(1086 S. K. m. 75, 179, 350, 375) (6762 S. K. m. 669)
Dava: Taraflar arasındaki "men'fi tespit ve senet iptali" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Fatsa Asliye Hukuk mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 31.3.1981 gün ve 1980/625-1981/159 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.5.1981 gün ve 2646-2590 sayılı ilamı:
(...Taraflar 5.8.1979 günlü yasal şekline uygun olmayan ve bu nedenle geçersiz bulunan taşınmaz alım-satımı hususunda bir anlaşma yapmışlardır. Buna göre davalı Fehmi Satır taşınmazın hissesine düşen 4/16 payını ve Zekiye Satır'da 3/16 payını davacılardan Hamdi Satır'a 2.500.000 liraya satmışlardır. Satış senedinde her ne kadar bedelin peşin ödendiği yazılı ise de, satın alan Hamdi Satır ve diğer davacılar kısmen nakit, kısmen de bono vermek suretiyle tediyede bulunduklarını, Fehmi Satır'ın kendi hissesine düşen 4/16 taşınmaz payını devir ve teslim ettiğini, ancak diğer davalı Zekiye Satır'ın payına düşen 3/16 hisseyi kendilerine devretmeyip başkasına hibe ettiğini ileri sürerek, bu suretle karşılıksız kalan 400.000 liralık bononun iptalini istemişlerdir.
Davalı Fehmi Satır, 17.3.1981 ve 31.3.1981 günlü oturumlarda bonoda nakit yazılmasına rağmen bononun taşınmaz bedeline karşılık verildiğini ancak kendi sattığı taşınmaz payı karşılığında bonoyu aldığını, eşi diğer davalı Zekiye'nin taşınmaz payı satışının sözkonusu olmadığını, taşınmaz bedeli kısmının, bir kısmının nakden, bir kısmının da bono olarak alındığını senet karşılığını nakden vermemiş olduğunu savunmuş, diğer davalı Zekiye'de kendisinin davacılara taşınmaz satmadığını ve satış senedindeki parmak izinin de kendisine ait olmadığını bildirmiştir.
Bundan başka davacılar vekili 17.2.1981 günlü oturumda davalılara yemin teklif ettiğini bildirmiştir. Mahkemece de ara kararıyla davalılar vekiline müvekkillerini duruşmada hazır bulundurması için mehil verilmiştir. Bilindiği üzere HUMK.nun 350. maddesi gereğince, yemin teklif olunan kişi yemini edaya hazır olduğunu beyan ettikten sonra diğer taraf teklifinden sarfınazar ile başka delil ikame edemez. Davalı taraf yemini reddeylemediğine ve takip eden oturumlarda her iki davalıda duruşmaya gelmiş olmalarına ve sözü geçen ara kararında da dönülmemiş bulunmasına göre, mahkemece ne sebele yeminin eda ettirilmediği ve bundan başka yeminden sonraki diğer beyanlara dayanılarak davanın kabulü yoluna gidilmesi de anlaşılmamaktadır.
Diğer yandan geçersiz satış sözleşmesindeki parmak izini Zekiye inkar etmiş olduğundan bu konuda bir incelemeye gidilmemesi de davanın halli için bir eksiklik teşkil etmektedir. Yine satıcılar iki kişi olduğu halde, dava konusu bono sadece davalı Fehmi Satır lehine düzenlenmiştir. Gerçekte satış bedelinin ne kadar kısmının davalı Fehmi'ye ve ne kadarının da davalı Zekiye'ye ait olduğu nakden ödenen paranın tutarının ne miktar bulunduğu, nakit ödenen paranın ne kadarının Fehmiye, ne kadarının Zekiye'ye ait olduğu dava konusu bononun Fehmi payı karşılığı verilip verilmediği üzerinde de durulmamıştır. Oysa bu yönlerin halli dava sonucuna etkili olacaktır. Bu hususlar üzerinde durulmadan ve araştırılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir..) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle iptali istenen bonoda davacı Hamdi'nin imzası bulunmadığına, bu durumda kendisinin dava açmakta hangi yönden hukuki yararı olduğu kendisine açıklattırılıp bu yöne tespit olunmadan karar verilmesi usul hükümlerine aykırılık teşkil edeceğine ve ayrıca, taraflar arasında derdest bulunduğu anlaşılan dolandırıcılıkla ilgili ceza davası dosyasının da celp ve incelenmesi gerektiğine göre, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen sebeplerden dolayı BOZULMASINA, 08.02.1984 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy