-D.7/2004 Yargıtay/Hukuk 91/2003
(Dava No: 2912/02; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Mustafa H. Özkök, Seyit A. Bensen.
İstinaf eden: Alaaddin Çolak n/d Sa-bit Çolak, Lefkoşa
(Davalı)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: Halkın Sesi Ltd. (Kiralayan),
Lefkoşa
(Dav-acı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Avukat Hüseyin İzveren
Aleyhine istinaf edilen namına: Avukat Rifat Çomunoğlu.
Lefkoşa Kaza Mahkemesi Kıdemli Yargıcı Mehmet Türker'in 2912/2002 sayılı davada 3/10/-2003 tarihinde verdiği karara karşı Davalı tarafından yapılan istinaftır.
---------------
H Ü K Ü M
Metin A. Hakkı: Aleyhine İstinaf Edilen Davacı, 5.7.2002 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde İ-stinaf Eden Davalı aleyhine dosyaladığı bir dava ile özetle; KKTC'de kayıtlı bir şirket olduğunu, İstinaf Eden Davalının, dava ile ilgili zamanlarda kiracısı olduğunu, taraflar arasında yazılı bir kira sözleşmesi olmamakla beraber, 1999 yılından beridir Le-fkoşa'da 29 Ekim Sokak (Şehitlik Yolu) adresinde bulunan iç içe geçmiş iki dükkânı Davalıya kiralayarak Davalının kira ve tasarrufuna verdiğini, 1999 yılı başlarında taraflar söz konusu dükkânın aralarında varılan şifahi bir anlaşma ile aylık kirasını 280 -Sterlin olarak kabul ve tespit ettiklerini, Davalının Mayıs 2000 tarihine kadar Davacıya, kirayı anlaştıkları rakamda muntazaman ödemiş olduğunu, ondan sonra kiralarını ödemeyi aksattığını, bu münasebetle aralarında davalaşmalar olduğunu iddia etmiş ve Dav-acı Talep Takririndeki iddialarına devamla Davacının avukatı vasıtası ile 20.2.2002 tarihinde Davalıya bir "fesih ihbarı" göndererek taraflar arasındaki aydan aya veya herhangi bir kiracılık münasebetini feshettiğini, Davalının söz konusu dükkânları 31.3.2-002 tarihine kadar tahliye edip boş olarak Davacıya teslim etmesini talep ettiğini, bilâhare Davacının 11.6.2002 tarihinde Davalıya ikinci bir yazılı ihbar göndererek ödenmemiş durumda olan Mayıs ve Haziran 2002 yılına ait ayda 280 Sterlin'den iki aylık ki-ra bedeli olan 560 Sterlin'i 21 gün zarfında ödemesini talep ettiğini, Davalının söz konusu ihbarı aynı gün almış ve aradan 21 günden fazla bir zaman geçmiş olmasına rağmen ödemediğini ve ödeme teklifinde de bulunmadığını iddia ederek Davalı aleyhine tahli-ye emri, 560 Sterlin ve dava masrafları için hüküm talep etmiştir.
5.11.2002 tarihinde Davalı, Davacının davasına bir Müdafaa Takriri dosyalayarak Davacının Talep Takririndeki iddialarının büyük bir çoğunluğunu reddederken, dava konusu taşınmaz malın- sahibinin Davacı Şirket değil Vakıflar İdaresi olduğunu, Davacının söz konusu dükkânları Davalıya kiralamaya
(müdafaa takririnden alınan kelimelerle) "hak ve yetkisinin bulunmadığını" iddia etmiş, keza bu davayı açmaya Vakıflar İdaresinden izin de almadığ-ını iddia ederek davanın masraflarla reddedilmesini talep etmiştir.
Davalı, keza, Müdafaa Takririnde, 22.8.2001 tarihinde dövizde meydana gelen yükseliş nedeni ile kirayı
1 Sterlin = 1.500.000TL.- olarak ödemesi hususunda tarafların anlaştıklarını, -ancak Davacının bu mutabakata uymadığını da iddia etmiştir.
Dava 15.4.2003 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından dinlenmiştir. Duruşma esnasında Davacı Şirket tarafından Mahkemede 5 şahit şahadet verirken Müdafaa tarafından sadece Davalı şahad-et vermiştir. Duruşma esnasında taraflar, ilâveten, dosyada duran ve evraklardan oluşan 11 adet emareyi Mahkemeye ibraz etmişlerdir. Lefkoşa Kaza Mahkemesi kararını 3.10.2003 tarihinde vermiş ve özetle; Davacıyı haklı bularak Davacı lehine ve Davalı aley-hine tahliye emri verirken icrayı 4 ay süre ile durdurtmuş, ilâveten Davalının Davacıya 560 Sterlin kira borcunu ve dava masraflarını da ödemesini emretmiştir. Alt Mahkeme Davacı lehine hüküm verirken, inter alia Davalının dava konusu dükkânların kiracısı- olduğunu, bu dükkânları Davacıdan kiraladığını ve tasarrufuna aldığını bir olgu olarak kabul etmiş ve bu durumda, içtihatlara ve bilhassa Hukuk İstinaf 7/68'e dayanarak ve 'Estoppel' prensibini de uygulayarak Davacının Mucir, Davalının da Davacının Müstec-iri olduğunu, Davalının bunun aksini iddia edemeyeceğini belirtip Davalının bu konudaki müdafaasını benimsememiştir. Neticede Alt Mahkeme Davacının davasını ispat ettiğini kabul ederek Davacı leyhine hüküm vermiştir.
Kendisini bu karardan mağdur hi-sseden Davalı, 30.10.2003 tarihinde önümüzdeki istinafı dosyalamıştır. İstinaf ihbarnamesi 14 istinaf sebebi içermekle birlikte istinafın İstinaf Mahkemesince ele alındığı 30.3.2004 tarihinde İstinaf Edenin Davalının avukatı, istinaf nedenlerini 3 ana baş-lık altında şöyle özetlemiştir:
Alt Mahkeme "Estoppel" prensiplerini bu davaya
uygulamakla hatalı hareket etti.
2. Alt Mahkeme dava konusu taşınmaz malı 17/81 sayılı Kira Denetim Yasası kapsamında kabul etmekle hata etti.
Alt Mahkemenin Davacının bu -davayı açmak için Vakıflar
İdaresinden izin almasına gerek olmadığı yönündeki kararı hatalıdır ve mevzuata aykırıdır.
Önce 2. ve 3. istinaf sebeplerini ele alıp tezekkür etmeyi uygun gördük. Davalı İstinaf Edenin avukatı bu istinaf sebebi üzerinde Mahk-ememize hitap ederken 12.6.1996 tarihli ve A-783-69 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan (Bak.1996 Resmi Gazete Ek IV.Cilt 1, sayfa 734) Bakanlar Kurulu kararı üzerinde durmuştur. İstinaf Eden Davalının avukatının iddiasına göre, 17/81 sayılı Kira Denetim Yas-ası, Bakanlar Kuruluna yasada öngörülen ve Bakanlar Kurulunun uygun gördüğü gayrı menkulleri Kira Denetim Yasası kapsamından muaf tutma yetkisi vermektedir. İstinaf Edenin avukatına göre yukarıda referansı verilen Bakanlar Kurulu kararı mucibince dava kon-usu gayrımenkul ilgili zamanlarda Kira Denetim Yasası kapsamında değildi. İstinafın duruşması esnasında Mahkememizin İstinaf Edeninin avukatına atıfta bulunduğu Bakanlar Kurulu kararının Vakıflar İdaresince yönetilmekte olan Mülhak Vakıflara şamil olduğu -belirtildiğinde ve İstinaf Edenin avukatının dikkati bu hususa çekildikten sonra, İstinaf Edenin avukatı bu istinaf sebebi üzerinde durmamıştır. Neticede 2'inci ve ona bağlı olan 3. istinaf sebeblerini geri çekmiştir. İstinaf dosyası ve içindeki emareler- incelendiğinde dava konusu gayrımenkulün mülkiyetinin Emare 4 ve Emare 5'e göre Mülhak vakıf olmayıp Mazbut vakıf olduğu sarahaten görülmektedir. Bu durumda 2. ve 3. istinaf sebebleri geri çekildiği cihetle iptal edilir.
1'inci İstinaf sebebini oluştu-ran "Estoppel" prensibi dava layihalarında yer almamasına rağmen Alt Mahkemenin bu prensibi bu davaya uygulamakla hatalı hareket ettiği yakınmasıdır. Bilindiği gibi yürürlükte bulunan Hukuk Usulü Nizamlarımıza göre dava layihalarında tarafların dayandığı y-asal mevzuat gösterilmez, ancak ihtilafa ilişkin olguların layihalarda yer alması gerekmektedir. "Estoppel" prensibi bir olgu olmayıp 'Kaide'dir'. Bu kaidenin esas yasa mı (Substantine Law), yoksa usule ilişkin kaidemi (Procedural Law) olduğu tartışma ko-nusu olmakla beraber bunun kaide olduğu kesindir. (Bak: Halsbury's Laws of England 3rd ed. vol 15, page 168, paragraph 344) Bu durumda Davacının Talep Takririnde "Estoppel" iddiasının yer almasına gerek yoktu çünkü Davacı şirket davasını Estoppel prensib-ine istinad ettirmemiştir. Bu hususu bir misal vererek izah etmek gerekirse, Davacı davasında "Estoppel" prensibinin bir çeşidi olan 'Res Judicata' prensibini öne sürerek davasını ona istinad ettirmiş olsaydı o zaman bu iddiasının Talep Takririnde yer alm-ası gerekecekti çünkü Res Judicata'nın var olup olmadığı da neticede bir olgudur. (Bak. Voght v.Winch (1819)2 B & Ald.662),(Bak. Phipson on Evidence, 13.Edition page.629. paragraph 28-50) Bu meselede ve bu istinaf konusu yakınmada Alt Mahkemenin Mucirin i-lgili gayrımenkulü Müstecire kiraladığı gerçeğinin Müstecire karşı "Estoppel" teşkil ettiğini Alt Mahkeme haklı olarak kabul etmiş ve bu kaideyi davaya uygulamıştır. Bu durumda "Estoppel" iddiasının Talep Takririnde yer almasına gerek yoktu ve Alt Mahkeme- sözü edilen prensibi bu davaya uygulamakla herhangi bir hata etmemiştir. Alt Mahkeme önündeki davaya ve olgulara şamil mevzuatı uygulamıştır. Bu durumda 1'inci istinaf sebebi de reddolunur.
Netice olarak istinaf red ve iptal edilir. İstinaf masraflar-ını İstinaf Eden Davalının ödemesi emrolunur, bunun miktarını Başmukayyit tespit edecektir.
Metin A. Hakkı Mustafa H. Özkök Seyit A. Bensen
Yargıç Yargıç Yargıç
14 Nisan, 2004
5
Full & Egal Universal Law Academy