-D.9/86 Birleştirilmiş
Yargıtay/Hukuk 91/85 ve 92/85
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
Yargıtay/Hukuk 91/85
(Dava No.291/-84;Lefkoşa)
İstinaf eden: Behçet Mirata, Lefkoşa.
(Davacı)
ile
Aleyhine istinafe dilen: 1. Mustafa Beton )
2. Rıza Beton ) Tereke İdare Memurları
- (Davalılar)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Kıvanç M. Riza adına Mustafa Asena.
Aleyhine istinaf edilen namına: Ümit Onan adına Kemal Aktay.
Yargıtay/Hukuk 92/85
(Dava No.291/84-;Lefkoşa)
İstinaf eden: 1. Mustafa Beton )
2. Rıza Beton ) Tereke İdare Memurları.
(Davalılar)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Behçet Mirata, Lefkoşa.
- (Davacı)
A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Ümit Onan adına Kemal Aktay.
Aleyhine istinaf edilen namına: Kıvanç M. Riza adına Mustafa Asena.
H Ü K Ü M
Sali-h S. Dayıoğlu: İşbu istinaf Lefkoşa tam kadrolu Kaza Mahkemesinin 29.1.1985 tarihinde vermiş olduğu hükümden yapılmıştır. Olgular hususunda taraflar arsında herhangi bir ihtilâf yoktur. Olgular şu şekilde özetlenebilir:
merhum Behçet Mirata Güey Kıbrıs't-a Geçitkale köyünde 17,302 no'lu koçan ile kayıtlı XLIX/47 Varaka/harita ve 117 Parsel No'lu (bu parsel bazı yerlerde 117/1 ve 116/2 şekilde görülmektedir) taşınmaz malın kayıtlı mal sahibi idi. Merhum, sözü edilen malını, tam tarihi belli olmayan fakat 19-70'ten önce bir tarihte merhum Osman Hacı Emirali ile İsmail Emir Hüseyin'e satmıştı. Zabıtlardan anladığımız kadarıyle işbu satış aktine satın alanlar riayet etmemiş olacaklar ki Behçet Mirata Türk kesiminde zamanın Larnaka Kaza Mahkeme-sinde stın alanlar- aleyhine 159/0 sayılı bir dava açtı. 15.6.1971 tarihinde tarafların rızası ile Mahkeme Behçet Mirata lehine ve Osman Mustafa Hacı Emirali aleyhine KL3500.- için hüküm verdi. İsmail Emir Hüseyin ise davadan ihraç edildi. KL3500.-'nin ödenmesi ise bir takvi-me bağlandı. Hükmün (d) paragrafı ise aynen şöyledir:
"Müddealeyh 1 Osman Mustafa Hacı Emirali bugünden itibaren herhangi bir tarihte hükümlü borç ve ödeyeceği güne kadar olan faizleri müddeiye ödediği takdirde müddei müdeealeyhe bu talep takririnin 1. pa-ragrafı mucibince menkul ve gayri menkul emvali müddealeyh 1'e koçan etmeye veya devretmeye mecbur olacaktır."
-Bütün taksitler ve bunların taşıyacağı faiz öngörülen tarihlerde ödenmesi halinde son taksit 31.8.1977 tarihinde ödenmiş olacaktı. Osman Mustafa Hacı Emirali 1974 Barış Harekâtına kadar tplam KL.2200.- ödedi. Ancak 1974 Barış Harekârından sonra- herhangi bir ödeme yapılmadı. İddiaya göre ödeme teklifi yapıldığı halde merhum Behçet Mirata geriye kalan taksitleri almaktan kaçındı. Bu safhada taksitler bizi ilgilendirmediği cihetle bunlar üzerinde daha fazla durmayacağız.
-
41/77 sayılı iskân Topraklandırma ve Eşdeğer Mal yasası yürülüğe girdikten sonra Güneyde kalan taşınmaz mallar için puan verilip, bunlarla, Kuzey'de taşınmaz mal verilmek suretiyle vatandaşların tazmin edilmesi söz konusu olduğu zaman merhum Beçet Mirata- ve de Osman Mustafa Hacı Emirali veya onalrın tereke idare memurları bundan yararlanmak için ilgili yerlere müracaat ettikleri zaman he riki tarafın da aynı mal için müracaat ettikleri ve birisinin koçan, diğerinin ise Mahkeme hükmünü ibraz ettikleri görü-ldü. Bunun üzerine ilgili makamlar konunun yetkili mahkeme tarafından bir sonuca bağlanması için taraflara mahkemeye müracaat etmeler,ni tavsiye etti. Bunun üzerine Behçet Mirata (bundan sonra davacı olarak anılacaktır) Osman Mustafa hacı Emirali terekesi -idare memurları (bundan sonra davalılar olarak anılacaktır) aleyhine dava açtı ve daha önce anılan ve tarifi verilen taşınmaz malın kendisine ait olduğu ve sözü edilen malın kendi isminde kayıtlı bulunduğu hususunda bir mahkeme beyanı talep etti. Davalılar- da müdafaa ve mukabil talep dosyaladılar. Bununla yukarıa sözüe dilen 159/70 sayılı hükme atıfta bulunduktan sonra mukabil taleplerinde özetle a) 159/70 sayılı davada verilen hükmün geçerli ve yürürlükte olduğuna dair bir emir; b) davalıların mütebaki bor-çlarının faizleri ile birlikte geöerli kur üzerinden davacıya ödemelerinin gerçek olacağına dair bir emir veya hüküm; c) dava konusu Köfünye'de (Geçitkale) kâin kayıt no.17302 ve Varaka/Harita XLIX/47 ve Parsel 11'deki (bazııı mercilerce 117/1 ve 116/2 ol-arak taanımlanan) gayri menkul malın aynen ifa yolu ile (speccific performance) davalılarına dına kaydedilmesi için bir hüküm veya bir emir talep ettiler.
Davayı dinleyen İlk Mahkeme, iki yargıçtan oluşmakta idi ve davanın sonunda iki yagrıç arasında tam- bir görüş birliği sağlanamadı. Bir yargıç davacının talep ettiği şekilde bir deklerasyona ve davalıların da 159/70 sayılı davada verilen hükmün halâ daha geçerli olduğu talebinde haklaarı oldukları ancak sair taleplerine hakları bulunmadıkları sonucuna va-rırken diğer yargıç davacıyı konu malın kendisine ait olduğu ve elan isminde kayıtlı bulunduğu talebinde haklı buldu ancak 159/70 sayılı davada verilen hükmün geçerli ve yürürlükte olduğu ve keza davalıalrın mütebaki borçlarının faizleri ile birlikte geçer-li kur üzerinden davacıya ödemek istemeleri halinde bunu gerçek ödeme olacağı kanısına vardı. Görülüyor ki her iki yargıç en azından davacının davasında haklı davalıların ise mukabil davalarında 159/70 sayılı dava verilen hükmün geçerli olduğu doğrultusund-aki talep üzerinden haklı olduklarına dair değişik gerekçelerle hemfikir olmuşlardır. Bir yargıç daha önce alıntısı yapılan ve 159/70 sayılı davada verilen hükmün bir parçasını teşkil eden (d) fırkasının içeriğinin bir mahkeme nizamı olduğunu söylerken diğ-er yargıç bu hususta herhangi birşey söylememiştir. Ancak her iki yargıç da talep edildiği gibi aynen ifa'nın söz konusu edilemeyeceği hususunda görüş birliği içindedirler.
Gerek davacı ve gerekse davalılar verilen bu hükümden istinaf etmiş bulunmaktadır-lar. davacı istinafın duruşması esnasında davalılar lehine verilen ve 159/70 sayılı davadaki hükmün geçerli ve yürürlükte olduğuna dair dekleras-yonun arzu edilir bir şekilde açıklığa kavuşturulmadığı ve bunun sözü edilen hükmün (d) paragrafının sadece bi-r mahkeme nizamı oalrk kabul edildiği sürece geçerli ve yürürlükte vbir mahkeme hükmü olarak kabul edilebileceğinin belirtilmesi gerektiğini ileri sürdü.
Davalılar tarafından yapılan istinaf ise İlk Mahkemenin davalılar tarafından davacıya olan mütebaki -borçlarının faizleri ile birlikte geçerli kur üzeirnden davacıya yapılacak ödemelerin gerçek ödeme olacağı hususunda karar vermemekle ve davacının talebinde haklı olduğu ve davacının istemi doğrultusunda karar vermekle hata ettiği noktalarında toplanmaktad-ır. Her iki istinaf birleştirilerek dinlendi.
Kanımızca konu oldukça basittir. 159/70 sayılı dava Lârnaka Kaza Mahkemesinin vermiş odluğu hüküm ve özellikle yukarıda alıntısı yapılan bu hükmğn (d) paragrafı davacıya konu taşınmaz malı merhum Osman Mustaf-a Hacı Emirali'nin adına kaydettirmesini emretmemektedir. Diğer bir deyimle (d) paragrafında mahkemenin verdiği bir emir yoktur. Bu paragraf olsa olsa bir mahkeme nizamı olarak telâkki edilebilir. Bunun, davalılara niza konusu taşınmaz mal üzerinde mülkiye-t verdiği kesinlikle söylenemez. Meselenin bir mahkeme nizamının ihlalinden ibaret olduğuna göre bu ihlalden ötürü kendini mağdur hisseden taraf açısından karşı taraftan tazminat talep etme meselesine dönüştüğü aşikârdır. Bunun ötesinde davalıların yapacağ-ı birşey yoktur. 159/70 sayılı davadaki hüküm bu görüş ve anlayışla ele alındığında ortada elbette ki geçerli ve yürülükte olan bir hüküm vardır. Ancak bu hüküm davalılara konu taşınmaz mal için herhangi bir mülkiyethakkı vermediğine göre onalrın muabil ta-lep yolu ile talep ettiklerinde haklı bulunmlarına imkân yoktur. Bu nedenle İlk Mahkemenin davalıların mukabil taleplerinin "B" ve "C" paragraflarını reddetmekle hata ettiği söylenemez. Dolayısıyle her iki istinafın reddedilmesi gerekir.
Sonuç olarak ger-k 91/85 ve 92/85 sayılı istinaflar reddolunur.
Masraflar için herhangi bir emir verilmez.
(Salih S. Dayıoğlu) (N. Ergin Salâhi) (Niyazi F. Korkut)
Yargıç Yargıç - Yargıç
4 Mart 1986
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy