(743 S. K. m. 6, 143)
Taraflar arasındaki "boşanma, nafaka ve tazminat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 30.9.1992 gün ve 1990/912-1992/725 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine,
Yargıtay 2.Hukuk Dairesi'nin 9.12.1993 gün ve 1992/13324 E.1993/1030 K. sayılı ilamı:
( ... Kanunda aksi öngörülmedikçe kural olarak herkes iddiasını ispatla yükümlüdür ( M.K.6 ). Ancak iddialar karşılaştığında kimin ispat yükü altında bulunduğunun tespiti her zaman kolay olmamaktadır. Bunun için gerek ilmi gerekse kazai içtihatlardan bir takım ölçülere yer verilmiştir.
a) Hemen bütün ilim adamlarının birleştiği ve Yargıtay uygulaması da kararlılık ifade eden ölçüye göre, ispat yükü hayatın olağan akışına aykırı iddia ve savunmada bulunana düşer ( Prof. Baki Kuru, Hukuk Muh. Usulü 1968 Sh. 372., Prof. İlhan Postacıoğlu Medeni Yargılama Usulü 1970 Sh. 464., Prof. Necip Bilge Hukuk Yargılamaları Usulü 1967 Sh. 449., Prof. Sahir Ansay Hukuk Usulü 1957 Sh. 248-249., Prof. Saim Üstündağ Huk. Muh. Usulü 1973 Sh. 378., H.G.K.nun 19.7.1967 gün ve 239-340 sayılı kararı, H.G.K.nun 7.6.1974 gün ve 1972/84 sayılı kararı, Yargıtay 2.Hukuk Dairesi'nin6.6.1983 gün ve 4936-5076 sayılı kararı ).
b) İleri sürdürdüğü bir vakıadan lehine haklar çıkaran kimse iddia ettiği olayları ispat etmelidir ( Prof. Saim Üstündağ Age. 1973 Sh. 397 )
c) İspat yükü daha kolay başarana düşer ( Prof. Saim Üstündağ Age Federal Mah. Kararına atfen ).
Olayda davacı ziynetlerinin kocasında kaldığını ileri sürmüş, davalı taraf ise onun tarafından götürüldüğünü savunmuştur. Hayat deneylerine göre olağan olan bu çeşit eşyanın kadın üzerinde olmasıyla da evde saklanmış muhafaza edilmiş bulunmasıdır. Diğer deyimle bunların davalı kadın tarafından zilyetlik ve siyanetine terk edilmiş olması olağana düşer. Diğer taraftan ziynetlerin rahatlıkla saklanabilen, taşınabilen, götürülebilen nevidendir. Onun için evden ayrılmayı tasarlayan kadının bunları önceden götürmesi gözlemesi tabiidir.
Kadın evi terk ederken bunların zorla elinden alındığını ve götürülmesine engel olunduğu gerçekleşmedikçe yukarıda açıklanan gerekçeler karşısında dava konusu ziynetlerin evde kaldığını ispat yükü kadına düşer.
Olayda kadın ziynetlerinin götürülmesine engel olunduğunu ve zorla elinden alındığını daha önce de götürme fırsatı elde edemediğini ispat edememiştir. O halde ziynetlerle ilgili davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.
Medeni Kanunun 143/2 maddesi "boşanmaya sebebiyet vermiş olan hadiseler kabahatsiz karı veya kocanın şahsi menfaatlerini ağır bir surette haleldar etmiş ise hakim manevi tazminat namıyla muayyen bir meblağa hükmedebilir" kuralını getirmiştir. Davacı, boşanmaya esas olabilecek ve şahsi menfaatlerine ağır saldırı teşkil edecek herhangi bir olayın varlığını ispat edememiştir. Bu durumda mahkemece kadının manevi tazminat isteğinin reddine karar verilmesinin düşünülmemesi de doğru görülmemiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
YARGITAY HUKUK GENEL KURULU KARARI:
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve Yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy