-D.18/85 Yargıtay/Hukuk 9/85
(Dava No. 483/80; Lefkoşa)
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay,Başkan, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
İstinaf eden: Mehmet S-alih Hüseyin, Doğancı.
(Davacı)
-ile-
Aleyhine istinaf edilen: KTFD Başsavcısı.
(Davalı)
- A r a s ı n d a.
İstinaf eden namına: Ahmet Mithat Berberoğlu ve Ülkü Sağır.
Aleyhine istinaf edilen namına: Mehmet Ali Şefik.
H Ü K Ü M
Şakir Sıdkı İlkay, Başkan: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Niyazi F. Korkut ver-ecektir.
Niyazi F. Korkut: İstinaf eden davacı Doğancı köy hudutları içinde "Karteri" mevkiinde kâin Pafta/Plan XIX/62, Parsel 16 olan ve 6921 sayılı koçan ile adına kayıtlı bulunan 1 evlek 20 ayak kare yüzölçümündeki bir tarlanın kayıtlı mal sahibidir. B-u tarla ve içinde bulunan bir kuyu 15/62 sayılı Zorla Mal İktisabı Yasasının 6. maddesi uyarınca ve 19.9.1983 tarih ve 275 sayılı Resmi Gazetenin Ek II'ünde yayınlanan 490 sayılı ihbar altında istimlâk edildi. Davacı Barış Hare- kâtınnndan sonra 19.6.1978- tarihinde İçişleri Bakanlığına bir dilekçe yaparak konu arazi içindeki kuyunun, kamulaştırma amaçları için kullanılamdığı gerekçesi ile, kendisine geri verilmesini istedi. İçişleri konu dilekçeyi 22.8.1978 tarihinde yanıtlayarak konu arazi ile içindeki ku-yunun Doğancı No.2 İskaiye Mıntıkasına ait olup kullanılmakta olduğu gerekçesiyle verilemeyeceğini davacıya bildirdi.
Bu yanıt üzerine davacı Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyaladığı bir dava ile sözü edilen Doğancı No.2 İskaiye Mınıtıkasının Aralık 1963 ta-rihinden beri herhangi bir biçimde faaliyet göstermediğini ve bu nedenle iktisap ihbarında belirtilen kamu yararının ortadan kalktığını ve istimlâk konusu malın önceki sahibine iadeten devir, intikal ve kaydedilmesi gerektiğini ileri sürerek bu hususlarda -hüküm ve emir verilmesine ilişkin istemde bulundu.
davalı ise dosyalamış olduğu müdafaasında bir ön itirazda bulunarak, sair şeyler yanında, davacının davasının herhangi bir hukuki sebebe dayanmadığını ve zaman aşımına uğradığını ileri sürdü.
Mahkeme d-e bu ön itirazı dinleyerek "bir hak var ise bunu elde etmenin de bir yolu olması gerektiği ve ilgili yasada dava açılması ile ilgili bir madde bulunmadığı ve bir dava açma hakkının belli bir sürenin geçmesi halinde ortadan kalkabilmesi için açık ve kesin b-ir yasa maddesi de bulunmadığını" vurgulayarak davacının dava açma hakkının ortadan kalkmadığına karar verdi. Bu karara karşı bir istinaf yapılmadı.
Davalı daha sonra bir istida yaparak Müdafaada tadilât yapmak istedi. Yapılması istenen tadilât Talep Tak-rriinde sözü edilen 22.8.1978 tarihli İçişleri Bakanlığının yanıtının yürütsel ve yönetsel bir karar niteliğinde olduğu cihetle bu davaya bakmaya yetkili mahkemenin Yüksek İdare Mahkemesi olduğuna ilişkindi.
Mahkeme istidayı dinleyerek gerekli tadilâta i-zin verdi. Tadil edilmiş Müdafaa dosyalandıktan sonra, davalı müdafaada ileri sürdüğü gibi bir ön itirazda bulunarak Mahkemenin bu davaya bakmaya yetkisi olmadığını ve bu tür bir davanın Yüksek İdare Mahkemesi yetkisine girdiğini ileri sürdü.
Davacı ise -bu dava ile herhangi bir idari kararın iptalini istemediğini ve davası ile isteminin istimlâk yolu ile kendisinden alınan bir arazinin iadesine ilişkin olduğuna ve Yüksek İdare Mahkemesi yetkisine giren bir konu bulunmadığını ileri sürdü.
Mahkeme ise dav-a konusu yakınmaların ele alınabileceği yerin Yüksek İdare Mahkemesi olduğu cihetle bu davanın Kaza Mahkemsinde ileri gidemeyeceğine karar vererek davacının davasını reddetti.
Davacı bu ret kararına karşı bu istinafı dosyaladı. davacı istinafında özetle -alt mahkemenin (a) İçişlerinin yazısının İdari Hukuk açısından idari bir karar olduğuna ilişkin bulgusunnun; (b) dava konusu işlem veya kararın idari olduğuna ilişkin karara istinaden müracaat merciinin Yüksek İdare Mahkemesi olduğuna ilişkin bulgusunun ha-talı olduğunu ileri sürdü.
İstinaf sebeplerinden görülebileceği gibi istinaf edenin yakınması alt mahkemenin bu meseleye bakmaya yetkisi olmadığı ve konunun Yüksek İdare Mahkemesi yetkisine girdiğine ilişkin kararına karşıdır. İstinaf eden, kamulaştırmay-a kadar olan işlemlerin idari olduğunu, ondan sonraki işlemlerin ise mülkiyetle ilgili işlemler olduğuna göre özel hukuk alanına girdiğini, geri alma işlemi de mülkiyeti ilgilendirdiğine göre Kaza Mahkemesinin davaya bakmaya yetkisi olduğunu ileri sürdü.
-
Aleyhine istinaf edilen ise istinaf eden davacının Talep Takririne bakıldığında davacının müracaatı üzerine bir karar alındığının belli olduğunu ve bu karar ayakta durduğu sürece de alt mahkemenin bir işlem yapmasının olanaksız olduğunu ve bu kararın ddo-ğruluğunun tartışılamayacağını ileri sürdü.
Olgularan da görülebileceği gibi istinaf eden davacının konu kuyunun kendisine iade edilmesine ilişkin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığı bir yanıt vererek kuyunun kendisine verilemiyeceğini davacıya bildirdi-.
Bu meselede esas itibarıyle karara bağlanması gereken husus konu kuyunun davacıya iade edilemeyeceğine dair olan kararın özel hukuk sahasına yoksa kamu hukuku sahasında bir karar olup olmadığıdır. Yasanın ilgili kuralları altında iktisap eden makama bu- hususta takdir yetkisi tanınmaktadır. Dolayısıyle davacı tarafından şikâyet konuusu yapılabilecek husus davalının konu takdir yekisini kötüye kullandığı yönündedir. Söylenenler, yasanın ilgili kuralları ve meselenin tüm ahval ve şeraiti ışığında konu kara-rın özel hukuk sahasında değil idari hukuk sahasında alınmış bir karar olduğu görüşündeyiz. Bizi bağlamamakla beraber The Cyprus Tannery Ltd. v. The Republic of Cyprus (1980) 4 C.L.R. 405'de benzeri bir konuda başvurunun yüksek idare mahkemesine yapılmış- olduğuna işaret etmek isteriz.
Bu istinafın konusu olmakla beraber bir hususa daha değinmek istiyoruz. Davalının zaman aşımı ile ilgili olarak yapmış odluğu bir itiraz üzerine ilk mahkeme 15/62 sayılı Yasada dava açılması ile ilgili bir madde bulunmadı-ğı ve bir dava açma hakkının belli bir sürenin geçmesi halinde ortadan kalkabilmesi için açık ve kesin bir yasa maddesi bulunmadığına karar vermiş ve bizim bu hususta bir karar vermemiz gerekmemektedir. Bu durumd sadece mahkemelerin dikkat nazarını Fasıl 1-5 Davaların Tahdidi Yasasına çekmekle iktifa etmeyi uygun gördük.
Sonuç olarak istinaf reddolunur.
Aleyhine istinaf edilenin masrafı istinaf eden tarafından ödenecektir.
(Şakir Sıdkı İlkay) (N. Ergin Salâhi) (Niyaz-i F. Korkut)
Başkan Başkan Başkan
8 Mayıs 1985
-
-4-
-
Full & Egal Universal Law Academy