(818 S. K. m. 386, 387, 388) (743 S. K. m. 2, 642)
Dava: Taraflar arasındaki "Cebri Tescil" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Çine Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 3.10.1989 gün ve 46-262 sayılı kararın incelenmesi Davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine;
Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 27.3.1990 gün ve 455-3100 sayılı ilamı:
(.. Dava, ferağa icbar suretiyle tescil istemine ilişkindir. Davaya dayanak yapılan satış vaadi sözleşmesi, Aydın 1. Noterliğince 15.5.1978 gün ve 9363 yevmiye numara ile re'sen düzenlenmiştir. Bu sözleşme ile, Aziz Ceyhan Çine Noterliğince düzenlenen 26.4.1978 gün ve 7172 sayılı vekaletname ve bu vekaletnamenin sağladığı yetkiye dayanarak müvekkili Osman Ceyhan'a ait 596 parsel sayılı taşınmazı, davacı Cemal Ünver'e satış vaadinde bulunmuştur. Davalılar miras bırakanları Osman Ceyhan'ın Aziz Ceyhan'ı vekalet görevinden azlettiği, bu durumu öğrenen Aziz Ceyhan'ında Aydına giderek Aydın 1. Noterliğinde 4 adet satış vaadi sözleşmesi düzenlediğini, yaşlı insanın malına gözdiktiğini, Aziz Ceyhan'ın azledildiği gün satış vaadi sözleşmesi yaptığı kimselerden birinin davacı Cemal Ünver olup sözleşmenin geçerli olmadığını ve davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.
Osman Ceyhan, 1314 doğumlu olup 12.12.1978 günü 80 yaşında ölmüştür. Tapu kayıtlarına nazaran kendisinin birden çok taşınmazı vardır. Osman Ceyhan ölmeden önce karısının kendisini terk etmesi ve Kezban Akkurt'a manevi evlatlığı olup evli olması karşısında akrabası aziz Ceyhan'ın yanına sığınmıştır. Osman Ceyhan, Aziz Ceyhan'ın yanında üç ay kalmış ise de, üç adet taşınmazın Aziz Ceyhan'a ve karısı Fatma Ceyhan'a ölünceye kadar bakıp gözetme koşulu ile temlik etmiş ve ayrıca taşınmazların satmak vesaire için Çine Noterliğince tanzim olunmuş 26.4.1978 gün ve 7172 yevmiye numaralı vekaletnameyi vermiştir. Aziz Ceyhan, sözkonusu vekaletnameye istinaden Osman Ceyhan'ın taşınmazlarını 3. kişilere satış vaadi bulunmuştur. Kısa bir sürede mal varlığı elinden çıkan Osman Ceyhan, 15.5.1978 günü Aziz Ceyhan'ı vekaletten azletmiştir. Aziz Ceyhan, azledildiği gün yukarıda günü ve yevmiye numarası belirtilen vekaletnameye istinaden davaya dayanak yapılan satış vaadi sözleşmesini düzenlemiştir. Açıklanan şu duruma göre, azilnamenin tapuya bildiriliş gününün araştırılması; Aziz Ceyhan'ın 15.5.1978 günü ve takip eden günlerde kaç adet satış vaadi sözleşmesi veya başka bir işlemle Osman Ceyhan'a ait taşınmazları sattığı bu hususta kaç işlem yaptığının Aydın 1. Noterliğinden ve o tarihte varsa diğer noterliklerden sorulması, alınacak cevaplar ile biraz evvel belirtilen Osman Ceyhan'ın durumu ve olaylar ile diğer delillerin birlikte değerlendirilmesi ve varılacak sonuç dairesinde bir hüküm kurulması gerekir. Bu itibarla davalıların savunması nazara alınmadan eksik inceleme ve soruşturmaya dayanılarak kurulan hüküm isabetli bulunamamıştır...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle satış vaadi borçlusu, davalılardan Hatice'nin eşi, Keziban'ın babalığı, bulunan 1314 doğumlu Osman Ceyhan; yaşlı ve yalnızca yaşayan bir insandır. Davalı karasının kendisini terkinden sonra, dava konusu taşınmazında, satışında vekil tayin ederek yetkili kıldığı, diğer davalı yeğeni Aziz tarafından kendi evine götürülmüştür.
Davalı Aziz, Osman'ı evine almasını takiben, satış vaadi sözleşmesi ve bakıp gözetme karşılığında Osman'a ait bir kısım taşınmazları bizzat kendisi ve karısı üzerine geçirilmesini sağlamış, Osman'ın kendisini vekaletten azlettiği 15.5.1978 tarihli aynı günde Aydın Noterliğinde dava konusu taşınmaz ile ilgili satış vaadini gerçekleştirmiştir. Ancak, gerek vekil ve gerekse satış vaadi alacaklısı davacının Çine ilçesinin Çoğurluk köyünden olmaları bir yana, satış vaadine konu yapılan taşınmaz da aynı köydedir.
Noterlikte düzenlenen ve Çine tapu dairesine gönderilen azilnamenin vekil Aziz'e tebliğ tarihi belli değildir. Vekaletten azlin gerçekleştiği gün, taşınmaz Çine'de bulunduğu halde Aydın Noterliğinde vekaleten sözleşme düzenlenmesi ve satış vaadi alacaklısının da ufak bir İlçenin aynı köyünden bulunması ilk nazarda vekil ile davacı vaad alacaklısının, satış vaadi borçlusu Osman aleyhine el ve düşünce birliği içerisinde bulundukları izlenimini vermektedir. Vekaletnamenin düzenlendiği tarihte 80 yaşında bulunan Osman Ceyhan'da birkaç ay sonra ve aynı yıl içerisinde ölmüş ve geride davalılardan Hatice ve Keziban kalmışlardır. Satış vaadi alacaklısının, çekişmeli taşınmazı kendisine murise vekaleten satış vaadinde bulunan vekilin vekaletten azledildiğini bilen, ya da olayların akışı içerisinde bilmesi gereken kişi durumunda olduğunun belirlenmesi halinde, bu sözleşmeye değer verilemeyeceği aşikardır. Bu itibarla, özde davacı satış vaadi alacaklısının, iyi ya da kötü niyetli bulunup bulunmadığının iddia ve savunma dairesinde gösterilen delillerin toplanması ve birlikte değerlendirilmesi suretiyle belirlenmesi gereğine işaret eden ve Hukuk Genel kurulunca da aynen benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki kararda direnilmiş olması doğru değildir. O halde usul ve yasaya uygun bulunmayan direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, 25.12.1991 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy