(6762 S. K. m. 1110, 1301, 1339, 1361)
Taraflar arasındaki "tazminat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İstanbul Asliye 7. Ticaret Mahkemesi'nce davanın kabulüne dair verilen 2.10.1992 gün ve 1990/1183-1992/837 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine;
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 19.11.1993 gün ve 1992/7533-1993/6620 sayılı İlâmı:
( ... Dava, davacı sigortacının, taşıma sözleşmesi gereğince taşınan maldaki noksanlık ve hasarın tazmini nedeniyle davalı taşıyıcıdan rucüen tahsili istemine ilişkindir. Dosyada mevcut taşıma mukavelesi ek şartlarında; işbu mukaveleden doğan ihtilafların hakem vasıtasıyla çözümleneceği belirtilmiştir. Sigorta ettiren ile davalı taşıyan arasındaki bu tahkim şartı TTK. 1301. maddesine göre halefiyet ilkesi gereğince davacı sigortacıyı da bağlar o halde, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın hakem vasıtasıyla çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek karar verilmesi doğru görülmemiştir... ) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Romak S.A. Firması ile Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü arasında, ( 19.000.000. ) m/t buğday CF PO mal bedeli (cost) ve Navlun (freight) şartı ile satışı konusunda Denizaşırı satış sözleşmesi yapılmıştır. Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü TTK 1339 maddesinden yararlanarak ithal ettiği buğdayı davacı sigorta şirketine tüm nakliye rizikolarına karşı Institute Cargo Clauses (A) All Risks şeraitiyle sigorta ettirmiştir. Dökme buğday emtiasının, İtalya'nın Manfredonis Limanından İzmir ve İskenderun'a mürettep olarak M/V Yasena Gemisine yüklendiği anlaşılmaktadır.
Dosyadaki fatura ve diğer kanıtlara göre de Romak S.A.nın satıcı ve yükleten sıfatı ile M/V Yasena Gemisi donatanı arasında, taşıma mukavelesi (Charterparty) yapılmıştır.
Bu taşıma mukavelesinin ek şartında "İşbu mukaveleden doğabilecek bilcümle ihtilafların Londra'da Hakemler vasıtasıyla halledileceği" kararlaştırılmıştır. Özel Daire ile mahkeme arasındaki uyuşmazlık, Navlun mukavelesinde yer alan tahkim şartının, bu anlaşmada taraf olmayan gönderilen Toprak Mahsulleri Ofisi ve onun halefi olan davacı sigorta şirketini, bağlayıp bağlamayacağı noktasında toplanmaktadır.
Taşınma akdine konu teşkil eden 28.10.1989 tarihli konşimento'da 16.10.1989 tarihli taşıma mukavelesinin (Charter Party) ile birlikte muteber olacağı yazılmış ve konşimento'da ihbar adresi olarak gösterilmiş bulunan malın alıcısı Toprak Mahsulleri Ofisi ise bu konşimento'ya icra yolu ile sahip olmuş ve buğday emtiasını tesellüm etmiştir. T.T.K.nun 1110 f.l'de "Taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki münasebetlerde konşimento esas tutulur" kuralı konulmuştur. Gönderilen, konşimentoyu ciro ile alıp bunu ibrazla yükü teslim almada kullandığı vakit, konşimento'nun şartları ile bağlanmış olur. Artık tahkim şartının, taşıyanla yükleten arasında kararlaştırılmış olduğunu, kendisinin konşimento'nun üçüncü şahıs hamili durumunda bulunduğunu ve bu sebeple, Carter Partideki atıf yapılan tahkim şartıyla bağlı tutulamayacağını iddia edemez. Konşimento'yu devralmakla yükleteni ilzam eden bütün konşimento kayıtlan ile mülzem olur ( Prof. Dr. Sami Okay, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü IV. Ticaret ve Banka Hukuku Haftası ( 29 Kasım - 4 Aralık 1965 tahkim sh.429 ).
Bu itibarla sigorta ettiren ile davalı taşıyan arasındaki tahkim şartı, TTK. 1361 maddesine göre ve kanuni halefiyet ilkesi gereğince davacı sigortacıyı da bağlar. Bu durumda Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi doğru değildir. 0 halde usul ve yasaya aykırı bulunan direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy