-D.11/83 Yargıtay/Hukuk 9/83
(Gen. İstida No. 180/80; Girne)
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay,Başkan, N.Ergin Sal(hi, Niyazi F. Korkut.
İstinaf eden: 1. F-rederich Beaston Morgan, Malaga, Spain.
2. Jean marie Morgan, Malaga, Spain.
(Müstediler)
- ile -
Aleyhine istinaf edilen: 1. KTFD'ni temsilen KTFD Başsavcılığı, -Lefkoşa
2. KTFD Ekonomi ve Maliye Bakanlığını (Yönetici) Temsilen KTFD Başsavcılığı, Lefkoşa.
(Müstedaaleyhler)
- A r a s ı n d a
Müstediler namına: Tal(t Kürşat
Müstedaaleyhler namına: Derviş Akter
7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasası - Yasanın 3, 4, 6, 7 ve -8. maddeleri - Davacıların Rumdan 1973 yılında satın aldıkları apartmanın adlarına kaydedilmesi istemi.
Şahadet - Tekzip edilmemiş şahadet - Taksizp edilmemiş şahadete göre satıcı şirketin (Rum) yabancı olduğu.
7/80 sayılı Yasanın 6(b)(iii) maddesi - Yab-ancıdan satın alınan malların ödemelerinin bu paragrafa göre kanıtlanması yükümlülüğü - Yargıtaya göre banka havalesinin İngiltere'de yapılmasının, Yasanın öngördüğü şekilde banka havalesi veya döviz transferi sayılamayacağı anlamında mütalâa edilemeyeceği- görüşü.
OLAY: Yabancı olan davacılar 1973 yılında bir Rum Şirketinden yazılı bir anlaşma uyarınca bir gayrımenkul satın aldılar. davacılar gayrimenkulün bedelini kısmen ödediler. Davacılar 7/80 sayılı yasa altında tapu işlemlerinin yapılması ve gayrımenk-ulün adlarına kaydedilmesi için dava açtılar.
Davalılar müdafaa dosyalayarak, satıcı şirketin yasanın öngördüğü yabancı tanımına girip girmediğinin müphem olduğunu, yapılan ödemelerin 7/80 sayılı Yasanın öngördüğü nitelikte kanıtlayıcı belge olmadığın-ı ileri sürdüler.
İlk Mahkeme, satıcı Rum Şirketi hakkında izahat verilmediğini, yapılan ödemelerin 7/80 sayılı Yasanın 6(b)(iii) paragrafına göre kanıtlanması gerektiğini ancak belgelerin bu ödemelerin Kıbrıs dışında İngiltere'de yapıldığını gösterdiği-ni ve Yasanın öngördüğü şekilde yapılmadığını belirtti ve istidayı reddetti.
davacılar, İlk Mahkemenin saıcı şirketin yabancı olduğu hususu- nun Yasanın öngördüğü şekilde ispatlanmadığı bulgusunun mevcut şahadet ışığında hatalı olduğunu, yapılacak ödeme-lerin nerede yapılacağına dair yasada hüküm bulunmadığını, ödemenin İngilterede yapıldığını ve bunun yasanın aradığı şekilde banka havalesi veya döviz transferi olmadığı yönündeki bulgusunun tüm şahadet ışığında hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf etti.
-
SONUÇ: Yargıtay, Davacının şahadetine inanılmmadığına ilişkin İlk Mahkeme- nin herhangi bir bulgu yapmadığını ve şahadetini tekzip edici herhangi bir şahadetin de mevcut olmadığını belirtti. Yargıtay, İlk Mahkemenin önünde bulunan tekzip edilmemiş şahadet-e göre satıcı şriketin (RUM) 7/80 sayılı Yasa altında yabancı tanımına girdiğini ve bu bulgusunun hatalı olduğu kanısına vardı.
7/80 sayılı Yasanın 6(b)(iii) maddesinin yabancı bir ülkede yapılan havalelerin kabul edileemeyeceğine dair herhangi bir hük-üm içer- mediği kanısına varan Yargıtay, banka havalesinin yabancı bir memlekette yapılmasının yasanın öngördüğü şekilde banka havalesi veya döviz transferi sayılamayacağı anlamında değerlendirilemeyeceği sonucuna vardı ve bu istinaf sebebini de kabul ett-i.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç N. Ergin Sal(hi verecektir.
N. Ergin Sal(hi: Müstediler karı kcoa olup Girne Kaza Mahkemesinde dosyaladıkları 180/80 sayılı bir istida ile 3.11.1973 tarihinde Leptos -Kamares Palace Ltd. isimli Rum şirketinden yazılı bir anlaşma uyarınca bedelini kısmen ödedikleri, Karaoğlanoğlu köyünde Kayıt No. 1607-1619 Plot No.87/1/10/1-87/1/10/10 Sheet/Plan XIIE 10'daki eml(k üzerindeki apartmanın 3. katında G.321 numaralı daireyi -satın aldıklarını ileri sürerek bu gayri menkulün ifrazının yapılarak kendi adlarına 7/80 sayılı Yasanın 3, 5, 6, 7 ve 8. maddelerine istinaden tapu işlemlerinin yapılması hususunda emir talep etmişlerdir. Müstedaaleyhler ise itirazlarında müstedilerin yem-in varakasında belirttikleri hususların 7/80 sayılı Yasanın 2 ve 6. maddelerinin öngördüğü nitelikte kanıtlayıcı belge olmadığını, satıcı Şirketin oluşumu ile ilgili ayrıntılı bilgi verilmediğini ve Yasanın öngördüğü "yabancı" tanımına girip girmediğinin m-üphem olduğunu ileri sürerek konu malın 7/80 sayılı Yasanın hüküleri uyarınca müstediler adına kaydediemeyeceğini iddia etmişlerdir.
İstidayı dinleyen ilk mahkeme satın alınan malın ibraz edilen satış sene- dindeki aynı mal olduğunu ancak Leptos Kamares -Palace Ltd. Şirketinin Rum olduğunun şahadette belirtilmiş olmasına rağmen izahat verilmediğini, ayrıca yapılan ödemelerin Yasanın 6(b)(iii) paragrafına göre kanıtlanması gerektiğini, halbuki sunulan belgeler incelendiğinde bu ödemelerin Kıbrıs dışında İng-ilterede yapıldığı anlaşıldığı cihetle Yasanın öngördüğü şekilde yapılmadığını ve bu nedenle yazılı kontratın da 1974 Barış Harek(tından önce yapıldığının ispatlanmadığı kararına vararak müstedilerin iddiasını reddedtmiştir.
İstinaf bu karardan yapılmışt-ır. İleri sürülen istinaf sebepleri aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
1. Satıcı Şirketin yabancı şirket olduğu hususu Yasanın öngördüğü şekilde ispatlanmadığı hususundaki muhterem mahkemenin bulgusu mevcut şahadet göz önünde tutulduğunda hatalıdır.
2. İlg-ili Yasada istida konusu malın bedeline karşılık ödemenin veya ödemelerin nerede yapıldığına dair herhangi bir şart olmadığı halde konu meselede ödemelerin Kıbrıs dışında İngilterede yapıldığı cihetle bunun Yasanın öngördüğü şekilde banka havlesi veya dövi-z transferi olmadığı yönündeki İlk Mahkemenin bulgusu hatalıdır.
3. Müstediler namına ibraz edilen tüm şahadet ve emareler ışığında müstedilerin istidasını kabul etmekle ilk mahkeme hata etmiştir.
İlkin 1. istinaf sebebini alıp, verilen şahadete göz att-ığımızda bu hususta sadee müstedi No.1'in şahadeti mevcuttur. Müstedi şahadetinde ilk defa Mart 1972 yılında Kıbrıs'a geldiği, burada apartman katı almaya niyeti olmadığını ancak ikinci defa Eylül-Ekim 1973 tarihinde geldiğinde bir eml(k şirketi aracılığı -ıile Leptos Kamares Palce Ltd. ile temasa geçtiği, bu şirketin bir Rum şirketi olduğu ve neticede Emare 8 satış senedi ile bu şirketten istida konusu, inşaat halinde olan apartman katını satın aldığı, satın aldıktan sonra Emare No.1 olarak ibraz edilen pol-içeyi Kıbrıs'ta bu şirketin Müdürü oalrak tanıtılan Mr. Parasgevaides adına kestiği, ve İngiltere'ye döndüğünde Williams and Glyns' Bank Ltd. aracılığı ile 1000KL'na karşılık 1200 sterling tutrındaki parayı Kıbrıs'a gönderdiği, bil(hare yine bu şirkete Lon-dra'daki bir banka aracılığı ile KL14,113.740 mil tutarı olan 17,000 sterling'i havale ettiği hususunda şahadet vererek bu hususta Emare No.1 ve Emare No II'yi ibraz etmiştir. Yine şahadete göre konu malı satın akldığı Rum şirketine halen 6600KL borcu bulu-nmaktadır. Bu borcunu, şahadetinde belirttiğine göre, satın almış olduğu apartman katı üzerine yürütüldüğünde satıcı şirkete verecekti. Ancak araya giren hadiseler nedeni ile bu tapu işleri yapılmamış ve neticede hadiselerden sonra bu apartman dairesi üzer-indeki hakkını KTFD'ne bildirmiş ve Emare 6 yanıtı almıştır. Bu müstedi Rum şirketi ile arasında konu apartman dairesinin inşaat ve ödemeler hususunda yapılan yazışmaları da mahkemeye emare olarak ibraz etmiştir. Müstedinin şahadetine inanılmadığına dair m-ahkemenin herhangi bir bulgusu olmadığı gibi bu şahidin şahadetini tekzip edici başka şahadet de mevcut değildir. Bu durumda mahkemnin önünde bulunan tekzip edilmemiş şahadete göre satıcı şirket bir Rum şirketi veya Rumların denetiminde bir şirket olup 7/8-0 sayılı Yasanın kapsamı içerisinde "yabancı" tanımına girmektedir. Müstedaaley- hin çağırmış olduğu Girne Tapu Dairesi Amiri Ahmet K(milin şahadetine göre de konu malın Leptos Kamares Palace Ltd.e ait ve onun adında kayıtlı oluğu görülmektedir.
Söylenen-lerden anlaşılacağı gibi konu malın yabancı tanımına giren bir Şirkete ait olduğu hususunda bulgu yapacak k(fi derecede şahadet Mahkeme önünde mevcut idi. Bu nedenle ilk mahkemenin satıcı şirketin yabancı tanımına giren bir şirket olmadığı yönündeki bulgus-u hatalıdır ve bu nedenle 1. istinaf sebebinin kabul edilmesi gerekir.
2. istinaf sebebine gelince, ilk mahkemenin yapılan ödemelerin banka havalesi olup olmadığı hususunda herhangi bir bulgusu yoktur. Bu ödemelerin İngilterede yapılmış olduğu nedenine b-ağlı olarak Yasanın 6(b)(iii) maddesi kap- samında bir ödeme olmadığı kararına varmıştır. Yasanın ilgili maddesine bakıldığında banka havalesi veya döviz transferi yapılması öngörülmektedir. Ancak bu maddenin yabancı bir ülkede yapılan havalelerin kabul ed-ilemeyece- ğine dair herhangi bir hüküm içerdiği görülmemektedir.
Mahkeme önündeki Emare No.1 İngilterede bir banka aracılığı ile yapılan bir ödemedir. Emare No.II'nin ise direkt olarak müstedi tarafından satıcı şirket adına banka aracılığı ile yapılan b-ir ödeme olduğu gözükmektedir. Bunların, özellikle Emare No.11'nin bir banka havalesi olarak kabul edilmesi gerekir. Bu banka havalesinin yabancı bir memlekette yapılmış olması, Yasanın öngördüğü şekilde banka havalesi veya döviz transferi sayılamayacağı a-nlamında mütal(a edilemez. Bu nedenlerle 2. istinaf sebebi de kabul edilir.
3. istinaf sebebi 1. ve 2. istinaf sebeplerine bağlıdır. 1. ve 2. istinaf sebepleri kabul edildiği cihetle 3. istinaf sebebi üzerinde durulması gerekmez.
Yukarıda söylenenlerde-n anlaşılacağı gibi müstediler yapılan istinafta muvaffak olmuşlardır.
Sonuç olarak istinaf kabul edilir ve
(i) Müstedilerin 3.11.1973 tarihinde Leptos Kamares Palace Ltd.den yazılı bir mukavele tahtında Kayıt No.1619, Plot No. 87/1/10/1-87/1/10/10, Sh-eet/Plan XII E.10 arazi üzerinde inşa edilen Kamares Palace diye bilinen apartmanın 3. katında G.321 no.lu dairenin ifrazının yapılarak müstedilerin isimlerine kaydedilmesi; ve
(ii) Satış bedelinden ödenmemiş olan KL6600'nın müstediler tarafından Maliye B-akanlığının göstereceği özel bir fona yatırılması
için hüküm ve emir verilir.
(Şakir Sıdkı İlkay) (N. Ergin Sal(hi) (Niyazi F. Korkut)
Başkan Yargıç - Yargıç
25 Mart 1983
5
Full & Egal Universal Law Academy