(743 S. K. m. 581, 611, 612)
Dava: Taraflar arasındaki "tapu iptali ve tescil" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kınık Asliye Hukuk Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen 12.11.1990 gün ve 1990/3-166 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine;
(... Taşınmazın öncesi davalıların murisi 1956 yılında ölen Habibe Benli'ye ait iken tapulamaca muris adına tespit edilmiş ve tutanak 24.8.1988 tarihinde kesinleşmiştir. Davalılar bu taşınmazdaki miras hisselerini 27.5.1988 tarihli senetle haricen davacıya satmışlar ve taşınmazın zilyetiliğini de devretmişlerdir. Satış tarihinde taşınmaz iştirak halinde mülkiyet hükümlerine tabi bulunmaktadır. M.K.nun 581. maddesine göre mirasçılardan yalnız ikisinin satışı geçersiz ise de; M.K.nun 612. maddesi hükmüne göre miras hisselerinin devri mümkün bulunmaktadır. Davalılar miras hisselerini üçüncü şahıs durumunda bulunun davacıya devir etmişlerdir. Bu devir o sırada davacıya taksime müdahale hakkını vermez ise de; sonradan tereke taksim edilip o taşınmaz satıcılara isabet ettiğine göre devir edilen hisseler bakımından satışın geçerli olduğunu kabul etmek gerekir. Ancak, devredilen miras hisseleridir. Taksim sonucunda taşınmazın tümü davalılar adına geçmiş bulunduğuna göre davacının talep edeceği hisse, miras hisselerine tekabül etmekte olup bu da taşınmazın 1/2 payını kapsar. O itibarla davanın bu oran da kabulüne ve fazla talebin reddine karar verilmesi gerekir.) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki karada direnilmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurul'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşülüdü:
Dava, Medeni Kanunun 612. maddesinin 2 ve 3. cümlelerinde düzenlenen miras payının devrine dair sözleşmeden kaynaklanan iptal ve tescil isteğine ilişkindir. Özel Dairenin bozma ilamına yansıyan çoğunluk görüşü ile yerel mahkeme ve gerekse karşı oy arasındaki uyuşmazlık, sözleşmeye konu taşınmazın taksim sonucu payı devreden mirasçıya isabet etmesi halinde, devralan alacaklı üçüncü kişinin, bu yer hakkında ipta ve tescil davası açıp açmayacağı noktasında toplanmaktadır.
Somut olayda davalı mirasçıların, mirasçı olmayan davalıya miras paylarını adi yazılı sözleşme ile devrettikleri 27.5.1988 tarihinde, taşınmazın tapusuz bulunduğu, daha sonra kadastro yoluyla davalıların miras bırakanları adına tespit ve tescil edildiği 6.12.1989 tarihinde yapılan taksimle uyuşmazlık konusu parselin tümünün davalılara bırakıldığı, davalılar adına müşterek mülkiyet esasına göre kayıt oluştuğu, iştarikin sona erdirilmesinden sonra 3.1.1990 tarihinde temyize konu davanın açıldığı yönünde bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Bilindiği üzere Medeni kanun 612. maddesinin 2 ve 3. cümlelerinde; "... Mirasçılardan biri ile hissesinin temlikine dair üçüncü bir şahıs arasında akdedilmiş olan mukavele üçüncü şahsa taksime müdahale hakkı vermez. Üçüncü şahsın hakkı, ancak temlik eden mirasçıya ayrılan hissenin talebine münhasırdır" hükmüne yer verilmiştir. Anılına bu hükme göre mirasçılardan biri payını üçüncü kişiye devredebilir. Yapılan devir hukuken geçerlidir. Tasfiye payının devrine ilişkinin bu sözleşmenin borçlandırıcı işlem niteliğinde bulunduğu, devralan kişinin hakkının ayni değil, şahsi nitelikte bulunduğu, bu tür bir sözleşmenin devralan üçüncü kişiye taksime karışma hakkı vermeyeceği yönü de tartışmasızdır.
Müzakereler sırasında bir kısım üyeler miras payının üçüncü kişiye devrine ilişkin sözleşmenin iltizamı bir işlem ve bu tür bir sözleşmeden doğan hakkın şahsi nitelikte bulunduğunu, Medeni Kanunun 539. maddesi uyarınca mirasın açılması ile tereke malları üzerindeki zilyetiğin mirasçılara iştirak halinde intikal ettiğini, iştirak halinde zilyetlik nedeniyle taşınmazın alıcıya devrinin hukuken mümkün olmayacağını, taşınmaz teslim edilmediğine göre de devralanın mülkiyet hakkının doğmuş olmayacağını, borçlandırıcı işleme dayanarak iptal ve tescil istenemeyeceğini ifade etmişlerdir.
Ancak çoğunluk tarafından bu görüş mirasçılardan birinin payını üçüncü kişiye devretmesi mümkündür. Devralan üçüncü kişinin şahsi nitelikte olan hakkı süreye bağlı olan bir haktır. Başka bir anlatımla, devralan üçüncü kişi taksimden önce devir edilen payların kendisine verilmesini istemeyeceği gibi bu hakkı diğer mirasçılara karşı da ileri süremez. Medeni Kanunun 611. maddesi uyarınca taksimin yapılması ve devreden mirasçılarının miras payını kesin olarak kazandığı anda, alıcının talep hakkı doğar. Medeni kanunun 612. maddesinin son cümlesine göre de, alıcının hakkı, devreden mirasçıya ayrılan payın talebine münhasırdır. Somut olayda, bu davadan önce taşınmaz üzerindeki iştirak halinde mülkiyet paylaştırma ile müşterek mülkiyete dönüştürülmüş ve satıcı konusunda bulunan davalıların devre konu belli paylar üzerinde bağmıszı mülkiyet hakkı doğmuş bulundğu cihetle, ifa olanağı kazana sözleşmeye dayanan davanın kabulü icabeder. Nitekim bu çözüm tarzı doktirinde de benimsenmektedir (Prof. Dr. Zahit İmre, Türk Miras Hukuku, 2. Bası, Sh.788 vd.) Ayrıca da bu yaklaşım tarafların sözleşme yapmaktaki amaçlarına da uygun düşer. Aksi halde sözleşmeler güven ilkesi ihlal edilmiş ve Medeni Kanunun 2. maddesindeki iyi niyet kuralına aykırı davranılmış olur, gereçesiyle kabule şayan görülmemiştir. Hal böyle olunca Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davacı vekilini temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.nun 429.maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine,30.9.1992 günü yapılan ilk görüşmede çoğunluk sağlanamadığı için,14.10.1992 gününde yapılan ikinci görüşmede oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy