(743 S. K. m. 671, 653, 668)
Taraflar arasındaki "geçit hakkı" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Keçiborlu Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 13.7.1992 gün ve 1989/159-1992/36 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine;
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 20.9.1993 gün ve 1992/1975-1993/6846 sayılı ilâmı:
( ... 54, 31 ve 55 sayılı parsellerin malikleri 27 sayılı parselden taşınmazlarına yol için geçit ve ayrıca mecra hakkı istemişlerdir.
Mahkeme davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmü davalı 27 sayılı parselin maliki temyiz etmiştir.
54 ve 31 sayılı parsellerin kuzeyinde krokisinde işaretli yerden beton sulama kanalı bulunmakta olup, arazinin kod durumu itibariyle bu iki parselin tamamının bu kanaletten rahatlıkla sulanabileceği bilirkişi ve mahalli bilirkişi tarafından açıklanmış bu iki parselin su gereksiniminin anılan kanaldan karşılanamayacağına dair bir itiraz da yapılmamıştır. O halde beton mecranın sulamaya elverişli ve halen görev ifa etmesi nedeniyle bu iki parsele 27 parselin krokisi de sarı boyalı yerden suyolu tesisi doğru görülmemiştir.
54, 31 ve 55 sayılı parsellerin yol ihtiyaçları için başka parseller maliklerinden fedakarlık istemeleri için öncelikle birinin diğer parsele geçit verme olanaklarının bulunup bulunmadığı ve ayrıca geçitten dolayı külfetin paylaştırılması ve böylece zora katlanma halinin bölünerek azaltılması üzerinde durulmalıdır. Bu cümleden olarak 54 sayılı parselin 31 ve 55 sayılı parsellere, 31 sayılı parselinde 55 sayılı parsele fedakarlık yapması gerekir. 28 sayılı parselin 27 sayılı parselle olan sınırında ve 54 sayılı parselin gene 27 sayılı parselle olan sınırında 31 sayılı parselin de güneyinden verilecek yolun kullanma durumu itibariyle hadiseye uygun düşüp düşmediği münakaşa edilmeden 28 sayılı parselin yola olan cephesinden daha az genel yola cephesi bulunan 27 sayılı parselden yol için geçit tesisi doğru görülmemiştir.
55 sayılı parsele 27 sayılı parselin sarı renkli kalemle boyalı yerinden su geçidine hükmedilmiştir. Bu parsele 54 ve 31 parseller gibi başka yönlerden gelen arklar yok ise 27 parselden halen mevcut su arkından istifadeye dair karar doğru olabilir. 5.3.1993 tarihli krokide 56 parselin doğu kenarında 55 sayılı parsele kadar uzanan, ark çizgisi bulunmaktadır. Bu işaretlerle neler kastedildiği uzman bilirkişiden sorulmalı, gerekirse, tapudan da sorulduktan sonra 55 nolu parselin suyolu ihtiyacı hakkında bir karar verilmelidir. Bunlar yapılmadan yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru görülmemiştir... ) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
YARGITAY HUKUK GENEL KURULU KARARI:
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, geçit hakkı tesisine ilişkindir.
Lehine geçit hakkı kurulması istenilen taşınmazlardan 31 parselde 1/4 pay sahibi davacı H.A. haricinde dava dışı başka paydaşlar bulunmaktadır. Bu tür davaların taşınmazın tüm maliklerince birlikte görülmesi gerekir. Bu husus uyuşmazlığın niteliğine göre dava şartıdır. Hal böyle olunca açıklanan eksiklik giderilmeden sonuçlandırılması doğru değildir. O itibarla direnme kararı bu nedenle ve usul yönünden bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine şimdilik gerek olmadığına, oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy