(1086 S. K. m. 275, 375, 388) (4785 S. K. m. 1)
Dava: Taraflar arasındaki "tapulama tespitine itiraz" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Gaziosmanpaşa Tapulama Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 20.12.1978 gün ve 39-45 sayılı kararın incelenmesi davalı Hazine ve Orman İdaresi vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 25.6.1979 gün ve 4140/7353 sayılı ilamıyla; (... Temyiz konusu olan 386, 629, 676, 777, 831 sayılı parsellerin 4785 sayılı Kanuna göre Hazine adına oluşturulan Eylül 1949 gün ve 18 sayılı tapu kaydının kapsamında kaldığı mahkemece saptanmıştır. Esasen bu konuda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Mahkemece dava konusu taşınmazın 3116 ayılı Kanun gereğince tahdit edilen orman kapsamı dışında kaldığından ve sonuç olarak orman sayılamayacağı ön yargısından hareketle yazılı biçimde hüküm verilmiştir. Oysa 3116 sayılı Kanuna göre yapılan tahdit sırasında özel ormanlar bu Kanunun kapsamı dışında bırakılmış, ancak 4785 sayılı kanunla yeniden kamulaştırma konusu yapılmış ve orman kapsamına katılmıştır. nitekim dayanılan tapu kaydında malik olarak Maliye Hazinesi gösterildikten sonra intifanın da Orman İdaresine ait olduğu ve cinsinin orman olduğu belirtilmiştir. hal böyle olunca nizalı taşınmazın tapu kaydı gereğince orman olduğununn kabulü gerekir. O halde bu durumda nizalı taşınmazların orman olarak Hazine adına tesciline karar verilmek gerekirken gösterilen bazı gerekçelerle yazılı biçimde hüküm verilmesi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; Mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Temyiz Eden: 1 - hazine vekili, 2 - Orman Genel Müdürlüğü vekili
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava konusu parsellerin, 4785 sayılı Kanuna göre Hazine adına oluşturulan ve taplama tespitine dayanak yapılan Eylül 1949 gün ve 18 sayılı tapu kaydının kapsamında kaldığı mahkemece saptanmıştır Esasen bu konuda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Nizalı taşınmazların, 5658 sayılı Yasa hükümlerine göre iadeye tabi yerlerden olduğu gerekçesiyle Hazine adına yapılmış olan tespitin iptaline ilişkin yerel mahkeme kararı, metni yukarıya alınan Özel daire kararıyla bozulmuştur.
Uyuşmazlığın çözümü, dava konusu taşınmazların öncesinin niteliği ile; 3166, 4785 ve 5658 sayılı Yasalar açısından hukuki durumların saptanmasına bağlıdır.
Dava konusu parselleri kapsayan tapu kaydı Aralık 1318 gün ve 8 sayılı kayıttan gelmektedir. Bu kayıtta 10.000 dönümlük taşınmazın cinsi (orman) olarak yazılı olup, malikleri özel kişilerdir. Tapu malikinin satışından, taşınmaz paylı mülkiyet olarak yazılı olup, malikleri özel kişilerdir. Tapu malikinin satışından, taşınmaz paylı mülkiyet olarak Ağustos 1932 günlü tapularla davacı ile dava dışı diğer kişilere geçmiş ve (özel orman) olması nedeniyle 3116 sayılı Kanun zamanında yapılmış olan orman tahdidinde tahdit dışı bırakılmış ise de, 4785 sayılı Yasa gereğince Devletleştirilmiş ve tapulama tespitine de dayanak yapılmış olan Eylül 1949 gün ve 18 sayılı tapu kaydı ile mülkiyeti Hazine, intifaı ise Orma İdaresine ait olmak üzere tapuya (orman) olarak tescil olunmuştur. Daha sonra yürürlüğe girnen 5658 sayılı Yasa ile (4785 sayılı Kanunla Devletleştirilmiş olan ormanlardan, Yasda öngörülen koşullar taşıyanların, sahipleri veya mirasçıları istedikleri takdirde geri verilmesi) kabul edilmiş (5658 sayılı Kanun mad. 1/1) ve aynı Yasanın 1. maddesinin 2. fıkrasında, iade edilecek ormanlardan, Devletleştirme karşılığı ödenmiş bulunanların bir işleme tabi tutulmaksızın sahiplerine intikal edeceği ve müdaraccatları üzerine keyfiyetin Orman İdaresince kendilerine yazılı olarak bildirileceği; 3. fıkrasında ise, Devletleştirme bedeli kısmen veya tamamen ödenmiş bulunan ormanların sahipleri adına tescil için örgörülen bedel ödeme ve yazı ile başvuru koşulları düzenlenmiştir.
O halde anılan Yasa hükümleri karşısında mahkemece yapılması gereken işlem, öncelikle, dava konusu yerlerin 5658 sayılı Yasanın 1. maddesinin ilk fıkrasında yazılı iade koşullarını taşıyıp taşımadığının uzman bilirkişilere tastip ettirilmesi, iadeye tabi olduğunun kesinlikle anlaşılması halinde aynı maddenin müteakip fıkralarında belirlenen (bşkvuru) ve (bedel ödeme) koşullarının davacı tarafından yerine getirtilip getirilmediğinin saptanması ve bu araştırmanın sonucuna uygun bir karar oluşturmaktan ibarettir. oysa, Yerel Mahkemenin taşınmazların iadeye tabi yerlerden olup olmadığının saptanması amacıyla yapmış olduğu inceleme yetersizdir. Bilirkişilerin bu konuda düzenlemiş oldukları rapor, 5658 sayılı Yasanın 1/1. maddesinde öngörülen iade koşullarının tümüyle var olup olmadığına cevap verebilecek ve davaya çözüm getirebilecek içerik ve nitelikte değildir. Bedele ilişkin hususlar ise mahkemece hiç incelenmemiştir. Öyle ise, yetersiz ve eksik incelemeye ve soruturmaya davayı kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı Hazine ve Orman İdarsinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle H.U.M.K.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, 08.04.1983 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy