(1086 S. K. m. 375, 388)
Dava: Taraflar arasındaki "tapu iptali ve tescil" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ayaş Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 15.3.1979 gün ve 1977/130-52 sayılı kararın incelenmesi davalı Hazine tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 20.6.1979 gün ve 1979/6140-7060 sayılı ilamiyla (..Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli bulunmamaktadır. Davacı 16.1.1953'de tapulamaca adına tespit yapılan (İ.Ö.)'ün mevcut olmadığını, gerçek bir kişiyi ifade etmediğini dava dilekçesinde açıklamaktadır. Bu iddia gerektiği gibi araştırılmamıştır. Tapulama tutanağı celbedilip orada açıklanan bilgilerden ve gerektiğinde zabıta marifetiyle yaptırılacak soruşturmalarla elde edilecek bilgilerden yararlanmak suretiyle, (İ.Ö.)'ün belli bir kişiyi ifade edip etmediği, tespit tarihinde ölü bulunup bulunmadığının saptanması gerekir. Bu yönün ihmal edilmesi isabetsizdir..) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Temyiz eden : Davlı Hazine Vekili
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararın süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davacı, (..30 yıldanberi zilyedi bulunduğu iki parça taşınmazın, 1953 yılında yapılan tapulama sırasında, davalı (İ.Ö.) adına tespit ve tescil edilmiş olduğunu, ancak böyle bir kimseyi bilen ve tanıyan bulunmadığı gibi, varlığının da şüpheli olduğunu..)ileri sürerek, M.K.nun 639/2 maddesi gereğince tapu kayıtlarının iptali ile namına tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı olarak gösterilen tapu kayıt maliki (İ.Ö.)'ün adresi tespit edilmediğinden, tebligatlar ilanen yapılmış ve dava gıyabında görülmüştür.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; bu karar, davalı Hazine vekilinin temyizi üzerine, Özel Dairenin yukarıya metni aynen alınan ilamiyla bozulmuştur. Ancak, mahkeme eski kararında direnmiştir.
Gerçekten, M.K.nun 639. maddesinin 2. fıkrası hükmü, (..Tapu sicilinde maliki kim olduğu anlaşılamayan veya 20 yıl önce ölmüş veyahut gaipliğine karar verilmiş bir kimse adına tapuda, kayıtlı taşınmazın..) zilyetlik ve kazandırıcı zamanaşımı ile mülk edinilmesine olanak tanımaktadır. Ancak, bu davada davacı, kayıt maliki (İ.Ö.)'ün gaipliğine karar verilmiş olduğu olgusuna dayanmış değildir. Dava konusu taşınmazlar, 1953 yılında yapılan tapulama sırasında, adı, soyadı ve baba adı belli olan bir kişi, (A.)oğlu (İ.Ö.) adına tespit ve tescil edilmişlerdir. Hal böyle olunca, bu kişinin, gerçekte mevcut olan bir kişi olup olmadığı veya tespit tarihinde ölü bulunup bulunmadığının davacı tarafından ispatlanması zorunludur. Ancak bu yön, özel Daire bozma ilamında da değinildiği üzere, mahkemece gereği gibi araştırılmamıştır. Hernekadar, zabıta soruşturması yaptırılmış ve tapulama tutanaklarının yanmış olması nedeniyle temin edilmelerinin mümkün olmadığı anlaşılmış ise de, bu şekildeki bir araştırma, davaya çözüm getirebilecek kapsam ve nitelikte değildir.
O halde, öncelikle, tapu maliki (İ.Ö.)'ün gerçekte mevcut olup olmadığı, ölmüş ise mirasçıları gereği gibi araştırılmalı, bunun için de, Tapu Sicili Nizamnamesinin 2. maddesine göre tapu dairesinde tutulan siciller ile nüfus kayıtları incelenmeli, bu kayıtlar üzerinde gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmalı; ayrıca, tapulama sırasında birlikte bilirkişilik yapmış olan şahıslardan ikisinin öldüğü bildirildiğine göre, altı kişi olması gereken tapulama bilirkişilerinin kimler olduğu köy muhtarlığı ve ilgili diğer yerlerden araştırılmalı ve temin edilmesi mümkün olanlar dinlenmeli; gerekirse dava konusu taşınmazların sınırlarındaki parsellerin tespit tarihindeki malikleri de tanık olarak dinlenmeli, bu parsellerin tapulama tespitine dayanak tutulan belge ve kayıtlar da ilk tesislerinden itibaren getirtilerek, dava konusu taşınmazları kime ait olarak gösterdikleri incelenmeli ve tanık sözleri bu belgelerle denetlenmeli ve böylece esaslı bir şekilde yapılacak araştırma sonunda taşınmazların 1953 yılında yapılan tapulama sırasında ne sebepten Ahmet oğlu (İ.Ö.) adına tespit ve tescil edilmiş olduğu yönü üzerinde de durulmalı; sonuçta, kayıt malikinin gerçekte mevcut olan bir kimse olduğu ve fakat ölmüş bulunduğu anlaşıldığı takdirde, mirasçıları tespit edilerek, bunların davaya dahil edilmeleri için davacıya önel verilmeli ve bu suretle taraf teşkili işlemleri tamamlanmalıdır.
Yerel mahkemenin, açıklanan şekil ve kapsamda bir araştırma ve soruşturma yapmadan ve yaptırmadan, bazı resmi kuruluşlardan aldığı genel nitelikteki cevaplara dayanarak istek doğrultusunda karar vermiş olması usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle, direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda ve Özel Daire bozma kararında gösterilen sebeplerden dolayı HUMK.nun 429. maddesi gereğince bozulmasına, 16.03.1984 gününde, oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy