- Yargıtay/Hukuk 9/78
(Dava No. 11/77; Lefkoşa)
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Şakir Sıdkı İlkay,
Salih S. Dayıoğl-u.
İstinaf eden: Şerife Fikret, Lefkoşa
(Davacı)
ile
Aleyhine istinaf edilen: Eray Cemil, Lefkoşa
(Davalı)
a r a s ı n -d a .
İstinaf eden namına: Menteş Aziz.
Aleyhine istinaf edilen namına: Cebbar Niyazi.
Gıyaben davanın iptali - Davacının Mahkemede hazır olmadığı gerekçesi
ile davanın iptali - Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü E.33 n.4' de
öngörüldüğü şekilde duru-şma gününün Davacıya ihbar edilmesi -
İhbarın yapıldığı ispat edilmeden İlk Mahkemenin davayı iptal
etmesi.
Hukuk Muhakemeleri Usulû Tüzüğû - Tüzüğün E.33 n.4'ü - Davacı veya
Davalının tayin edilen günde davaya gelmemeleri halinde Mahkemenin
d-avayı iptal ederek veya kabul ederek sonuçlandırması - Davacıya
duruşma gününün ihbar edildiğinin ispat edilmesi - Meselede tam
saatinde hazır bulunmayan Davacı aleyhine Mahkemenin davayı iptal
etmesi - İstinaf - Yargıtayın dava dosyasında E.33 n.-4'ün içerdiği
şekilde duruşma gününün ihbar edildiğinin "ispatı"nın yapıldığı
görülmediğinden istinafın kabulü ile İlk Mahkemenin davayı iptal
eden kararının geçersiz olduğuna hükmetmesi.
Mahkemelerin Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğû E.33 n.3 ve n-.4'e göre Davalı veya Davacının gıyabında davayı sonuçlandırmada katı bir tutum içine girmemeleri ve makul esneklik göstermeleri gereği - Davanın tam
saat 9'da ele alınıp Davacının hazır olmadığının saptanmasıyle
davanın iptal edilmesinin çok katı bi-r tutum arzetmesi ve bu tutumun
adil ve doğru olmadığına ilişkin Yargıtayın görüşü.
OLAY: Davacı Davalıdan K.L.72.- kira bakiyesi talep etti. Davalı
müdâfaa takririnde böyle bir borcu olmadığını iddia etti.
Dava için tayin edilen günde Davacı r-ahatsız olduğu için
Mahkemeye gelemedi ve dava başka güne ertelendi. Ertelendiği günde
İlk Mahkeme Davacı ve avukatını çağırttı ve o anda Mahkemede hazır
olmadıkları için Davalı avukatının istemi üzerine davayı
masraflarla reddetti.
Davac-ı İlk Mahkemenin davayı iptal etmekle çok katı davrandığını
ve E.33 n.4'ün öngördüğü gibi duruşma gününün Davacıya ihbar edilip
edilmediğini araştırmadığından hatalı hareket ettiğini ileri
sürerek istinaf etti.
SONUÇ: Duruşma gününün Davacıya teb-liğ edildiği dosyada mevcut olmakla
birlikte İlk Mahkemenin bu hususu görüp not ettiği ve emare olarak
işaretlediği dosyada görülmediğinden Yüksek Mahkeme E.33 n.4
şartlarının gerçekleşmediği kanısına vardı ve istinafı kabul ederek
İlk Mahkemen-in iptal kararını iptal etti.
H Ü K Ü M
Ülfet Emin Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Salih S. Dayıoğlu verecektir.
Salih S. Dayıoğlu:
Davacı Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir dava ile davalıdan K-.L.72.- kira bakiyesi talep etti. Davalı ise dosyaladığı müdafaa takriri ile böyle bir borcu olmadığını iddia ederek davacının talebini reddetti. Davanın duruşması 9.5.1977 tarihinde ö.e. saat 9.15'e tayin edildi. O gün davacı rahatsız olduğu için Mahkemey-e gelemedi ve davanın duruşması daha sonra davacı avukatının istemi üzerine 19.12.1977'ye ö.e. saat 9'a ertelendi.
19.12.1977' de saat 9' da oturan Kaza Mahkemesi davacı ve avukatını çağırttı ve o anda ne davacı ve ne de avukatı hazır olmadıkları içi-n davalı avukatının istemi üzerine davayı masraflarla reddetti. Davacı da işbu ret kararından istinaf etti.
Müstenifin istinaf ihbarnamesi 7 istinaf sebebi içermekteyse de istinafın duruşmasında müstenifin avukatı 6 ve 7. istinaf sebepleri üzerinde ı-srar etmemiştir. Geriye kalan istinaf sebepleri ise İlk Mahkeme Yargıcının davayı sabah saat 9'a tayin edip tam dokuzda oturup davacıyı çağırtması ve davacının da tam saat 9'da hazır olmamesı nedeniyle davayı iptal etme yönüne gitmesini adalet tevzü mevhum-unu rencide eder nitelikte çok katı olduğu ve keza İlk Mahkemenin E.33 n.4'ün öngördüğü "isbatı" yerine getirmediği noktasında birleşmektedir.
E.33 n.4'e göre bir davanın duruşması saptandığı günde davalı hazır fakat davacı hazır değilse, duruşma gün-ünün davacıya ihbar edildiği isbat edilmesi üzerine Mahkeme davalının istemi üzerine davayı iptal eder. Görülüyor ki böyle bir hüküm vermeden önce Mahkeme, duruşma gününün davacıya bildirildiğinin isbat edildiğine kanaat getirmesi gereklidir ve bu kanaatın-ın da Mahkemece saptandığının zabıtlarda görülmesi ile mümkündür.
Önümüzdeki meselede duruşmanın 19.12.1.977 tarihine saat 9'a tayin olduğuna dair Mahkame Mukayyitliği tarafından davacının tebliğ adresine ihbar verildiği dosyada mevcuttur ancak bu hu-susun İlk Mahkeme yargıcı tarafından görülüp not adildiği veya emare olarak işaretlendiği ve dolayısıyle E.33 rı.4'ün içerdiği şekilde "isbat" edildiği görülmemektedir. Bu nedenle E.33 n.4'e uyulmadığı gerekçesiyle istinafın kabulü gerekmektedir.
Ger-ek E.33 n.3 ve gerekse E.33 n.4 altında işlem yapılacağında, doğal adalet ve hukuk ilkeleri söz konusu olduğu için, mahkemelerin çok katı bir tutum içine girmeleri birçok kez adalet mevhumunu rencide edebilir. Davaların saptanan gün ve saatta başlayıp sonu-çlandırılmaları muhakkak ki arzu edilen bir husustur. Bunun, örneğin saptanan saatta hazır bulunmama gibi, diğer nedenlerle de savsaklanması adaletin süratle yerine getirilmesi veya diğer tarafı lûzumsuz bekletme veya mahkeme önünde olabilecek diğer davala-rın süratle sonuçlandırılmasına engel olabileceği düşüncesiyle arzu edilmeyen bir husus olduğu kuşkusuzdur. Ancak bu meselede olduğu gibi duruşmasının sabah saat 9.00' da olacağı saptanan bir davanın yine zabıtlara göre tam 9.00'da ele alınıp davacının haz-ır olmadığının saptanmasıyle iptal edilmesi çok katı bir tutum arzettiği cihetle adil ve doğru değildir.
E.33 n.3 ve 4 altında işlem yapılacağında mahkemelerin hangi çerçeve içinde hareket edeceklerine dair belli bir ölçü vazetmek imkânı yoktur. Her -mesele kendine has olgular içinde mütalâa edilmeli ve mahkemeler bu gibi durumlarda makul bir esneklikle hareket etmelidirler.
Netice itibarıyle istinaf kabul edilir ve İlk Mahkemenin 19.12.77 tarihinde vermiş olduğu îptal kararı iptal edilir. Masraf-lar için herhangi bir emir verilmez.
(Ülfet Emin) (Şakir Sıdkı İlkay) (Salih S. Dayıoğlu)
Başkan Yargıç Yargıç
17 Mayıs, 1978
Full & Egal Universal Law Academy