(743 S. K. m. 296, 303)
Dava: Taraflar arasındaki baba adının tashihi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Osmaniye Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 13.3.1987 gün ve 121-142 sayılı kararın incelenmesi bir kısım davalılar vekili tarafından istenilmesi üzerine,
(... Davacı, gerçekte babası Mahmut C. iken, nüfusta, anasının nikahlı kocası Mehmet G.'in çocuğu imiş gibi, tescil edildiğini ileri sürmüş, işbu yanlış kaydın iptali ile babasının Mahmut C. olduğuna (yani babalığa) karar verilmesini istemiştir.
Medeni Kanunun 303. maddesi, ananın gebe kaldığı sırada evli olması halinde ancak nesebin reddinden sonra babalık davası açılabileceğini vurgulamıştır. Onun için, nesebin reddi olgusu, ne kadar gecikerek gerçekleşirse gerçekleşsin, babalık davası açmak hakkı ortadan kalkmaz. Bu hükmün amacı ve mantığı açıktır. Şöyle ki, nesebin reddine ilişkin davayı açmak hakkı sadece kocaya (yani babaya) tanınmış olup, çocuk ve ananın bu yolda bir dava açmalarına kanuni cevaz yoktur. Bu itibarla nesebin reddi davasının gecikmesi, çocuk ve ananın babalık davası açma hakkını ortadan kaldırmayıp sadece erteler. Onun için çocuk rüşte ermiş ise, nesebin reddine dair karar kesin hüküm halini almakla, Medeni Kanunun 296. maddesinde belirlenen bir yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar. Şayet çocuk reşit değilse, hak düşürücü süre küçüğe kayyım tayin edildiği günden itibaren işler.
1587 sayılı Nüfus Kanununda veya öteki kanunlarda, yanlış kaydın silinmesi için açılacak davalarda dava açılması herhangi bir zaman şartına bağlanmadığı gibi, belli bir olgunun gerçekleşmesi yolunda bir ön şart ve engel de öngörülmemiştir. Yani yanlışlık ne zaman öğrenilirse öğrenilsin her zaman dava açılabilir. Dava hakkı da yanlışlıktan zarar görene aittir. Bu durumda davacı, gerçekte babası olmayan Mehmet G. tarafından tesis edilen kaydın yanlışlığı sebebi ile dilediği zaman dava açmak hakkına sahiptir. Ne var ki hakkını istemekte geciken kimse, iş bu fiil ve ihmaline dayanarak babalık davasındaki hak düşürücü süreyi uzatamaz. Öyle ise yapacağı iş, reşit olduğu günden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içinde şimdiki gibi kayıt tashihi ile birlikte babalık davasını açmaktan ibarettir. Şayet çocuk reşit değilse, kayyım tayin edildiği günden başlayarak bir sene içinde kayyım, yanlış kaydın iptali ile birlikte veya ayrı ayrı dava açabilir.
Davacı 1950 doğumlu olup, 1968'de reşit olmuş, davayı ise, 1984 tarihinde yani 16 yıl sonra açmıştır. Eğer olayda nesebin reddi söz konusu olsaydı red davasını açmak hakkı çocuğa ait olmadığı için, gecikmenin kusuru elbette kendisine yüklenemezdi. Medeni Kanuna göre nesebin reddine dair kararın kesinleşmesini beklemek zorunda idi. Oysa olayda, yanlış kaydın iptali söz konusu olup, dava hakkı da davacı çocuğa tanınmıştır. Hal böyle olunca kayıt tashihi davasını açmakta gecikmesi, babalık davasına ait hak düşürücü süreyi durdurmanın mazeret ve gerekçesi olamaz. Süre işlemeye devam eder. Öte yandan dosyaya göre süreyi kaçırmaya sebep olan bir hile ve iğfalin varlığı da iddia ve ispat olunmamıştır.
Az önce açıklandığı gibi Medeni Kanunun 296. maddesinde yazılı hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan babalık davasının reddi gerekirken açıklanan yönler gözetilmeden babalığa karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davacı Ayşe G. annesi Fatma ile gerçek babası olduğunu iddia ettiği Mahmut C.'ın gayri resmi birleşmesi sonucu dünyaya geldiğini ve annesi Fatma'nın daha sonra Mehmet G. ile resmi evlilik yaptığını ve kendisinin de bu resmi evlilikten doğmuş gibi sonradan nüfusa kaydedildiğini ileri sürdüğüne; ancak, nüfus kayıtlarının bu maddi olayı doğrulamadığını iddia ettiğine göre, iddia bu niteliği itibarıyla kayıt tashihi davası niteliğinde olduğundan bu yön dikkate alınarak temyiz incelenmesi yapılması için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenle dosyanın 2. Hukuk Dairesine gönderilmesine oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy