(2004 S. K. m. 67, 68) (818 S. K. m. 17)
Taraflar arasındaki "itirazın iptali" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 9. İcra Hakimliğince davanın reddine dair verilen 13.10.1994 gün ve 1994/503-619 sayılı kararın incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine,
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 28.2.1995 gün ve 1995/2214-2621 sayılı ilamı;
(...Genel haciz yolu ile yapılan takipte borçlunun itirazının kaldırılmasına dair alacaklı istemi reddedildiğine göre, İİK. 68/son maddesi uyarınca borçlu yararına tazminata hükmedilmek gerekirken bu hususta olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi nedeniyle merci kararının bozulması gerekir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca inceleneke direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
1- İcra tetkik merciince davanın reddine ilişkin olarak kurulan 13.10.1994 günlü hüküm, davacı alacaklı vekilinin temyizi üzerine onanmış, karar düzeltme istemi de reddedilmiştir. Bu durumda davalı alacaklı yönünden karar kesinleşmiş olduğundan direnme kararını temyize hakkı yoktur. O halde, davacı alacaklının temyiz istemi açıklanan nedenle reddedilmelidir.
2- Davalı borçlu vekilinin temyiz itirazların gelince;
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle takip dayanağı olan belge, borçlunun emekli ikramiyesinin geri alınmasına ilişkin Emekli Sandığı Yönetim Kurulu Kararı olup, bu belgenin İİK.nun 68/1. maddesinde yazılı borç ikrarını mutazammın belgelerden bulunmadığı açıktır. Merci hakimliğince de bu husus gözetilerek itirizan kaldırılması talebi reddedilmiştir. Bu durumda aynı maddenin son fıkrası uyarınca borçlunun da talebi bulunduğundan alacaklının, % 40'tan aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesi gerektiğine göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Davacı alacaklı vekilinin temyiz isteminin reddine,
2- Davalı borçlu vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı (BOZULMASINA), 25.10.1995 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Yerel İcra Tetkik Mercii Hakimliğin ile Yargıtay Yüksek 12. Hukuk Dairesi arasında uyuşmazlık borçlu yararına icra inkar tazminatı verilip verilmeyeceğine ilişkindir.
İtirazın kaldırılmasına konu dava; kendi isteği ile emekli olan davalının 245.086.656 lira emekli ikramiyesi aldıktan sonra emeklilik işleminin iptaline karar aldığı ve karar üzerine işine döndüğü, aldığı emekli ikramiyesinin iadesi için alacaklının icra takibi yaptığı, borçlunun icra takibine itiraz ettiği ve alacaklının ise icra takibine vaki itirazın kaldırılması için İcra Tetkik Merciine başvurarak itirazın kaldırılmasına ve haksız itiraz nedeniyle % 40 icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.
Borçlu ise, savunmasında itirazın haklı olduğunu itirazın kaldırılması talebinin reddine alacaklı aleyhine % 40 icar inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
İcra Tetkik Mercii ise, icra takibinin İcra İflas Kanununun 68. maddesine belirtilen belgelere dayalı olmadığından ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın yargılamayı gerektirdiğini belirterek itirazın kaldırılması talebinin reddine, icar inkar tazminatı isteğinin de reddine karar vermiştir. Kararın taraflarca temyizi üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesi önce kararı onamış, karar düzeltme isteği üzerine alacaklının talebini reddetmiş, borçlunun isteğini icra inkar tazminatı yönünden kabul ederek kararı borçlu lenihe bozmuştur. Yerel İcra Tetkik Mercii kararında direnilmiştir.
İcra İflas Yasasının itirazın kesin kaldırılmasına ilişkin 68. maddesine, itirazın muvakkaten kaldırılmasına ilişkin 68 (a) maddesinde, kambiyo senetleri hakkındaki hususu takip usullerine ilişkin 167-170 maddelerinde icratetkik merciinin uyuşmazlığı çözme hususunda takip edilecek prosedür gösterilmiştir. İcra Tetkik Mercii takip Hukuku yönünden yapacağı incelemeler sonunda İcra ve İflas Kanunu 68. maddesinde öngörülen hallerde itirazın kesin olarak kaldırılmasına ve itirazın kabulüne, İcra İflas Kanunu 68 (a) maddesinde ise, itirazın muvakkaten kaldırılmasına veya itirazın muvakketen kaldırılması talebinin reddine, keza kambiyo senetlerine masus takiplerde de benzer hükümlere karar vermektedir. Ancak, İcra Tetkik Mercii bu kararları vermeden önce takip hukuku yönünden incelemeler yapmakta delil toplamakta ve sonradan bir sonuca varmaktadır. Kısıcası İcra Tetkik Mercii takip hukuku yönünden haklı ve haksızlık durumunu belirlemektedir. İşte takip hukuku yönünden haklı ve haksızı belirleme durumu halinde de haklı çıkan lehine icra inkar tazminatına istek halinde vermektedir.
Olayımızda ise, icra tetkik mercii takip hukuku yönünden haklı ve haksızlık durumunu belirlememiş, alacaklıya haksızın, borçluya ise haklısın şeklinde bir hüküm yoktur. Bilakis taraflar arasındaki uyuşmazlık genel mahkemede çözümlenmesi gereken muhakemeyi gerektiren bir iştir. Benim yetkilerimi aşar bu konuda bir karar vermem. Bu bakımdan alacaklının itirazın kaldırılması talebini red ediyorum der, İşte bu karar takip hukuku yönünden haklı ve haksızlığı belirleyen bir karar değildir. Bu karar bir nevi yetkisizlik görevsizlik kararı gibi işin esasını çözmeyen bir karardır. İşte bu kararda haklı ve haksızlık durumunu takip hukuku yönünden de belirlenememiştir. İcra inkar tazminatı ise yukarıda belirtilen maddelerde alacaklı veya borçlunun haklı veya haksız çıkmaları halinde davayı kazanan lehine istek halinde hükmedilen tazmini mahiyette bir haktır. Bu itibarla yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular karşısında yerel İcra Tetkik Merciinin borçlunun icra inkar tazminatı isteğinin reddine dair kararının usul ve yasaya uygun olduğundan Onanması kanaatinde olduğumdan çoğunluk kararına karşıyım.
Full & Egal Universal Law Academy