(818 S. K. m. 179) (6762 S. K. m. 13, 20, 23)
Dava ve Karar: Taraflar arasındaki, davalılara ait İpragaz bayiliğinin sıvılandırılmış petrol gazı tüpleriyle birlikte devrine ait ilişki, Borçlar Yasasının 179. maddesinde öngörülen ticari işletme devri niteliğindedir. Bu nedenle dava konusu ilişkinin tüp satımı olarak nitelendirilmesi doğru değildir.
Hukuki ilişki ticari işletme devri olduğuna göre, 31.3.1981 günlü fatura TTK. nun 23. maddesinde belirtilen fatura niteliğinde kabul edilemez. Bu belgenin, işletme devri nedeniyse, tüplerin fiilen teslimini kanıtlamak amacıyla düzenlendiğinin kabulü zorunludur. Herşeyden önce, İpragaz A.Ş.'nin mülkiyetinde olduğu bilinen tüplerin satım konusu olamayacağı açıktır. Adı geçen şirket genel müdürlüğünün 5/1/ 1982 günlü yazısında da belirtildiği gibi, bu şirketin malik olduğu ancak belirli depozito karşılığı bayisine gönderdiği tüplerin, satım konusu olamayacağını her iki taraf da bilebilecek durumdadır. Nitekim davacının da bu konuda aldatıldığı yolunda bir iddiası yoktur. Esasen sözü edilen işletmeyi devralmakla tacir sıfatı doğmuş bulunan davacı TTK. nun 20. maddesi uyarınca, basiretli bir işadamı gibi davranmak durumundadır. Bayilik üstlenen ve tacir sıfatı kazanan bir kişinin, depozito karşılığı bayiye gönderilen gaz tüplerinin satım konusu olmayacağını bilmesi gerekir.
Sonuç: Tarafların serbest iradeleriyle oluşan ticari işletme devrine ait sözleşmeye dayalı ilişkide, yasal hile ya da gabin unsurlarının varlığından da söz edilemez. O halde, mahkemece davanın reddine karar vermek gerekir.
KARŞI OY :
1- Davalılardan davacıya devrettikleri İpragaz bayiliğinin T. Ticaret Kanununun 13. maddesindeki unsurların var olup olmadığı araştırılmadan bir ticari işletme olduğunun kabulü doğru değildir.
2- Kaldı ki devredilen İpragaz bayiliği bir ticari işletme olarak kabul edilse dahi olayda Borçlar Kanununun 179. maddesi anlamında bir işletmenin devri söz konusu değildir. Bu işletmenin devrinin kabulü için tüm işletmenin bütün mal, borç ve alacakları ile birlikte devredilmesi gereklidir.
Oysa, olayda, davalılardan davacıya keşide ettikleri 13.8.1981 günlü cevabî ihtarnameden de açıkça anlaşılacağı gibi, gaz tüpleri hariç bayilikte bulunan ve bu bir işletmeyse eğer, işletmeye dahil olan ocak fırın vs. gibi ticari emtia davacıya devredilmemiştir. O halde, bu işletmenin devrinden bahsedilemez. Bu durumda da, kararın genelini işletmenin devri müessesesine dayamış olan daire kararının dayanağı kalmamış bulunmaktadır.
3- Davalılar sadece bayiliği devretmişlerdir. Bayilik devri nedeniyle ve bunun tabii bir sonucu olarak ellerinde bulunan ve esasen mülkiyeti bayiliğini yaptıkları İpragaz A.Ş. ait bulunan gaz tüplerini de davacıya devretmek durumunda kalmışlardır. Ancak, bu tüpler İpragaz A.Ş. ait olduğundan ve bunu da her iki taraf bildiğinden davacıya devredilen tüplerin adet ve depozito ücretlerini saptamak ve belirtmek bakımından dosyada mevcut ve fatura olarak nitelendirilen belgeler düzenlenmiştir. Ancak davalılardan, devir tarihindeki depozito ücretlerini almaları ve bununla yetinmeleri gerekirken daha fazla bir meblağı haksız olarak davacıdan almışlardır ve alınan bu paranın davacıya iadesi gerekir.
Bu nedenlerle, mahkeme kararının onanması, gerektiği görüşüyle çoğunluğun bozma kararına karşıyım. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy