(1086 S. K. m. 275) (6762 S. K. m. 695)
Dava: Taraflar arasındaki "tazminat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İzmir Birinci Sulh Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 2.6.1980 gün ve 1979/96-1980/681 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Onbirinci Hukuk Dairesi'nin 29.7.1980 gün ve 3853-3783 sayılı ilamıyla; 5..Mahkemece çekin keşide edildiği gün karşılığının mevcut olmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Gerçekten çekin keşide edildiği gün olan 15.8.1978 tarihinde karşılığı mevcut değil ise de, 17.8.1978 tarihinde de havale suretiyle çekin karşılığı mevcut duruma gelmiş, 23b.8.1978 tarihinde de tahsil için İzmir Şubesine ibraz olunmuştur TTK.nun 695. maddesinin 2. fıkrası az önce belirtilen biçimde işlem yapılmasına cevaz vermekte olup çekin geçersizliğinden de söz edilemez. Mahkemece yazılı gerekçelerle davanın reddi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir. Temyiz eden: Davacı vekili.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlan okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davacının talebi; davalı bankanın, çeki ibraz eden lehdar vergi dairesine gerçek dışı "karşılığı yoktur" şeklinde cevap vermesinden kaynaklanan ve kendi aleyhine, dava dışı vergi dairesince tahakkuk ettirilen (2938) TL. gecikme cezasının tazminine ilişkin bulunmaktadır.
Davalılar vekili savunmasında (..davacının çeki düzenlediği 15.8.1978 günün, esasen gelir vergisi taksit ödeme süresinin son günü olduğunu ve bu nedenle çek karşılığının o tarihte bankada olup olmamasının davacı yönünden sonuca etkili bulunmadığını; diğer bir deyişle, davacı vergi mükellefinin o tarihten daha önce borcunun ödemiş olması gerektiğini...) ileri sürmüştür. Hal böyle olunca davanın sonucuna etkili olması bakımından bu savunmanın araştırılması zorunludur. O halde, davacının kayıtlı bulunduğu vergi dairesinden gerçekten davacının çeki keşide ettiği 15.8.1978 gününden önce vergi borcunu ödemesi gerekip gerekmediği ve şayet bu süre geçirildikten sonra ödenmesi halinde, vergi cezasının belirli bir kademeli artışa neden olup olamıyacağı ve ayrıca davacının vergi taksidi karşılığı olarak düzenlediği çeki 15.8.1978 günü lehdarı vergi dairesine gönderilmek üzere PTT. İdaresine tevdi etmiş olmasının, vergi borcunun süresinde ödendiğine yeterli sayılıp sayılamayacağı veya vergi borcunun ödenmiş sayılabilmesi için çekin vergi dairesinin eline geçmiş olması (vusulü) gerekip gerekmediği hususları araştırılmak ve gerekirse bu yolda HUMK.nun 275. maddesi dahilinde bilirkişi incelemesi cihetine de gidilmek ve bütün bunlardan sonra davacının zararının, çekin keşide edildiği 15.8.1978 günü gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilerek, TTK.nun 695/2. hükmünün uygulama imkanı olup olmadığı düşünülerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.
Açıklanan ve ayrıca özel daire bozma ilamında gösterilen nedenlerden dolayı usul ve yasaya aykırı bulunan direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda ve özel daire bozma ilamında gösterilen sebeplerden dolayı HUMK.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 30.11.1983 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy