(1475 S. K. m. 3)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda (İstanbul Beşinci İş Mahkemesi)nce davanın kısmen kabulüne dair verilen 25.6.1981 gün ve 77-255 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine;
Yargıtay Dokuzuncu Hukuk Dairesi'nin 6.10.1981 gün ve 9126-11664 sayılı ilamiyla; (...Milli Güvenlik Konseyi'nin 14.9.1980 gün ve 11705 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 3. sayılı kararının 2. bendine göre "Grev ve Lokavt ertelemesi yapılan işyerleri ile faaliyeti durdurulan sendika ve federasyonların taraf olduğu toplu iş sözleşmeleri müzakere safhasında olan işyerlerinde, işverenlerle işçilerin halihazır mevcut ücret ve yan ödemelerine % 70 oranında ve avans mahiyetinde ek ödeme yapılacaktır." Bu karar uyarınca zamma esas olacak halihazır duruma göre, ücret belirlenirken toplu iş sözleşmeleri ile gerçekleşen durumun dikkate alınması gerekir. 0 halde, bu esasın sonucu olarak % 70 zam hesaplanırken toplu iş sözleşmeleri ile belirlenen ücret dikkate alınarak, bu ücret üzerinden % 40 zam verildiğine göre, % 70 oranında zammın gerçekleşmesi için % 30 oranında bir zam daha verilecektir. Mahkemece "halihazır ücret" sözlerine başka anlam verilerek % 70 zammın % 40 zamlı ücret üzerinden hesabı isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dosyadaki belgelere göre; davalı işveren yönetim kurulu 1.7.1978-1.7.1980 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesinin yürürlüğü zamanında aldığı 11.3.1980 günlü kararı ile "aşırı enflasyon ve hayat pahalılığının personel üzerindeki olumsuz etkisinin giderilmesi amacı ile" 1 Mart 1980 tarihinden geçerli olmak üzere personel ücretlerine seyyanen % 40 oranında zam yapmış; yukarıda yürürlük dönemi belirtilen toplu iş sözleşmesinin sona ermesi üzerine yapılması gereken yeni dönem sözleşme görüşmeleri 9 Eylül 1980 gününde uyuşmazlık sonuçlandırılmıştır.
Bu evrede 14 Eylül 1980 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Güvenlik Konseyi'nin 3 numaralı kararı ve 15 numaralı bildirisinin 4. maddesiyle "...Grev ve lokavt ertelemesi yapılan iş yerleri ile faaliyeti durdurulan sendika ve federasyonların taraf olduğu toplu iş sözleşmeleri müzakere safhasında olan iş yerlerinde, işverenlerce işçilerin halihazır mevcut ücret ve yan ödemelerine %70 oranında ve avans mahiyetinde ek ödeme yapılacağı... " öngörülmüştür.
Davacı işçi ile davalı işveren arasındaki uyuşmazlık Milli Güvenlik Konseyi kararında öngörülen % 70 tutarında iki ek ödemeye, işverenin evvelce kabul etmiş olduğu % 40 zammın mahsup edilip edilmeyeceği, bir başka anlatımla % 70 ek ödeme tutarlarının % 40 zamlı ücret üzerinden mi, yoksa toplu sözleşmede belirlenen ücret üzerinden mi uygulanması gerektiği yönünde toplanmaktadır.
Yerel mahkeme, işverenin 11.2.1980 günlü yönetim kurulu kararı gereğince uygulandığı % 40 zammın, Konsey Kararındaki (halihazır mevcut ücret)kapsamında olduğunu kabul ederek, net ücret farkı üzerinden davanın kabulüne karar vermiş, işverenin temyizi üzerine özel daire, metni yukarıya alınan ilamda yazılı nedenlerle mahkeme kararını bozmuş, mahkeme eski kararında direnmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nda yapılan müzakere sonucunda da özel daire bozma kararında belirtilen esas ve bozma nedenleri kurulun Çoğunluğunca aynen benimsenmiştir. Bu nedenle özel daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunda, direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının özel daire bozma kararında gösterilen sebeplerle HUMK.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, 19.2.1982 gününde oyçokluğuyla karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy