a s ı n d a.
Mağusa Kaza Mahkemesinde dinlenen 2028/95 sayılı davada Kaza Mahkemesi Başkan Erdal Kadıoğlu ile Kaza Mahkemesi Yargıcı Çetin Veziroğlu'nun 26.2.1997 tarihinde verdiği karara karşı Davacı tarafınd-an yapılan istinaftır.
İstinaf eden namına: Avukat Tahir Seroydaş
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat Tevfik Pilli.
------------------
H Ü K Ü M
Taner Erginel:Davacı Mağusa'da Gürün Sokakta bulunan bir dükkânın sahibi olup kiracısı olan Davalı 1,2 ve diğer Davalılar aleyhine açtığı davada dükkanın tahliye edilerek kendisine teslim edilmesini ve tahliye gerçekleşinceye- kadar ayda £500 tazminat ödenmesini talep etti.
İlk Mahkeme duruşma sonunda davayı reddetti. Red kararına karşı Davacı dosyaladığı istinafta İlk Mahkeme kararının hatalı olduğunu, dolayısıyle talep takriri gereğince hüküm verilmesi gerektiğini iddia e-tmektedir.
Davacı Gazi Mağusa'da 14 daire ve 4 dükkândan oluşan bir apartmanın sahibidir. Londra'da yaşayan Davacı, Mağusa'da ikamet eden vekili Mustafa Ötüken vasıtasıyle bu taşınmaz malı yönetmektedir.
Emekli bir öğretmen olan Mustafa Ötüken'in yöne-ticilik görevini yapmak için apartmanda bir ofisi bulunmaktadır.
Davacı, vekili Mustafa Ötüken vasıtasıyle 1.1.1992 tarihinde apartmanın zemin katında bulunan 4 numaralı dükkanı, Davalı 1 ve 2'ye 3 yıllığına kiraladı. Davalı 3 ve 4 ise sözleşmeyi Davalı- 1 ve 2'nin kefili olarak imzaladılar. 1.1.1992 tarihli kira sözleşmesinin 3.maddesi şöyledir.
"3.Kiracı, mal sahibine kira bedeli olarak her ay başında peşin ödenmek şartı ile ayda 250 STG ödeyecektir. Ancak kiracı, mal sahibine tam kira olarak;
1.1.-1992 tarihinden 31.12.1992 tarihine kadar sadece ayda 180 STG ödeyecektir.
1.1.1993 tarihinden 31.12.1993 tarihine kadar sadece ayda 200 STG ödeyecektir.
1.1.1994 tarihinden 31.12.1994 tarihine kadar sadece ayda 220 STG ödeyecektir."
Sözleşmenin 8. madde-si ise şöyledir.
"Kiracı, mal sahibinin yazılı müsadesi olmaksızın mecuru tamamen veya kısmen başka herhangi bir şahsa kiralayamaz veya devredemez."
Davalı 1 ve 2 dükkânı kiraladıktan sonra orada Kamelya Çiçekcilik isimli bir çiçekci dükkanı açtıla-r ve 2 Şubat 1994'e kadar sözleşmede belirtilen kira miktarını ödediler.
1994 yılı Şubatından itibaren kira miktarında indirim yapıldı ve kira ayda 100 Sterline indirildi. Ancak indirimin süresi ve miktarı konusunda taraflar arasında ihtilâf mevcuttur. -Davacı, Haziran 94'ün sonuna kadar tüm kiranın 100 Sterlin, Eylül 94 sonuna kadar ise 165 Sterlin olması hususunda anlaştıklarını iddia ederken Davalılar kiranın sürekli olarak 100 sterline indirildiğini iddia etmektedirler.
Davacı, avukatı vasıtasıyle D-avalılara takriben Aralık 1994 başında bir ihbar göndererek ödenmemiş kiraların ödenmesini talep etti. Bu ihbar şöyledir.
"1.Aydan Eşrefoğlu, 79, II.Etap Sosyal Konutlar, Mağusa
2. Nurdan Korhan, Larnaka Yolu No. 54, Mağusa
3. Savaş Eşrefoğlu (Kefil sıf-fatıyle) 79,
II.Etap Sos.Konutlar Mağusa.
4. İbrahim Korhan (Kefil sıffatıyle)Lârnaka
Yolu No.54.Mağusa
Efendim,
Müvekilim Gürsoy Balıktan ve/veya yetkili temsilcisi Mustafa Ötüken'den aldığım talimat uyarınca ihbar olunursunuz ki Müvekkilimden 1-.1.1992 tarihli icar mukavelesi tahtında icarınıza aldığınız Koçan No.801, parsel 760/U daki 4 no'lu dükkanla ilgili olarak halen Ekim ve Kasım ayları için ayda £220 sterlinden toplam £440 (dört yüz kırk sterlin) kira borcunuz bulunmaktadır. İşbu kira bor-cunuzu işbu ihbarın elinize ulaştığı tarihten itibaren 21 gün zarfında ödemenizi talep eder aksi halde aleyhinize dava ikame edileceği önemle ihbar edilir.
Saygılarımla
A.Tonguz Ayman
Av-ukat
38 İlker Karter Cad.
Mağusa."
Bu ihbara Davalılar avukatının verdiği 7.12.1994 tarihli yanıt ise şöyledir.
"AVUKAT
Tevfik Pilli-Ahmet Sabancı, Tarih:7.12.1994
6, İtfaiye Yolu,Mağusa.
Tel: 36 66455.
Say-ın.
Av. A.Tonguz Ayman,
38, İlker Karter Cad.,Magosa
Müvekkillerim Aydan Eşrefoğlu, Nurdan Korhan, Savaş Eşrefoğlu ve İbrahim Korhan'dan almış olduğum talimata atfen aşağıdaki hususları tarafınıza ihbar ederim.
Müvekkillerime 1.1.1992 tarihind-e kiralamış olduğunuz ve 31.12.1994 tarihinde hitam bulunan konu kira mukavelesinde Ekim ve Kasım 1994 aylarına ait 440 Sterlin talep edilmektedir.
Müvekkillerim, müvekkilinizin bilgi ve onayı tahtında konu kira konusu dükkanı Muharrem Karaçevirgen isimli- şahsa terk ve tahliye etmiştir ve Muharrem Karaçevirgen de 1.6.1994 tarihinden itibaren müvekkilinize konu dükkan için ayda 165 sterlin ödemektedirler.
Bu itibarla konu işyeri 1.6.1994 tarihinden itibaren müvekkilinizin bilgi ve onayı ile tahliye edilmiş- olduğundan ve yine müvekkilinizin bilgi ve onayı ile Muharrem Karaçevirgen'e terk edildiğinden ve 1.6.1994 tarihinden itibaren konu işyerinin kiraları Muharrem Karaçevirgen tarafından ödendiği ve müvekkiliniz de işbu kiraları kabul etmiş olduğu cihetle mü-vekkillerimin müvekkilinize herhangi bir kira borcu bulunmadığı tarafınıza önemle ihbar olunur.
Tevfik Pilli ve Ahmet Sabancı
(A V U K A T)
Dağıtım:Mustafa Ötüken,
Balık Apartmanı,
Magosa--Lefkoşa Anayolu,
İnce Elektronik Yanı, Magosa."
Bu ihbara Davacı avukatı 19.12.1994 tarihli bir yanıt verdi.
"1. Aydan Eşrefoğlu,79, II.Etap Sosyal
Konutlar, Magosa
2. Nurdan Korhan,Lârnaka Yolu No.54,Magosa
3. Savaş Eşrefoğlu (Kefil sı-ffatıyle)79.
II. Etap Sosyal Konutlar, M'sa
4. İbrahim Korhan (Kefil sıffatıyle)
Lârnaka Yolu No.54, Magosa.
19/12/1994
Efendim,
Müvekkilim Gürsoy Balık'tan ve/veya yetkili temsilcisi Mustafa Ötüken'den -aldığım talimat doğrultusunda tarafınıza gönderdiğim ihbara yanıt olarak avukatınız Sn.T.Pilli ve Sn.A.Sabancı kanalıyla göndermiş olduğunuz 7.12.94 tarihli yazınıza cevaben aşağıdaki hususları müvekkilimden aldığım talimat doğrultusunda bilginize getiriri-m.
1.Kira konusu dükkân ile ilgili olarak müvekkilimle akteddiğiniz 1.1.92 tarihli yazılı icar mukavelesinin aynen geçerli olduğu ve müvekkilimin hiçbir zaman konu dükkânda sizlerden başka birisini ve/veya belirtilen Muharrem Karaçevirgen isimli bir şahsı -kiracı olarak hiçbir zaman kabul etmemiş ve/veya onaylamamış olduğunu;
2. îddia edilen £165 Sterlin kiranın müvekkilimin sözlü bir lûtufu ve bilginiz dahilinde sadece 1994 Eylül ayına kadar geçerli olduğunu ve 1994 Ekim ayından itibaren aranızda vaki 1.1.9-2 tarihli yazılı kira sözleşmesi mucibince ayda £220-Sterlin kira bedeli ödemenizin gerektiğini;
3.Müvekkilimle akteylediğiniz 1.1.92 tarihli kira mukavelesinin 8.ci maddesi doğrultusunda konu dükkânı ahara devretmek ve/veya kiralamak hak ve yetkinizin olm-adığını;
4. Müvekkilimin iddia edilen Muharrem Karaçevirgen'i hiçbir zaman kiracısı olarak bilmediğini ve/veya onaylamadığını ve müvekkilimin bugüne değin hiçbir zaman Muharrem Karaçevirgen adına kira makbuzu da vermediğini ve ilgili şahsı sadece sizlerin -bir işçisi ve/veya müstahdemi olarak kabul ettiğini belirtir bu güne değin birikmiş £440 sterlin kira borcunuzun tediyesini aksi halde aleyhinize her türlü yasal işlemin başlatılacağı önemle hatırlatılır.
A.Tonguz Ayman
- Avukat
38 İlker Karter Cad
Magosa.
Bilgi:T.Pilli ve A.Sabancı
Avukat
6 İtfaiye Yolu, Magosa."
Taraflar arasında anlaşmazlık konuları bu ihbarlarda açıkca ortaya çıkmak-tadır. Davalılar dava konusu dükkânı terk ettiklerini Davacının burayı Muharrem Karaçevirgen isimli kişiye kiraladığını iddia ederken, Davacı böyle bir olayın hiçbir zaman gerçekleşmediğini ve Muharrem Karaçevirgen'in Davacıların işçisi veya müstahdemi ol-duğunu ve bu sıfatla kira ödediğini iddia etmektedir.
İhbarnamelerin gönderilmesinden sonra Davacı Davalılar aleyhine tahliye, ara kâr veya tazminat talep eden önümüzdeki davayı açtı. Duruşma sonunda İlk Mahkeme dükkânın Davalıların iddia ettiği gibi Mu-harrem Karaçevirgen'e devredildiği kanısına vardı ve davayı reddetti. Davacı avukatının bu karara karşı dosyaladığı istinaf nedenlerini iki başlık altında toplamak mümkündür.
İlk Mahkemenin şahadeti değerlendirmesi hatalıdır.
Yazılı bir sözleşmenin sözlü -olarak değiştirilemeyeceği ve bu konuda şahadet kabul edilmeyeceği ilkesine rağmen İlk Mahkemenin Davacının yazılı izni olmadan dükkanın Davalı 5'e devredildiği bulgusunu yapması hatalıdır.
İstinaf nedenlerine eğilmeden önce bir hususu aydınlatmamız yarar-lı olacaktır. İlk Mahkeme Davacıların taleplerini reddederken Muharrem Karaçevirgen ile Davacı arasında aydan aya kira ilişkisi olduğunu, Muharrem Karaçevirgen'in kira borcunu ödemediğini, bu nedenle aleyhine kira ödememesi nedeniyle tahliye davası açılma-sının makul olacağını ve bu durumda ayda £200 zarar ziyan veya ara kâr için hüküm verilebileceğini belirtmiştir. Davacı bu tavsiyeyi izleyerek Mağusa Kaza Mahkemesinde Muharrem Karaçevirgen aleyhine tahliye ve tazminat talep eden 859/97 sayılı davayı açtı- ve aldığı tahliye emrini gerçekleştirdi. Ancak Muharrem Karaçevirgen'den kira veya tazminat almak mümkün olmadı. Şu halde Davacının önümüzdeki davada tahliye talebinin bir anlamı kalmamıştır. Davacı sadece Davalı 1,2,3,4'ün tahliye gerçekleşinceye kada-r kiradan sorumlu olduğunu iddia etmekte ara kâr veya tazminat ödemeleri talebinde ısrar etmektedir.
İlk Mahkeme kararını incelediğimiz zaman olayların dikkatli bir şekilde değerlendirildiğini görürüz. İlk Mahkeme kararında şöyle denmektedir.
"Dav-acı talep takririnde davalı no:1 ve 2'nin dava konusu işyerini davalı no:5'e devrettiklerini reddetmemektedir. Reddedilen husus davacı veya vekilinden onay alınmadan ve sözleşme koşullarına aykırı olarak işyerinin davalı no:5'e devredilmesidir.
M-ustafa Ötüken şahadetinde Davacının davalı no:5'in varlığından ve dükkânın devredildiğinden davalılar avukatının 7.12.94 tarihli emare 5 yazısından sonra haberdar olduğunu ileri sürmektedir.
Davacı, Davalı no:5 ile hiçbir kira ilişkisine girmediği-ni, onu haziran, temmuz, ağustos ve eylül aylarında dükkânda görmediğini, hiçbir alışverişte bulunmadığını, kendisinden herhangi bir kira almadığını iddia etmektedir.
Davacı vekilinin konumu itibarıyle ezcümle tüm zamanını bu işe hasrettiği, apartmanda- bir odası olduğu, günlerini o civarda geçirdiği dikkate alındığında davacı vekilinin davalı no:5'i dükkânda görmemesi, davacının işyerinin devir teslim işleminden habersiz olması ne oluyor diye sorup ilgilenmemesi mantıki ve inandırıcı değildir."
Görül-eceği gibi İlk Mahkeme tarafların şahadetini incelemiş ve bulgu yapmıştır. Bilindiği gibi Yargıtay, İlk Mahkemelerin tanıklara inanma veya olgulara ilişkin bulgularına müdahale etmede isteksizdir ve önemli bir neden olmadıkça müdahale etmemeyi tercih eder-. (Gör: Yargıtay/Hukuk 30/85 D.3/86). Burada İlk Mahkeme kararına müdahale etmek için yeterli gerekçe bulunmaması bir yana İlk Mahkeme kararının objektif gerekçelerle desteklendiğini görüyoruz. Bu nedenlerle İstinaf Eden avukatının öne sürdüğü İlk Mahke-menin şahadeti değerlendirmede hata yaptığı iddialarına katılmıyoruz.
Yasal istinaf nedenlerine gelince, yazılı bir sözleşmenin yine yazılı bir sözleşmeyle değiştirilebileceği, sözlü olarak değiştirilemeyeceği ve bu hususta sözlü şahadet kabul edilmeye-ceği, hukukta benimsenen ilkelerden biridir. Şüphe yok ki bu ilkenin de istisnaları vardır. Ancak burada ilkenin istisnalarını araştırmamıza gerek yoktur. Çünkü İlk Mahkemenin bulgularına göre önümüzdeki davada sorun, yazılı bir sözleşmenin sözlü olarak- değiştirilmesi sorunu değil yazılı bir sözleşmenin sona ermesi ve yerine başka bir kişiye yeni sözlü bir sözleşme yapılması sorunudur. İlk Mahkemenin konuya ilişkin bulgusu şöyledir.
"Davacı vekili Mustafa Ötüken'in Davalı no:5 ile müteaddit defalar gör-üştüğünü, bunun sonucunda işyerinin kiralanması konusunda anlaştıklarını, 165 Sterlin kira bedeli saptadıklarını ve 3 ay süreyle Davacı vekilinin Davalı no:5'ten kira aldığına bulgu yaparız. Bulgularımız ışığında Davalı no:5'in sözü edilen işyerini müteca-viz olarak değil, aydan aya kiracı olarak tasarruf ettiği sonucuna ulaşırız."
İlk Mahkeme bu bulgusuna rağmen Davacı avukatının yasal konularda öne sürdüğü iddialara da değinmiştir. İlk Mahkeme kararında Lord Dening'in kararına gönderme yaparak şöyle d-emektedir.
"Lord Denning, Plasticmada Socleta per Azioni v. Danidsons (Manchester) Ltd.
'..if one party by his conduct led another to believe that the strict rights arising under the contract would not be insisted on, intending that the other should act -in that belief, and he did act on it, then the first party would not afterwards be allowed to insist on the strict rights when it would be inequitable for him to do so.'
Buna göre bir kimse- yazılı sözleşmede mevcut bir hakkında ısrar etmeyeceğini davranışları ile karşı tarafa göstermişse artık bu hakkında ısrar edemez. Burada İlk Mahkemenin bulgularına göre Davacı vekili, dükkânın devredilemeyeceği şartında ısrar etmeyeceğini davranışları i-le göstermiştir. Dolayısı ile yazılı sözleşmedeki bu hakkında ısrar edemez.
Özetlersek yazılı bir sözleşmenin sözlü olarak değiştirilemeyeceği ve bu hususta sözlü şahadet ibraz edilemeyeceği ilkesi doğru bir ilkedir. Ancak İlk Mahkemenin bulgularına gö-re burada karşılıklı mutabakatla yazılı sözleşme sona erdirilmiş ve Muharrem Karaçevirgen ile yeni aydan aya bir kira sözleşmesi yapılmıştır. Bu nedenle İlk Mahkemenin sözkonusu yasal ilkeye ters karar verdiği kanısında değiliz. Dolayısıyle İstinaf Edeni-n istinafında başarılı olmadığı kanısındayız. İstinaf red
ve iptal edilir. İstinaf masrafları, İstinaf Eden tarafından ödenecektir.
-
Taner Erginel Mustafa H.Özkök Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
15 Haziran 2001
-1
10
-
Full & Egal Universal Law Academy