(818 S. K. m. 248)
Dava: Taraflar arasındaki kira uyarlaması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Bakırköy 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce davanın kısmen kabulüne dair verilen 10.4.1992 gün ve 1991/207, 1992/308 sayılı kararın incelenmesi taraf vekillerince istenilmesi üzerine; Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 26.10.1992 gün ve 6476-8311 sayılı kararı; (... Davacı; davalı ile on yıllık kira sözleşmesi yaptığını, 1.9.1985 başlangıç tarihli bu sözleşmeden sonra yapılan ve son beş yılı kapsayan 1.6.1990 başlangıç tarihli sözleşmede 1.6.1990 ve 1.6.1991 arası aylık kiranın 2.797.444.- lira olarak sonraki yılların da kademeli olarak kira paralarının artırılarak belirlendiğini, ne var ki kendisinin buna razı olmadığını evvelce bildirdiğini ve değişen ekonomik koşullar dolayısıyle tarafların menfaat dengesinin bozulduğunu ve çekilmez hale geldiğini ileri sürerek 1.6.1990 tarihinden itibaren aylık 2.797.444.- lira olan kira bedelinin 56.000.000.-lira olarak tesbiti suretiyle uyarlanmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı; son beş yılı kapsayan 1.6.1990 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile her yılın kira parasının ayrı ayrı belirlendiğini, bu nedenle yersiz açılmış bulunan bu davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece; 1.6.1991 tarihinden geçerli olmak üzere aylık kira parasının 20.000.000.- lira olarak tesbiti suretiyle kiranın uyarlanmasına karar verilmiştir.
Hüküm davacı ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2 - Davalının temyizine gelince; taraflar arasındaki on yıllık kira sözleşmesinin 1.6.1990 tarihinde aylık ve yıllık kira miktarı yeniden değerlendirilmiş ve uygulamaya konulmuştur. Aradan geçen altı ay kadar bir süre sonra bu dava açılmıştır. Uyarlama yapılabilmesi için taraflar arasında başlangıçta eşit olan çıkar dengesinin önemli ölçüde bozulmuş olması gerekir. Tarafların çıkarları 1.6.1990 tarihinde dengelendiğine göre davanın açıldığı 22.1.1991 tarihine kadar bu dengenin bozulduğunu haklı gösterecek herhangi bir neden ortaya konmamıştır. Bu durumda davada uyarlama şartlarının varlığından söz edilemez. O halde davanın reddine karar verilecek yerde mahkemece yazılı gerekçe ile uyarlama kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece, önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava, kira uyarlaması istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak kurulan hüküm, Özel Dairece (... 10 yıllık kira sözleşmesinin, 1.6.1990 tarihinde ikinci 5 yıllık dönem için aylık ve yıllık kira miktarı yeniden değerlendirilerek uygulamaya konulduğu ve bundan 6 ay sonra açılan davada, tarafların çıkar dengesinin değiştiğinin kabul edilemeyeceğine ...) işaretle bozulmuştur. Oysa, kira sözleşmesi 1985 yılında ve 5'er yıllık olmak üzere 2 dönem halinde akdedilmiştir. 1985-1990 yılları arasındaki 5 yıllık iki dönem sona ermiştir. Davacı 5 yıllık ikinci dönem kira sözleşmesine uymanın artık çekilmez hale geldiğini ileri sürerek kira parasında uyarlama istemiştir. Bu itibarla mahkemenin olayda uzun süreli bulunan kira aktine göre kira parasında uyarlama yapılabileceğine değinen direnmesi yerindedir. Ne var ki işin esasına yönelik temyiz itirazları dairesince incelenmemiştir. O halde dosya işin esasıyla ilgili olarak kurulan hükme karşı ileri sürülen temyiz itirazlarının incelenmesi için Özel Dairesine gönderilmelidir.
Sonuç: Kira parasında uyarlama yapılabileceğine ilişkin direnme kararı doğru olup işin esasına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 13. Hukuk Dairesine gönderilmesine oyçokluğuyla karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy