(6762 S. K. m. 1098, 1110, 1114)
Dava: Taraflar arasındaki "Rücuan alacak" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 7.3.1980 gün ve 1979/185-1980/99 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 9.6.1980 gün ve 3153-3031 sayılı ilamı:
(..Yükleme ilamı yetkililerinin resmi kayıtlarına göre düzenlenen 5.10.1979 günlü "şahadetname" isimli belgeden, gemiye fiilen yüklenen miktar ile, alıcısına teslim edilen miktarın uygun bulunduğu ve bu suretle konişmento içeriğinin aksi, geçerli olan bir belge ile anlaşılmış bulunmasına göre, davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir..) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çverilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava Şirket, (..sigorta ettiği Türkiye Zirai Donatım Kurumuna ait sun'i gübre yükünün; davalı tarafından gemi ile taşındığını; ancak boşaltma limanında malın eksik teslimi yüzünden sigortalısına 37.530 lira tazminat ödemiş olduğunu..) ileri sürerek ödediği bu tazminatın rücuan davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı ise, (..gemiye konişmentoda yazılı olan miktardan daha az mal yüklendiğini ve yükletilen miktarın aynen teslim edilmiş olduğunu..) savunmuş ve yükleme limanından aldığı şahadetnameye dayanarak davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.
Yerel mahkeme ile Özel Daire arasındaki uyuşmazlık, sonradan sağlanan ve (şahadetname) olarak tanımlanan bir belgenin hangi hallerde konişmentonun aksinin ispatına elverişli bulunduğu noktasıda toplanmaktadır.
Bilindiği ve TTK.nun 1110. maddesi hükmünde de açıkça vurgulandığı üzere; taşıyanla gönderilen arasındaki hukuksal ilişkilerde konişmento kayıtları esas tutulur. Konişmento, özellikle taşıyanın, malları, 1098. maddenin 8. bendinde ve 1114. maddede yazılı olduğu gibi teslim aldığına dair karine teşkil eder. Bu karine ancak, 1110. maddede gösterilen hallerde konişmentoya yazılacak şerhlerle bertaraf edilebilir. Olayımızda, konşimentoda anılan şekilde konulmuş bir şerh bulunmadığına göre, bu karinenin aksine kanıtlama yükümü davalıya düşer. Nitekim davalı da yükleme limanından sağladığı şahadetname adlı belge ile anılan karinenin aksini ispatlamak istemektedir. Yukarıda da kısaca değinildiği gibi, konişmento içeriği, yani 1110. maddede sözü geçen karine her zaman geçerli bir belge ile ispatlanabilir. Ne var ki, davalı tarafından ibraz edilen şahadetnamenin, konişmentonun düzenlendiği tarihten (12.2.1979) çok sonra, (11.8.1978 tarihinde) düzenlendiği bir yana, anılan belge içeriğinden hangi kayıtlara ve olgulara dayanılarak düzenlenmiş olduğu da anlaşılmamaktadır. O halde, Özel Daire bozma ilamında öngörülen görüş hilafın, anılan belgenin geç düzenlenmesi nedenleri ve özellikle de bu belgenin hangi gerçek ve geçerli olgulara dayanılarak düeznlendiği konuları üzerinde durulmadan ve anılan yönlerden gerekli bir araştırma ve soruşturma yapılmadan ve dolayısiyla davalının dayandığı belgenin hukuksal niteliği kesinlikte saptanmadan, konişmentonun doğurduğu karinenin aksinin ispatlandığı kabul edilemez.
Mahkemece, yukarıda açıklanan şekil ve kapsamda bir araştırma ve soruşturma yapılmadan, önceki hükümde direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır ve hüküm bu nedenle bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, 01.06.1983 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy