(1086 S. K. m. 1, 75, 76, 413)
Dava: Taraflar arasındaki "meni müdahale, ecremisil" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Adana Asliye 3. Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 6.3.1979 gün ve 1978/527-1979/170 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 3.7.1979 gün ve 1979/4334-4490 sayılı ilamı: (.. Dava dilekçesinde tahakkuk tarihlerinden başlıyarak faiz istenmiştir. Hernekadar dava dilekçesinde dava tarihine kadar istenen faiz miktarı belirtilip bununla ilgili peşin harç yatırılmamışsa da bu eksiklik dava tarihine kadar faizin incelenmemesine ve hüküm altına alınmamasına yetmez.
Mahkemece yapılacak iş, harçlar Kanunu hükümleri de dikkate alınarak bu noksanların ikmali için davacı tarafa mehil ve kesin mehiller verilerek sonucuna göre bir karar verilmekten ibarettir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; Mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar oknuduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davacı hazine vekili dava dilekçesinde; (... Hazinenin tapu ile malik bulunduğu dükkanla davalı tarafından 1.1.1973 tarihinden 30.12.1977 tarihine kadar fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 12.000 lira işgal tazminatının, her yıl için tahakkuk tarihinden başlamak üzere hesaplanacak faiziyle birlikte davalıdan tahsiline ve ayrıca davalının taşınmaza elatmasının önlenmesine...) karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme; "... davalının taşınmaza elatmasının önlenmesine ve 5750 lira işgal tazminatının (hernekadar her yıl için hesaplanacak ecrimisil alacağının o yıl sonundan başlamak üzere hesaplanacak kanuni faizi talep edilmiş ise de; dava önceki faizlerin usulen müddeabihe dahil edilmesi gerekli olup, dava dilekçesinde fiz olarak talep edilen miktar müddeabihe dahil edilmemiş ve bu miktar için peşin harç da yatırılmamış olduğundan) dava tarihinden itibaren % 5 kanuni faiziyle birlikte davalıdan tahsiline..." karar vermiş; bu karar Özel Dairenin yukarıya metni aynen alınan ilamı ile bozulmuş; mahkeme önceki kararında direnmiştir.
Görülüyor ki uyuşmazlık, (dava dilekçesinde işlemiş faiz istenmesine rağmen, faiz miktarının açıklanmamış ve peşin harcının da dava açılırken verilmemiş olması halinde) mahkemece yapılacak işlemle ilgili bulunmaktadır.
HUMK.nun 1. maddesine göre (talep halinde) dava gününe kadar işlemiş faizler müddeabihe dahildir. Esasen bu konuda mahkeme ile Özel Daire arasında bir uyuşmazlık da bulunmamaktadır.
Dava, bir miktar alacağın faiziyle birlikte ödetilmesine ilişkin oduğuna göre, asıl alacak miktarı ile işlemiş faiz tutarı üzerinden harca tabi olup, karar ve ilam harcının dörtte birinin peşinen ödenmesi gerekir (Harçlar K. md. 28/a). Yine aynı Yasanın 16. maddesi gereği, değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçesinde değerin gösterilmesi zorunludur. O halde, bu davada da hazine vekili, dava dilekçesinde işlemiş faiz miktarını göstermeli ve asıl alacak ile işlemiş faizler miktarının toplamı üzerinden alınması gereken peşin harcı da yatırmalıydı. Ne var ki, dava açılırken bu kurala uyulmamış olması, istem kapsamında bulunan işlemiş faizin mahkemece inceleme dışı bırakılmasına yol açmaz.
Bu gibi hallerde yapılacak işlem yasa ile belirlenmiştir. 492 sayılı Harçlar Yasasının 16. maddesi (dava dilekçesinde gösterilmeli, gereken değerin gösterilmemiş olması halinde, davacıya tespit ettirileceğini, tespitten kaçınma halinde ise dava dilekçesinin işleme konulmayacağını; olayda olduğu gibi, noksan tespit edilen değerler hakkında aynı yasanın 30. maddesi hükmünün uygulanacağını) buyurmaktadır. 30. madde ise, (muhakeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin alınan karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz...) denilmektedir.
Yasa hükümleri bu yolda olduğu gibi, yargısal kararlarında da (... mahkemece, işlemiş faizin tespiti ile, peşin harcın ikmal ettirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi...) gereği vurgulanmıştır (Bakınız: HGK. 30.9.1981 gü 6/483 E. 659 K; 4.6.1982 gün 1979/15-1623 E. 1982/582 K; 18.6.1982 gün 1979/15-1761 E., 1982/711 K. sayılı kararları).
Şu duruma göre, işlemiş faiz miktarının dava dilekçesinde gösterilmemiş ve peşin harcının da yatırılmamış olmasından dolayı, Yasada öngörülen işlemler yerine getirilmeksizin bu konudaki istemin inceleme dışı bırakılmasında isabet bulunmamaktadır. O halde mahkemece yapılacak iş; yukarıda ayrıntıları ve yasal dayanakları gösterilmek suretiyle açıklandığı üzere işlemiş faiz miktarının açıklattırılması, peşin harcın tamamlattırılması için davacı vekiline önel tanımak ve sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir. Öyle ise; bu yolda bir işlemi içermeyen önceki kararda direnilmesi uslu ve yasaya aykırı görüldüğünden, direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda gösterilen sebeplerden dolayı BOZULMASINA 07.11.1982 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy