-D.36/89 Yargıtay/Hukuk 90/87
(Konsolide No.201/82 ve 572/80; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Hamdi Atalay, Taner Erginel.
İstinaf eden: 1. Kuzey -İnşaat Ltd., Lefkoşa.
2. Niyazi Fellahoğlu, Girne.
(Davalılar)
ile
Aleyhine sitinaf edilen: Güneytan Ltd., Girne.
(Davacı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: İlkay Hikmet.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ali Dana.
H Ü K Ü M
N. Ergin Salâhi: Bu istinafta Sayın Yargıç Taner Erginel'in verdiği neticeye katılm-aktayım. Ancak aşağıdaki hususlara değinmeyi de uygun görüyorum.
Masrafların tesbiti ve bu masraflar üzerinde yapılacak itirazları karara bağlayan Hukuk Muhakemeleri Usulü E.59 n.18'dir. Bu nizamı tetkikte görülebileceği gibi mukayyidin tespit edeceği ma-sraf miktarını uygun bulmayan tarafın 7 gün zarfında İlk Mahkeme hakimine müracaat etmesi gerekir. Bu şekilde kesinleşecek olan masraftan da tatmin olunmaması halinde E.35 n.20 uyarınca Yüksek Mahkemeye istinaf yapılabilir. Ancak böyle bir istinafın yapıla-bilmesi için Yüksek Mahkemeden veya bir yargıcından gerekli iznin alınması bir koşuldur.
"20. An appeal from a decision solely on the ground of a wrong direction in regard to costs, or from an order made on taxation or review of taxation, shall not be en-tertained except with the leave of the Court of Appeal or a Judge thereof, which shall not be given unless it is made to appear that the direction or order is contrary to the provisions of any law or rule or is based on amisconception of fact, or directs a-ny aprty to pay costs incurred or occasioned, without sufficient reason, by another party."
-Önümüzdeki meselede E.59 n.18 hükümlerine uygun olarak hareket edilmeyerek Mukayyidin tesbit ettiği masrafları yakınma konusu yapan taraf İlk Mahkemeye müracaat etmediği için E.35 n.20 uyarınca Yargıtaya istinaf yapılabilmesi için izin almış olsa dahi böy-le bir iznin E.59 n.18 altındaki işlemleri devre dışı bıraktığı cihetle usulünde alınmış bir izin sayılmaması gerekmektedir.
-
Sözü edilen nizamların esas amacı Yargıtayı sadece masraflar hususunda yapılacak bir istinafla meşgul etmemektir. Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamlarına uyulması gerektiğine birçok içtihat kararlarında değinilmiştir.
Önümüzdeki meselede Emir 59 n.18'e uy-ulmayarak, belirlenen süre zarfında mukayyidin tesbit ettiği masraftan İlk Mahkeme Hakimine müracaat yapılması yerine Yüksek Mahkemeye istinafen başvurulmuştur ki bu durum ilgili mevzuata terstir. Emir 59 n.18'de yer alan "may" sözcüğünden İlk Mahkemeye ma-sraflar hususunda müracaat edilmek yerine Yüksek Mahkemeye müracaat edilebileceği anlamının çıkarılamıyacağı görüşündeyim.
Hamdi Atalay: Sayın Yargıç N. Ergin Salâhi'nin serdettiği görüşleri benimser ve varılan neticeye katılırım.
Taner Erginel: Davacı i-le Davalılar arasında, 16.8.1979 tarihli bir sözleşmenin ihlâli nedeniyle karşılıklı tazminat davaları açıldı. Davacının 23.2.1982 tarihinde dosyaladığı 201/82 sayılı davada bir seri usul tartışmaları oldu ve Davacı 24.6.1986 tarihinde talep takririni tadi-l etmek için bir istida dosyalamak zorunda kaldı. 27.2.1987 tarihinde davacının lehine sonuçlanan bu istidada İlk Mahkeme şöyle dedi:
"Tüm yukarıdaki bulgular ve şahadet ışığında tâdil istidası olduğu gibi kabul edilir ve emir verilir. Davacı tâdil edilm-iş talep takririni bugünden itibaren 10 gün içinde ve Davalıların Mukayyitlikçe takdir edilen "thrown away" masraflarını peşin olarak ödedikten sonra dosyalanacaktır. Mukayyitliğin 'thrown away' masrafları 7 güne kadar takdir etmesi ve gereken usulü takip -etmesi için emir verilir."
-Bu emri alan Mukayyitlik davalılar avukatına boşa giden masrafları gösteren bir liste hazırlamasını bildirdi ve hazırlanan listeyi inceleyerek boşa giden masrafları 89,050.-TL. olarak tesbit ett. Ancak davalılar avukatı bu miktarı yeterli bulmadı ve davalı-lar avukatı ile mukayyit arasında hangi masrafların boşa giden masraf olduğu hususunda görüş ayrılığı çıktı. Bu görüş ayrılığının nedeni şudur; davacı davasını açtıktan sonra davalılar avukatı davacı avukatından munzam tafsilât talep etmiş ve davacı avukat-ı da bir tafsilât vermişti. Ancak davalılar avukatı verilen tafsilâtla talebin değiştirildiği görüşünü benimsediğinden tafsilâtın iptali için 'striking out' istidası dosyaladı. 'Striking out' istidası davalılar aleyhine sonuçlandı. Verilen kararda masrafla-rı da davalıların ödemesi emrolundu. Davalılar avukatı 20.4.1987 tarihinde mukayyitle görüştüğünde 'striking out' istidasının masraflarının da boşa giden masraf olduğunu ve bu nedenle bu masrafların da tesbit edilen miktara eklenmesi gerektiğini öne sürdü.- Davalılar avukatına göre dava başlangıçta doğru açılsaydı 'striking out' istidasına gerek olmıyacaktı. Şu halde davanın tâdil edilmiş şekli esas kabul edildiğinde 'striking out' istidası da boşa yapılmış bir istidadır ve dolayısıyle bu istida masrafalrını-n da boşa giden masraf olarak kabul edilmesi gerekir. Bu argüman ilk bakışta ne kadar haklı görünürse görünsün Mukayyidin bu görüşü kabul etmesi mümkün değildir. Çünkü 'striking out' istidasının masrafları davalılar aleyhine verilmişti ve Mukayyidin mahkem-e emrini değiştirmeye yetkisi yoktu. Bu nedenle Mukayyit hazırladığı tutanakta şöyle dedi:
"Mahkeme strike out istidasını red etmiş ve masrafların da müstedi tarafından ödenmesine emir vermiştir. Bu durumda strike out istidasının mesnetsiz olduğu mahkeme- kararı ile de belirlenmiştir. Masraflar konusu da o safhada karara bağlanmıştır. Benim thrown away masrafları takdir ederken Mahkemenin vermediği masrafları tekrar ele alıp incelemem ve davalı tarafa vermem olanaksızdır. Bu nedenle davalı tarafın müracaat-ını red eder ve sadece tadilât istidasından sonraki işlemlerle ilgili masrafların takdir edilmesi gerektiği görüşünde olduğumu belirtirim.
Ruhsan Borak
Mukayyit."
-
Bu karara karşı davalılar avukatı önümüzdeki istinafı dosyalayarak Mukayyidin tâdil istidasından önce yapılmış masrafları ve özellikle 'striking out' istidası masraflarını boşa giden masraf olarak kabul etmemekle hatalı hareket ettiğini öne sürmektedir.
-İstinafın duruşmasında davacı avukatı istinafa usul yönünden itiraz etti. Davacı avukatına göre bir mukayyidin kararının istinaf edilmesi mümkün değildir. Mukayyit kararına karşı İlk Mahkeme Yargıcına başvurmak ve Yargıcın kararını istinaf etmek gerekir.
-
Konumuza ilişkin Hukuk Muhakemeleri Usulü Nizamları Emir 59 nizam 18 şöyledir:
-
"18. Any party who may be dissatisfied with the certificate of the taxing officer, as to any item which may have been objected to, may within seven days from the date of the certificate, apply for review of the taxation as to such item or part of an item,- and the Court may thereupon make such order as it may just; but the certificate of the taxing officer shall be final and conclusive as to all matters which shall not have been objected to."
-Görüleceği gibi Nizam 18 mukayyidin masraf takdirine karşı İlk Mahkeme Yargıcına başvurabileceğini belirtmiş ve bunun için de 7 günlük bir süre saptamıştır. Bu itiraza yanıt veren Davalılar avukatı Nizam 18'in belirlediği prosedürü izlemenin şart olmadığı-nı çünkü bu maddede 'shall' değil 'may' sözcüğünün kullanıldığını öne sürmüştür.
Kanımca 18'inci nizamdaki 'may' sözcüğü 'Mukayyidin takdirinden memnun kalmayan arzu ederse yargıca başvurabilir. Başvurmazsa Mukayyidin kararı kesinleşir' anlamında kullanı-lmıştır.
Hukuk kurallarını yorumlamanın en isabetli yöntemelrinden biri de bu kuralları mantık süzgecinden geçirmektir. İstinaf Mahkemesinin görevi İlk Mahkeme kararının hatalı olup olmadığını tesbit etmektir. Bir an için Mukayyit kararına karşı istinaf -yapılabildiğini farzedelim. Mukayyidin kendi yetki sınırları içinde verdiği kararda en küçük bir hatanın bulunmadığını görürüz. Mukayyidin dosyada mevcut masraf emirlerini dikkate almaması veya yargıcın verdiği emrin tersini uygulaması beklenemezdi. Böyle -hareket ettiği takdirde mukayyit hatalı hareket etmiş olacaktı. Davalılar avukatının talebi mukayyidin değil yargıcın takdir hakkını kullanarak kabul edilebileceği bir taleptir. Bu durumda yargıca başvurmadan istinaflık bir konunun ortaya çıkamıyacağı anla-şılmaktadır. Tüm bu hususlar Nizam 18'in lâfzından çıkarılan anlamın hatalı olmadığını teyid etmektedir. Yani istinaf etmeden önce masraflar konusunda İlk Mahkeme Yargıcının kararının alınması gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle istinafın reddolunması g-erektiği görüşündeyim.
N. Ergin Salâhi: Netice olarak istinafın reddedilmesine, istinaf masraflarının istinaf edenler tarafından aleyhine istinaf edilene ödenmesine oy birliği ile karar verilir.
(N. Ergin Salâhi) (Hamdi Atalay) - (Taner Erginel)
Yargıç Yargıç Yargıç
22 Haziran 1989
-
-
-5-
-
Full & Egal Universal Law Academy