(1587 S. K. m. 46)
Taraflar arasındaki isim tashihi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Karacasu Asliye Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 30.11.1982 gün ve 150-177 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine,
(... 1587 sayılı Nüfus Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasına göre, yaş, ad, soyad ve diğer kayıt düzeltme davaları Cumhuriyet Savcısı ve Nüfus Başmemuru veya Nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
Cumhuriyet savcısı hazır bulunmadan davaya bakılması ve hüküm tesisi doğru değildir.
Bu itibarla, yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle, Nüfus Kanunu'nun 46. maddesinin 3. fıkrası hükmünce, ad değiştirme davalarının da bu Yasa kapsamında mütalâa edilmesi gerekeceğine göre, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi Usul ve Yasa'ya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen sebeplerden dolayı BOZULMASINA oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY AÇIKLAMASI
Davanın hukuki dayanağı, gerek davacı vekili tarafından duruşmanın ilk oturumunda açıklandığı ve gerekse mahkeme kararında benimsendiği üzere Medeni Kanunu'nun 26. maddesine göre isim değiştirilmesi isteminden ibarettir. Yerel Mahkeme bu hukuki dayanak çerçevesinde C. Savcısının yargılamada hazır bulunmasına gerek olmadığı düşüncesindedir. Aksi yöndeki çoğunluk görüşü ise Nüfus Kanunu'nun 46/1. maddesinin Medeni Kanunun 26. maddesini de kapsar bir biçimde istisnasız bütün isim değiştirilmesi davaları için uygulanması gerektiği yolundadır. Çoğunluk görüşüne aşağıda açıklanan nedenlerle katılmamaktayız.
Şöyle ki;
1 - Nüfus Kanunu'nun 46. maddesine göre açılan davalar kayda karşıdır. Mevcut kaydın yanlış, hatalı, ya da gerçeklere aykırı olduğu iddiasına dayalıdır. Husumet nüfus idaresine yöneltilmiştir. Özetle, devlete ait bir kaydın geçersizliği söz konusu bulunduğundan uyuşmazlık kamu düzeni ile ilgilidir. İşte bu yüzden kanun koyucu C. Savcısının yargılamaya katılmasına gerek duymuştur. Bir bakıma, açılan davada kayıtların ve devletin savunulması için C. Savcısının daha geniş olanaklara sahip olduğu düşünülmüştür.
2 - Medeni Kanunun 26. maddesine göre açılan davalar ise muhik sebeplere bağlı ve yalnızca isim değiştirilmesini sonuçlayan davalardır. Dolayısıyla kayda karşı değildir. Kaydın yanlış, hatalı, ya da gerçeklere aykırı olduğu iddiasını kapsamamaktadır. Bu çeşit davalarda kaydın doğruluğu vurgulanmakta, ancak sonradan ortaya çıkan, muhik sebeplerle isim değiştirilmesi ihtiyacı ifade edilmektedir. Dolayısıyla nüfus idaresine husumet tevcih edilmemektedir. Bu nedenledir ki kamu düzenini ilgilendirmemektedir. Davacının kişisel yaşam tarzı ile ilgili bir olayın varlığı söz konusudur. Dava kayda karşı olmadığından C. Savcısının yargılamaya katılmasına da gerek bulunmamaktadır.
3 - Özetle her iki davanın; dava nedeni, husumet tevcihi, meydana getireceği hukuki sonuç ve nihayet ispat yolları kesinlikle farklıdır, hukuki yarar tamamen ayrıdır.
4 - Diğer taraftan, 1587 sayılı Nüfus Kanunu'nun 46. maddesinin 3. fıkrasında ad ve soyadının değiştirilmesi din değiştirme suretiyle de olsa mahkeme kararıyla yapılır hükmünün bulunması ve sonraki fıkrada da ad ve soyadı değişikliğinin sonuçlarının gösterilmesi, Medeni Kanunun 26. maddesine dayanan haklı muhik sebeplerle isim değiştirilmesi isteklerinde de yargılamanın C. Savcısının huzuru ile görüleceği anlamında değildir.
Bütün bu nedenlerle; direnme kararı Kanun ve Usul hükümlerine uygun bulunduğundan işin esası incelenmek üzere dosyanın görevli Daireye gönderilmesi oyundayız. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy