-D.3/2002 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 84-85-86-87/99
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti:Taner Erginel, Nevvar Nolan, Gönül Erönen.
- Yargıtay/Hukuk 84/1999
(Mağusa Dava No: 417/96)
İstinaf eden: Gülten Zekâi, Yenişehir, Mağusa
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: -1. Hasan Zeki Kayalp, Namık Kemal
Meydanı, Şehzade İşhanı, Mağusa
2. Mehmet Kayalp, Necati & Sons Ltd.,
Namık Kemal Meydanı, Şehzade
İşhanı, Mağusa -
(Davalı)
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Avukat Alper Dede
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat Ezer Özsoy.
- Yargıtay/Hukuk 85/1999
(Mağusa Dava No: 416/96)
İstinaf eden: Özkân Zekâi, Mağusa
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edil-en: 1. Hasan Zeki Kayalp, Namık Kemal
Meydanı, Şehzade İşhanı, Mağusa
2. Mehmet Kayalp, Necati & Sons Ltd.,
Namık Kemal Meydanı, Şehzade
İşhanı, Mağusa -
(Davalı)
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Avukat Alper Dede
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat Ezer Özsoy. -
Yargıtay/Hukuk 86/1999
(Mağusa Dava No: 463/96)
İstinaf eden: Mağusa sakinlerinden Adnan Zekâi, Küçük en yakın
-arkadaşı ve/veya tabii vasisi ve/veya babası
Özkân Zekâi vasıtasıyle Yenişehir, Mağusa
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. Hasan Zeki Kayalp, Namık Kemal
- Meydanı, Şehzade İşhanı, Mağusa
2. Mehmet Kayalp, Necati & Sons Ltd.,
Namık Kemal Meydanı, Şehzade
İşhanı, Mağusa
(Davalı)
-
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Avukat Alper Dede
Aleyhine istinaf edilenler namına: Avukat Ezer Özsoy.
Yargıtay/Hukuk 87/1999
- (Mağusa Dava No: 502/96)
İstinaf eden: Mağusa sakinlerinden Şenay Zekâi, küçük en yakın
arkadaşı ve/veya tabii vasisi ve/veya babası
Özkân Zekâi vasıtasıyle Yenişehir, Mağusa -
(Davacı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. Hasan Zeki Kayalp, Namık Kemal
Meydanı, Şehzade İşhanı, Mağusa
2. Mehmet Kayalp, Necati & Sons Ltd.,
- Namık Kemal Meydanı, Şehzade
İşhanı, Mağusa
(Davalı)
A r a s ı n d a .
İstinaf eden namına: Avukat Alper Dede
Al-eyhine istinaf edilenler namına: Avukat Ezer Özsoy.
Mağusa Kaza Mahkemesi Başkanı Mustafa Güzoğlu'nun Birleştirilmiş Dava No: 416/96, 417/96, 463/96, 502/96 sayılı davalarda 25.3.1999 tarihinde verdiği karara karşı Davacılar tarafından yapılan istinaflar-dır.
-----------------
H Ü K Ü M
Taner Erginel: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Nevvar Nolan okuyacaktır.
Nevvar Nolan: 24.9.1995 tarihinde, Magosa'da, Karpaz anayolunda DH 084 plâkalı araçla CG 277 plâkalı aracın çarpışma-sı sonucu bir trafik kazası meydana geldi. Kazada bedensel yaralar alan CG 277 plâkalı araç sürücüsü ile araç içerisinde seyahat etmekte olan eşi ve iki çocuğu Magosa Kaza Mahkemesinde DH 084 plâkalı araç sürücüsü aleyhine 416/96, 417/96, 463/96 ve 502/96 -sayılı davaları ikâme ederek aracını dikkatsiz kullandığını ileri sürdüler ve ondan tazminat talep ettiler. Davalar birleştirilerek dinlendi ve Yargıç kazanın meydana gelmesinde her iki araç sürücüsünü de kusurlu bulduktan sonra, sorumluluğu CG 277 plâkalı- araç sürücüsü 416/96 sayılı davadaki Davacıda %60, DH 084 plâkalı araç sürücüsü davalardaki Davalıda %40 olarak bölüştürdü. 417/96, 463/96 ve 502/96 sayılı davalarda üçüncü şahıs işlemleri yapılmadığı cihetle, Yargıç, bu davalardaki Davacılar lehine ve DH- 084 plâkalı araç sürücüsü Davalı aleyhine tam sorumluluk esası üzerinden tazminata hükmetti.
Tüm Davacılar hükmedilen tazminat miktarlarının aşikâr surette yetersiz oldukları iddiası ile istinaf ettiler. 416/96 sayılı davadaki Davacı kazadaki sorumlulu-ğunun %60 olarak saptanmasından da istinaf etti; Yargıtayda ilgili taraflar kazadaki sorumluluğun %50 - %50 olarak bölüştürülmesi hususunda mutabakata vardılar.
İstinaflar Yargıtayda birleştirilerek dinlendi. Duruşma Yargıcının hükmettiği tazminat miktar-larının aşikâr surette yetersiz oldukları iddiasının değerlendirilebilmesi için her davayı ayrı ayrı ele alıp incelemek gerekmektedir. Her davada, Davacının almış olduğu bedensel yaralar ve Yargıcın saptadığı genel tazminat miktarı nedir?
416/96 sayılı- dava: Davacı polis memuru. Kaburga kırığı, sağ femurda diz eklemini yapan kısımda parçalı kırık, sağ köprücük kemiği kırık. Sağ bacakta 10 derece içe dönüklük ve 2 cm. kısalık kalmıştır, aksayarak yürür. Yargıç tam sorumluluk üzerinden 1,500,000,000 TL g-enel tazminat ve 440,000,000 TL özel tazminat saptadıktan sonra Davacının kazanın meydana gelmesinde %60 sorumluluğunu dikkate alarak 600,000,000 TL genel tazminata ve 176,000,000 TL özel tazminata hükmetti.
417/96 sayılı dava: Davacı ev hanımı. Sağ fem-ur kırığı, sağ patella (dizde) açık kırığı, sol femur kırığı. Sağ femur içe doğru eğik, sol bacakta 1 cm. kısalık kalmıştır, aksayarak yürür. Yargıç 2,000,000,000 TL genel tazminat saptadı.
463/96 sayılı dava: Küçük Davacı kaza tarihinde 13 yaşında. Her -iki kolda kırık (sağ ulna ve sol radius ulnada yerinden ayrılmamış kırıklar). Her iki kol gerek estetik, gerekse fonksiyonel olarak tam şifa buldu. Yargıç 200,000,000 TL genel tazminat saptadı.
502/96 sayılı dava: Küçük Davacı kaza tarihinde 8 yaşında. D-ilin sağ tarafı ısırılmış, şok etkisi. Yargıç 75,000,000 TL genel tazminat saptadı.
Davaları dinleyen Yargıç, Davacıların aldıkları bedensel yaraları, gördükleri tedaviyi, detaylı inceledikten ve Davacılara çektikleri acı ve ıstırap, kalıcı aksaklıklar n-edeni ile duyacakları rahatsızlıklar için makul bir tazminat saptanması gereğine değindikten sonra, genel tazminat miktarlarını belirlemiştir. Bu davalarda, Davacılara genel tazminat miktarları saptanırken, Davacıların hiçbirinin aldığı yaralar nedeni ile -iş gücünden kaybı ve buna bağlı ileride kazanç kaybı olacağı (loss of earning power in the future) konu değildir. Genel tazminat miktarları sadece acı ve ıstırap ve kalıcı aksaklıklar nedeni ile duyulacak rahatsızlıklar için saptanmıştır.
Davaların tümü-nde de Davacılara hükümlü alacakları ilgili sigorta şirketi tarafından ödenmiştir.
Yargıtay, davayı dinleyen Yargıcın duruşma sonunda takdir ettiği genel tazminat miktarına, bu miktara varırken Yargıcın hukuksal bir hata yaptığına veya miktarın aşırı der-ecede yüksek veya aşırı derecede düşük olduğuna ikna edilmedikçe müdahale etmez. Yargıcın takdir ettiği genel tazminat miktarları Davacıların iddia ettiği gibi aşikâr surette düşük, yetersiz mi?
Mahkeme bedensel yaralanmalar nedeni ile açılan bir tazmina-t davasında genel tazminat miktarını saptarken, miktarı belirleyici değerlendirmeler sonucu, karar tarihi itibarı ile takdirine göre makul ve adil olan bir miktar saptar. Saptanan miktar mahkemenin takdirine göre karar tarihi itibarı ile Davacının alması g-ereken makul ve adil tazminatı göstermektedir.
Bu aşamada 5/88 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekliyle 9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 42(2) maddesine bir göz atalım. Bu madde aynen şöyledir:
" 42(2). Herhangi bir haksız fiilden doğan davalarda
- verilen hükümler, davanın açıldığı tarihten başlayarak son ödeme gününe kadar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasasının 25'nci maddesi uyarınca saptanıp yürürlüğe konulan mevduat yıllık azami faiz oranının %50'si oranında bir faiz taşımasın-ı gerektirir."
Görülebileceği gibi Mahkemeler Yasasının 42(2) maddesi gereği hüküm, tazminat miktarı üzerinden davanın açıldığı tarihten başlayan faiz de içerir; yani Davacıya genel tazminat miktarı üzerinden davanın açıldığı tarihten başlayan faiz de ver-ilir. Bir haksız fiilden doğan davalarda özel tazminat üzerinden davanın açıldığı tarihten faiz verilmesini anlarım; ancak genel tazminat miktarı üzerinden davanın açıldığı tarihten başlayan faiz verilmesini anlamak zor. Yukarıda da ifade edildiği gibi, ge-nel tazminat zaten karar tarihi itibarı ile mahkemenin takdirine göre makul ve adil olan miktardır. Genel tazminat miktarı, davanın açıldığı tarih baz alınarak, davanın açıldığı tarihte paranın satın alma gücü dikkate alınarak, saptanmıyor ki. Bu durumda s-aptanan genel tazminat miktarının karar tarihinde aşırı derecede düşük, yetersiz, olup olmadığı tezekkür edilirken sadece saptanan genel tazminat miktarının değil, bu miktar üzerinden davanın açıldığı tarihten başlayan faizin de dikkate alınması gerekir. D-avacının eline hüküm nedeni ile geçen miktar nedir, buna bakılması gerekir.
416/96 ve 417/96 sayılı davalar 13.3.1996 tarihinde, 463/96 sayılı dava 19.3.1996 tarihinde, 502/96 sayılı dava ise 21.3.1996 tarihinde açılmıştır. Kaza Mahkemesinde birleştiriler-ek dinlenen bu davalarda karar 25.3.1999 tarihinde verilmiştir. Görülebileceği gibi davaların açılış tarihinden karar tarihine üç yıl geçmiştir. Karar tarihinde haksız fiilden doğan davalarda %30 yıllık faiz uygulanırdı.
25.3.1999 tarihinde, doğru olarak-, Türk Lirası ile hükmedilen genel tazminat miktarlarının o tarih itibarı ile aşırı derecede yüksek veya aşırı derecede düşük olup olmadıklarını söyleyebilmek için, Türk Lirasının güçlü ve istikrarlı olan yabancı bir para birimine, örneğin sterline dönüştü-rülmesinde yarar vardır.
416/96 sayılı davada takdir edilen genel tazminat, tam sorumluluk üzerinden 1,500,000,000 TL'dir. Karar tarihi olan 25.3.1999 tarihinde bir sterlinin efektif satış kurundan karşılığı 602,652 TL idi, bu durumda karar tarihinde 1,50-0,000,000 TL'nin karşılığı yaklaşık £2490 sterlindi. 1,500,000,000 TL'nin üç yıllık faizi ile karar tarihinde karşılığı ise yaklaşık £4730 sterlindi.
417/96 sayılı davada takdir edilen genel tazminat 2,000,000,000 TL'dir. Karar tarihinde bu miktarın ster-linin efektif satış kurundan karşılığı yaklaşık £3320 sterlindi. 2,000,000,000 TL'nin üç yıllık faizi ile karar tarihinde karşılığı ise yaklaşık £6305 sterlindi.
463/96 sayılı davada takdir edilen genel tazminat 200,000,000 TL'dir. Bu miktarın karar tari-hinde sterlinin efektif satış kurundan karşılığı yaklaşık £332 sterlindi. 200,000,000 TL'nin üç yıllık faizi ile karşılığı ise karar tarihinde yaklaşık £630 sterlindi.
502/96 sayılı davada takdir edilen genel tazminat 75,000,000 TL'dir. Bu miktarın karar -tarihinde efektif satış kurundan karşılığı yaklaşık £125 sterlindi. 75,000,000 TL'nin üç yıllık faizi ile karar tarihinde karşılığı ise yaklaşık £236 sterlindi.
Yargıtayın, alt mahkemenin takdir ettiği bir genel tazminat miktarına hangi durumlarda müdaha-le ettiğini ifade eden birçok karar vardır; bunlar arasından aşağıdaki iki kararı buraya aktarabiliriz.
Flint v. Lovell (1934) All E.R. Rep.200 davasında sayfa 202'de Greer, L.J.:
"I think it right to say that this court will be disinclined to reverse the -finding of a trial judge as to the amount of the damages merely because they think that if they had tried the case in the first instance they would have given a lesser sum.
To justify reversing the trial judge on the question o-f the amount of damages it will be necessary that this court should be convinced either that the judge acted on some wrong principle of law, or that the amount awarded was so extremely high or so very small as to make it, in the judgment of this court, an -entirely erroneous estimate of the damages to which the plaintiff is entitled."
Greenfield v. London & Nort Eastern Railway Co. (1944) 2 All E.R.438 davasında, sayfa 440'da MacKinnon, L.J.:
"The principles upon which this court (Court of Appeal) reviews- the assessment of damages, both when they are said to be too high or too low, are well known. We do not interfere merely because we might ourselves have given rather more or rather less, but only (a) if it appears that the judge below has omitted some rel-evant consideration, or admitted some irrelevant consideration, or (b) if we think that the amount fixed is so excessive, or insufficient, as to be plainly unreasonable".
-Yukarıda verilen genel tazminat miktarlarının düşük olduğu söylenebilir, davaları dinleyen yargıcın yerinde biz olsaydık belki daha yüksek miktarları genel tazminat olarak takdir edebilirdik; ancak duruşma yargıcının takdir ettiği genel tazminat miktarları-na müdahale etmenin kriteri farklıdır. Kriter, daha önce de yukarıda ifade edildiği gibi takdir edilen miktarın Yargıtayın müdahalesini gerektirecek kadar aşırı derecede düşük veya aşırı derecede yüksek olup olmadığıdır (extremely low or extremely high); g-enel tazminat miktarı aşırı derecede yüksek veya aşırı derecede düşük olmadıkça Yargıtay kendi takdirini duruşma yargıcının takdirinin yerine koymaz. Burada karşılaştığımız genel tazminat miktarları için, Yargıtayın müdahalesini haklı kılacak kadar, aşırı -derecede düşük olduklarını söyleyemeyiz.
Yukarıdakiler ışığında 417/96, 463/96 ve 502/96 sayılı davalardan dosyalanan Yargıtay/Hukuk 84/99, Yargıtay/Hukuk 86/99 ve Yargıtay/Hukuk 87/99 sayılı istinaflar reddedilir; 416/96 sayılı davada, tarafların kazadak-i sorumluluğun %50 - %50 bölüştürülmesi hususunda mutabık kaldıkları dikkate alınarak, bu davadan dosyalanan Yargıtay/Hukuk 85/99 sayılı istinaf kısmen kabul edilir ve bu sorumluluk oranı gereği genel tazminat miktarı 750,000,000 TL, özel tazminat miktarı -da 220,000,000 TL olarak değiştirilir.
İstinaf masrafları ile ilgili emir verilmez.
Taner Erginel Nevvar Nolan Gönül Erönen
Yargıç Yargıç Yargıç
1-2 Nisan, 2002
3
Full & Egal Universal Law Academy