(818 S. K. m. 179)
(... Davacılar vekili müvekkilleri İrfan G., Bedri Ö. ve Hilmi T. ile Özdemir B. arasında 30.5.1970 tarihinde bir ön anlaşma yapılarak adi bir şirket kurulduğunu ve Özdemir B.'e işletmeye film temin etme görevi verildiğini Özdemir Birsel'in Ankara Hisar Film adı verilen ortaklık adına davalı ile 20.7.1970 tarihli bir anlama yaparak isimleri belirtilen 5 adet filmin 4 yıl süre ile işletme hakkını 110.000 liralık avans mukabilinde aldığını, Özdemir B.'in 3.10.1970 tarihinde bu adi ortaklıktan ayrılarak haklarının diğer 3 ortağa yazı ile devrettiğini ve şirket unvanının Başkent Film olarak değiştirildiğini diğer üç ortağın şirketi bu isim altında devam ettirdiklerini, anlaşma konusu filmlerin Başkent Film vasıtası ile Ankara sinemalarında oynatıldığını, kesilen faturaların davalıya gönderildiğini, davalıya gönderilen işletme bordrolarına istinaden davalı firmaca faturalar kesilerek Başkent Film'e gönderildiğini, oradan da sinemalara tevdi edildiğini böylece 20.7.1977 günlü anlaşmanın Başkent Film ile devam ettirildiğini, davalının bilahare mukaveleyi ihlal ile bu filmler için Başar Film ile anlaşma yaptığını, filmciler dernekleri federasyonuna müracaat ettiklerini, 15.6.1972 günlü karar ile davalının akdi bozduğunu ve kar mahrumiyeti olarak kendilerine 21.626 lira ödenmesi gerektiğini tesbit olunduğunu evvelce 3. Ticaret Mahkemesine açtıkları davanın dava ehliyeti yönünden red olunduğunu belirterek mukavelenin ihlali sebebi ile 100.000 lira cezai şart ile 21.626 lira kar mahrumiyetinin ki cem'an 121.626 liranın davalıdan faizi ile tahsiline talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili yetki itirazında bulunmuş bu itirazın reddi üzerine esasa dair cevabında Başkent Film sahipleri ile davalı arasında bir mukavele yapılmadığını mukaveleyi yapan Özdemir B. tarafından akit feshedildiğinden kendilerini bağlamayacağını Ankara Hisar Film esasen hiç kurulmamış olduğundan anlaşmanın ancak Özdemir B. yönünden geçerli olabileceğini adı geçen ile ibralaştıklarını, adi ortaklıkta en az iki imzanın bağlayıcı nitelikte tevlit edeceğini ileri sürmüştür.
Davacı vekili son celsede taleplerini cezai şarta hasrettiğini fazla talepten vazgeçtiğini beyan etmiştir.
Mahkemece anlaşmanın Ankara Hisar Filmi'nin adına yapıldığını bu ortaklığın ittifakla aldığı karar mucibince bütün anlaşma ve faturaların Başkent Film işletmesi olarak değiştirildiği 1.6.1970 ila 1.10.1970 arasındaki işlemlerin fatura ve makbuzların bütün hak ve vecibeleri ile Başkent Film'e devredildiği Hisar Film ile anlaşmanın uygulanmasına başlandığı ve Başkent Film ile devam ettirildiği hatta davalı tarafından komisyon talep edildiği Özdemir B.'in ibranamesinin geçerli olmadığı davalının mukavele şartlarına riayet etmediği açıklanarak 100.000 lira cezai şartın % 10 faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Hüküm davalı tarafından temyiz olunmuştur.
1 - Davalı Kervan Film adına Ümit ile Hisar adi ortaklığını temsil eden Özdemir arasındaki 20.7.1970 tarihli mukavelede müesses cezai şartı davacı Başkent Film talep ve dava ettiğine göre, her şeyden önce Başkent Film Hisar Film'in halefi olduğunu bir başka deyişle Borçlar Kanununun 179. maddesi gereğince işletmenin devralındığının veyahut davalı ile davacı arasında aynı mukavelenin kabul edilerek karşılıklı borçlar yüklendiğinin kanıtlanması gerekir. Mahkeme kararı münderecatından bu yön müdellel bir şekilde anlaşılmamaktadır.
2 - Hisar Film'in temsilcisi olarak, 20.7.1970 tarihli mukaveleyi imzalayan Özdemir'in Hisar Film adına sözü edilen mukaveleyi feshettiği, 19.6.1971 tarihinde böyle bir temsil yetkisinin bulunup bulunmadığının ve kendisinin Hisar Film adi ortaklığından hangi tarihte ayrıldığının saptanmamış olması da doğru değildir.
3 - Yukarda adı geçen Özdemir'in imzası ile tevsik ettiği 3.10.1970 tarihli belgede belli bir dönem içindeki mukavelelerin Başkent Film'e intikal ettiği ve Hisar Film'in Başkent Film adına ünvanını aldığı yolundaki ortaklar kurulu kararına matuf beyanın davalı Kervan Filmi ne suretle ilzam edeceği açıklanmadan ve Kervan Filmi borç altına sokan bir yetkilisinin imzası aranmadan mülzem kılınması da bozmayı gerektirmiştir.
4 - Taraflar arasındaki iştigal konularına giren ticari münasebetin 20.7.1970 tarihli mukavele ile davalının kendisine bağlı saydığının ispat etmesinin hukuki nedeni üzerinde de durulmamıştır.
5 - Bir an için sözü edilen mukavelenin tarafları bağladığı kabul edilse dahi karşılıklı yükümlülükler ve temerrüd hali araştırılarak sonucuna uygun bir karar verilmemesi doğru değildir gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki kağıtlara, dayandığı gerektirici nedenlere göre Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen özel daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının özel daire bozma kararında gösterilen sebeplerden dolayı BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy