(743 S. K. m. 931, 934, 935)
Dava: Taraflar arasındaki "tapu kaydının düzeltilmesi" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Söke Sulh Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 28.1.1988 gün ve 193-57 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 7.7.1989 gün ve 4274-6711 sayılı ilamı: (... Tapu Sicili Nizamnamesinin 107. maddesi gereğince Tapu Sicil Müdürleri dayanak belgelerine aykırı olarak düşülen kayıtların düzeltilmesi için dava açabilirler. Ancak, bu davada olduğu gibi üçüncü kişilerin haklarına ilişkin bir hususta kendilerinin dava ikame etmeleri gerekir.
Gerçi Ayten Yöndem ve Yılmaz Bilginer aynı konuda asli müdahil olarak davaya katılmışlardır. Ancak, Hazine tarafından ilk malik aleyhine açılan dava sonunda tapunun iptaline karar verildiğine ve kesinleştiğine göre taşınmazın ifrazından sonra bu müfrez parçaları temellük etmeleri kök tapu dayanaktan yoksun kalmakla kişilerin iktisapları da illetten yoksun hale gelmiştir. Bu durumda Medeni Kanunun 931. maddesindeki koruyuculuktan yararlanamazlar. Davanın dinlenme olanağı bulunmamaktadır.
Belirtilen hususlar gözetilmeksizin davanın kabulü doğru görülmemiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davacı Tapu Sicil Müdürlüğü, 255 ve 651 sayılı parsel Sayılı taşınmazların Devletin Hüküm ve Tasarrufu altında bulunan yerlerden olması nedeniyle tapularının iptal edildiğini, tespit dışı bırakılmasına karar verilip Yargıtay'dan geçerek kesinleştiğini ancak bu parsellerin ilk malik tarafından 3. kişilere satılıp el değiştirdiğini, ancak bu parseller üzerine (hükmen iptal edilmiştir) şerhinin konulmuş olduğunu hak sahiplerinin başvurusu üzerine olayın ortaya çıktığını Maliye Bakanlığına başvurularak şerhin kaldırılması yolunda onam istendiği halde Bakanlığın onam vermediğini belirtip Tapu Sicil Tüzüğünün 107. maddesi ile Medeni Yasanın 934 ve 935. maddeleri uyarınca şerhin kaldırılmasını istemiştir.
Tapu Sicil Tüzüğünün 107. maddesine göre:
(Bir kayıt tapu kütüğünün bir kısmına zuhulen yanlış bir şekilde icra edildiği takdirde tapu memuru bunun ikmal ve tashihinde aşağıdaki şekillerde tevessül eder. Tapu memuru bir kaydın yanlışlığının icrası akabinde görürse hiçbi merasime tabi olmaksızın ikmal ve tashih selahiyetine haizdir. Yapılan hata, alakadarların ve 3. şahısların yanlış kayda vukuf kesbeylemesinden sonra tezahür eylediği takdirde tapu memurları alakadarları keyfiyetten haberdar ederek ikmal ve tashih için tahriri muvafakatlarını ister. Bütün alakadar muvafakat ederlerse tapu memuru tashihi bizzat yapar. Alakadarlardan biri muvafakat etmezse tapu memuru tashih ve ikmaline karar vermesini Sulh Hakiminden re'sen talep ve karar neticesine göre icabını icra eder) Maddeden de anlaşılacağı üzere kütüğe yapılan bir kayıt yanlış şekilde icra edilmiş ise tapu memuru yanlışlığı derhal saptarsa düzeltebilir. Alakadarlar ve 3. şahısların olayı öğrenmelerinden sonra yanlışlık ortaya çıkarsa o zaman ilgililerin onamı istenir. Onam verilmezse Sulh hakiminden bu yolda karar istenir. O halde önce kütüğe yanlış bir kaydın düşülmesi gerekmektedir. Oysa olayda yanlış bir kayıt söz konusu değildir. Şöyle ki, bir mahkeme kararı vardır ve bu karara dayanılarak Medeni Yasanın 934. maddesi uyarınca (hükmen iptal edilmiştir) şerhi konulmuştur. Dayanak belge iptal kararıdır, verilen şerh bunun ifadesidir. Demek ki dayanak belgesine aykırı bir olgu sözkonusu değildir. Dayanağına aykırılık söz konusu olmadığına göre Tapu Sicil Müdürünün bu maddeye göre düzeltim istemesi olanaksızdır.
Kaldı ki burada yanlışlığın düzeltilmesi yoluna gidildiği takdirde hakkın özüne girilmiş olacaktır. Şerh, Hazinenin kazandığı dava sonucu iptaline karar verilen tapularla ilgilidir ve onları yok saymaktadır.
Şerh kaldırıldığı anda, iptal kararı hükmünü kaybedecek ve yok nesabesine düşecektir. Bu olgu Tapu Sicil Müdürlüğünün yetki ve dava hakkının dışında kalır, tamamen tarafları ilgilendiren bir konu haline gelir. İşte hakkın özüne tekabül eden ve olayın taraflarını ilgilendiren böyle bir konuda ancak taraflar dava açabilir.
O halde HGK. ca da benimsenen Özel Daire bozma ilamına uyulması gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle, direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda açıklaması yapılan Özel Daire bozma ilamında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, 17.10.1990 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy