(3294 S. K. m. 8)
Dava: Taraflar arasındaki "alacak" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Balıkesir Asliye 1. Hukuk Mahkemesi'nce davanın kabulüne dair verilen 19.07.1995 gün ve 1995/394-833 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 23.11.1995 gün ve 1995/7081-8991 sayılı ilamı ile; ( ...Davacı, davalının kurban derisi toplaması dolayısıyla ceza mahkemesince kararname ile cezalandırıldığını, dava sırasında kendisine yediemin olarak bırakılan derileri vermediğini bildirerek tutarının davalıdan alınmasını istemiştir. Gerçekten davalı ceza kararnamesi ile cezalandırılmış ve kurban derilerinin zoralımına karar verilmiştir. Zoralım kararı Hazine yararına olmadığına göre hak sahiplerinin bu konuda hukuk mahkemesine dava açma olanağı vardır. 2850 sayılı Yardım Toplama Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca kurban derilerini toplama yetkisi Türk Hava Kurumu'nun idi. Aynı Yasanın 22 ve 23. maddeleri paylaşmaya ilişkindir. Fakat 29.05.1986'da 3294 sayılı Yasanın 10. maddesi ile bu maddeler yürürlükten kaldırılmıştır. Böylece Türk Hava Kurumunun deri toplama tekeline son verilmiş olmaktadır. Dairemiz kurulunun 23.10.1990 gün Esas 1989/11813, Karar 1990/7782 sayılı kararında da durum vurgulanmıştır. Şu durum karşısında davacı Türk Hava Kurumu'nun açtığı davanın yasal dayanağı bulunmaması nedeni ile reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Yerel mahkemece anılan yönler gözetilmeksizin davalının sorumluluğuna karar verilmiş olması bozma nedenidir... ) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava alacak istemine ilişkindir.
1- Davacı Türk Hava Kurumu, bozmadan önce verilen ve davanın kabulüne dair ilk karara karşı temyiz isteğinde bulunmamış olduğundan hakkındaki hüküm kesinleşmiştir. Hakkındaki hüküm kesinleşmiş olan tarafın direnme kararı temyize hakkı yoktur.
Bu itibarla davacı Türk Hava Kurumu'nun temyiz isteği bu nedenle reddedilmelidir.
2- Davalının temyizine gelince:
Mahkemenin davanın kabulüne dair kurduğu hüküm, Özel Dairece 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'nun kurban derilerini toplama yetkisinin münhasıran Türk Hava Kurumu'na bırakan 21. maddesinin 3294 sayılı Yasanın 10. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı vurgulanarak davacı Türk Hava Kurumu'nun açtığı davanın yasal dayanağı bulunmadığına işaretle reddedilmesi gereği belirtilerek bozulmuştur.Oysa, davalının izinsiz olarak kurban derisi toplamak suretiyle 2860 sayılı Yasaya muhalefetten hakkında düzenlenen ceza kararnamesi ile mahkumiyetine karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.
2860 Sayılı Yardım Toplama Kanununun bazı maddelerini yürürlükten kaldırıp, değişiklik yapan 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun, "Vakfın gelirleri" başlıklı 8. maddesinin ( C ) bendinde, her nevi fitre, zekat, kurban derileri ve bağırsak yardımlarından, ( bu bende göre elde edilecek nakdi ve ayni gelirin toplanması ve Türk Hava Kurumu, Türkiye Kızılay Derneği, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, Diyanet Vakfı ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları arasında paylaştırılması usul ve esasları bir yönetmelikle düzenlenir ), hükmüne yer verilmiştir. Görüleceği üzere kurban derileri ve bağırsak yardımları maddede gösterilen kurumların gelir kaynaklarından biri olarak belirtilmiş durumdadır. İzinsiz kurban derisi toplaması nedeniyle kendisine yedi emin olarak bırakılan bu derileri satarak paraya çevirdiği hususu ise, davalının da kabulündedir. Tartışmasız olan bu olgular değerlendirildiğinde davacı Türk Hava Kurumu'nun davalının bu eylemi sonucu en azından gelir mahrumiyetine uğradığı aşikârdır. Hal böyle olunca davacı kurumun açtığı temyize konu davada hukuki yararı bulunduğu ve davanın yasal dayanağının mevcut olduğunun kabulü gerekir.
O itibarla yerel mahkemenin bu yönde değinen direnmesi yerindedir. Ne var ki, işin esası ile ilgili temyiz itirazları Özel Dairesince incelenmemiştir. Bu durumda dosya, işin esasına yönelik temyiz itirazlarının tetkiki için Özel Dairesine gönderilmelidir.
Sonuç: 1- Bozmadan önceki ilk kararı temyiz etmeyen Türk Hava Kurumu'nun direnme kararını temyiz hakkı bulunmadığından temyiz isteğinin reddine oybirliği ile;
2- Yerel mahkemenin davanın yasal dayanağı bulunduğu, bu nedenle işin esası ile ilgili karar verilebileceğine değinen direnmesi yerinde ise de, kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının tetkiki için dosyanın 4. Hukuk Dairesi'ne gönderilmesine, 27.11.1996 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy