-D.11/89 Yargıtay/Hukuk 87/88
(Dava No.1937/87; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut, Celâl Karabacak.
İstinaf eden: Lemi Galip, Lef-koşa.
(Davalı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Lütfiye A. Galip n/d Lütfiye H. Fedai (Yetkili vekili
Harid Fedai vasıtasıyle), Lefke.
-(Davacı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Rıza.
Aleyhine istinaf edilen namına: A. Mithat Berberoğlu.
H Ü K Ü M
Salih S. Dayıoğlu: İşbu istinaf, Lefkoşa- Kaza Mahkemesinin 12.10.1988 tarihinde vermiş olduğu bir karardan yapılmış bulunmaktadır. Olgular istinafı ilgilendirdiği oranda aşağıda gösterildiği gibidir:
Davacı (aleyhine istinaf edilen) Lefkoşa Kaza Mahkemssinde açmış olduğu bir dava ile, sair şey-ler meyanında, Lefke'de Serdarağa haftası olarak bilinen bir akarsuyun hafta başısı olduğunu iddia ederek bu doğrultuda bir mahkeme ilâmı ile davalıdan 15.3.1986 tarihinden itibaren dava gününe kadar akarsu için tazminat ödemesini talep etti.
Davacı dava- konusunun değerini 500,000TL - 1,000,000TL olarak belirledi. Davalı (istinaf eden) dosyaladığı müdafaa takririnde, sair şeyler yanında, dava konusunun değerinin 500,000Tl - 1,000,000TL arasında olmadığını ve dava konusunun değerinin 1,500,000TL'nin üstünd-e olduğunu iddia etti. Müdafaanın verildiği tarih olan 17.11.1987 tarihinde hukuk meselelerinde Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcının yetkisi 1,500,000TL'na kadar idi, dava konusunun bu miktarın üstünde olması halinde davaya bakma yetkisi Tam Kadrolu Kaza Mahk-emesinin idi. 25.1.1988'de yürürlüğe giren 2/88 sayılı Mahkemeler (Değişiklik) Yasası ile, sair şeyler yanında, Kaza Mahkemelerinin hukuk meselelerinde yetkileri Kaza Mahkemesi Başkan veya kıdemli yargıcı için 5,000,000TL'na kadar ve Tam Kadrolu Kaza Mahke-mesinin yetkisi 5,000,000TL'nın üstüne çıkarıldı.
Davalı 17.6.1988 tarihinde Mahkemeye bir istida dosyaladı ve bunun ile müdafaa takririnde 1,500,000TL olarak belirlenen dava konusunun değerinin 5,000,000TL olarak değiştirilmesini istedi. Bu müracaata da-vacı itirazname dosyaladı. Neticede 12.10.1988 tarihinde istida üzerine kararını veren Mahkeme istidayı reddeti. İstinaf işbu red kararından yapılmış bulunmaktadır.
Dosyalanan istinaf ihbarnamesi 4 sebep içermekle birlikte bunları bir ana başlık altında -toplamak mümkündür, şöyle ki:
Davalıya göre müdafaasını hazırlayıp dosyalarken burada belirlediği 1,500,000TL zamanında Tam Kadrolu Kaza Mahkemesinin yetkisini temsil ediyordu ve davanın Tam Kadrolu Kaza Mahkemesi tarafından görülmesi gerektiği vurgulanı-yordu. İlk Mahkemenin reddettiği istida ile yapılmak istenen, ihtilâfın yine Tam Kadrolu Kaza Mahkemesi tarafından görülmesini sağlayacak rakamsal bir değişiklikten ibarettir. İlk Mahkeme bu görüşten hareket etmemekle ve istidayı reddetmekle hata etmiştir.-
9/76 sayılı Mahkemeler Yasasının 25(4) maddesi aynen şöyledir:
"25. (4) Mahkeme tüzüklerine bağlı kalmak koşuluyla, bu madde maksatları bakımından bir davada ihtilâflı miktar veya dava konusunun değeri, dava açıldığında talep olunan miktar veya dava ko-nusu olarak ileri sürülen değer olmayıp o davadaki tarafların lâyihalarında gerçekten ihtilâflı olan veya işlem sırasında taraflarca kabul edilen veya istida üzerine mahkemece karara bağlanan miktar veya değerdir."
Yukarıda alıntısı yapılan yasa maddesin-in içeriğinden de görüleceği gibi bir dava konusunun değeri, gerçekten ihtilâflı olan veya işlem sırasında taraflarca kabul edilen veya istida üzerine Mahkemece karara bağlanan miktar veya değerdir. Bu madde üzerinde Houssein Mehmed Birader v. Zekiye Ali O-sman (1959-60) Vol.24 CLR s.183 sayfa 186 ve 187'de Mahkeme şunları söylemiştir:
-"For the purposes of jurisdiction the claim indorsed on the writ or the allegation as to the value of the subject-matter in the pleadings does not prevent the Court from going into the pleadings and ascertaining for itself the amount in dispute or the val-ue of the subject-matter. It is clear however that the Court has to confine itself to the pleadings. It may be that the pleadings ara vague indefinite and inconclusive in this respect, and a Judge might require the aprties,before the heraring and preferabl-y when dealing with summıns for direction with a view to ascertaining what is the value of the claim actually disclosed in the peladings, to supplement the statement of claim and counterclaim; but we do not think that it is desirable for a Courta fter the -hearing started to go into the matter of jurisdiction without application on either side, unless of course on the face of the pleadings such a question present itself. On the other hand we realise that the practice to ecaggerate claims and counterclaims ha-s to be discouraged. It must be remembered that the Court or the Registrar as the taxing master can effectively deal with such extravagant claims or counterclaims, specially Rules 7 and 17 of order 59 of the Civil Precedure Rules."
-
Görülebileceği gibi bu maddenin esas gayesi, sırf masrafların çoğalması için aşırı talepler yapılmak sureti ile dava konularının değerlerinin yüksek tutulmamasıdır. Normal olarak davacı kendi talebini dilediği oranda dilediği dava konusu değeri içinde tu-tma hakkına sahiptir. Karşı taraf bir talebin ancak gerçekleri yansıtmamak suretiyle aşırı yüksek olması halinde olumsuz yönde etkilenebilir. Dolayısıyle talebin düşük tutulması ile bundan karşı tarafın yani davalının olumsuz yönde etkilenmesi söz konusu d-eğildir. Daha evvel de değindiğimiz ve alıntısı yapılan içtihat kararından da görülebileceği gibi esas gaye masrafların çoğalmasına yol açacak aşırı taleplerden ve dolayısıyle dava konularının parasal miktarlarının yüksek tutulmasından kaçınmaktır.
Önümz-üdeki meselede davacı talep takririnde dava konusunun değerini 500,000 - 1,000,000TL olarak belirledi. Verilen müdafaa takririnde mukabil bir talep yoktur. Davacının kendi talebini davalının iddiasınca düşük tutmakla onun yani davalının bundan ne şekilde o-lumsuz yönde etkileneceğini anlamak mümkün değildir. Bu nedenle İlk mahkeme davalının iddiasına itibar etmemekle herhangi bir hata işlemiş değildir.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
Masraflar istinaf eden tarafından ödenecektir.
(Salih S. Dayıoğlu) - (Niyazi F. Korkut) (Celâl Karabacak)
Yargıç Yargıç Yargıç
21 Mart 1989
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy