(743 S. K. m. 644, 645) (1086 S. K. m. 429)
Dava: Taraflar arasındaki "kadastro tesbitine itiraz" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Tekirdağ 1.kadastro Mahkemesince davanın reddine dair verilen 27/11/1996 gün e 1993/56-1996/17 sayılı kararın incelenmesi davacılar vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 16/14/1997 gün ve 1997/3484-4413 sayılı ilamıyla; (...Davacı Orman Yönetimi ile Hazine Yukarı Kılıçlı köyünde yer alan 541,544 ve 545 parsel sayılı taşınmazların tesbitlerine itiraz etmişler, tapulama komisyonu yetkisizlik kararı vererek tutanak ve ekleri kadastro mahkemelerine aktarılmıştır. Yapılan yargılama sonunda yerel mahkeme taşınmazların tesbit gibi tesciline karar vermiş, hüküm davacı yönetimler tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 16.Hukuk Dairesi ile Dairemiz orman incelemesi eksikliğine değinerek orman olmadığı saptandığından miktar fazlasının sınırda bulunan eylemli ormandan açma yapıldığının kabul edilmesi gerektiği hususuna değinerek hükmü bozmuştur. Bozmaya uyan yerel mahkeme, taşınmazların aynı kayıttan revizyon gördüğünü açıklayarak dava dosyalarının birleştirilmesine karar vermiş, yargılamaya bu şekilde devam edilerek sonuçta davanın reddine ve taşınmazların tesbit gibi davalı gerçek kişiler adlarına tescillerine karar vermiş, hüküm tekrar yönetimler tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyulmasına rağmen bozma doğrultusunda karar verilmemiştir. Yargıtay bozma ilamına uyulmakla tarafları açısından usuli kazanılmış hak doğmuştur. Usule ilişkin kazanılmış hak müessesesi usul yasasının dayandığı ana esaslardandır ve kamu düzeni ile ilgilidir (9/5/1960 gün 21/9; 4/2/1959 gün 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararları). Hal böyle olunca, mahkemece yapılacak iş; uyulan bozma ilamı doğrultusunda gerekli araştırma ve inceleme yapıldıktan sonra hasıl olacak durum uyarınca yeni bir karar vermekten ibarettir: Bu temel ilkeye rağmen Yargıtay bozma ilamına uyulduğu halde, usuli kazanılmış hak ilkesi gözardı edilerek değişik düşüncelerle yazılı şekilde davanın reddi yolunda hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yenidene yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki karada direnilmiştir.
TEMYİZ EDENLER: 1- Davacı Orman İradesi vekili
2- Davacı Hazine vekili
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava hukuksal nitelikte kadastro tesbitine itirazdır.
Mahkemece verilen son hüküm, Özel Dairece incelenmiş, önceki bozma kararına mahkemece uyulmakla usuli kazanılmış hak oluştuğu, uyulan bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi gereğine değinerek tekrar bozulmuştur. Gerçekten de 9/5/1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da açıklandığı üzere, bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyulması sonunda kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü meydana gelir. Usuli kazanılmış hak olarak tanımlayacağımız bu durum mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararındaki esas çerçevesinde işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. Uzun yıllardan beri Yargıtay uygulamaları ve öğretide benimsenen usuli kazanılmış hak müessesesi, usul hukukunun dayandığı vazgeçilmez ana temellerden biridir. Bu kuralın uygulamasında iki istisna öngörülmüştür. Bunlar mahkemece Yargıtay Dairesi bozma kararına uyulduktan sonra görülmekte olan davaya uygulama imkanı bulunan yeni bir İçtihadı Birleştirme kararı çıkması, diğeri de 4/2/1959 tarih 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında vurgulandığı üzere hükmüne uyulan bozma kararından sonra göreve ilişkin yeni bir yasal düzenlemenin getirilmiş olmasıdır. Bunlar dışında maddi yanılgıya dayalı bozma kararına uyulmuş olması itibariyle kazanılmış hakkın bulunmadığından söz edebilmesi için ancak Yargıtay Dairesinin varlığı sonuç her türlü değer yargısının dışında hiç bir suretle başka biçimde yorumlanamayacak tartışmasız ve açık bir maddi hataya dayanıyorsa ve onunla sıkı sıkıya bağlı ise o takdirde yine usuli kazanılmış hak kuralının hukuki sonuç doğurmayacağı kuşkusuzdur.
Usul hukukunun temel taşlarından bulunan usuli kazanılmış hak ile ilgili olarak yapılan bu genel açıklama çerçevesinde davanın somut olaya bakıldığından dava konusu taşınmazların tesbitine dayanak yapılan ve davalıların dayandığı tapu kaydının revizyon gördüğü dava dışı komşu 540 ve 522 sayılı parsellerle ilgili olarak Hazinenin tapu kaydı yüzölçümü fazlasının ormandan açılma olduğu iddiası ile açtığı dava kadastro mahkemesince, taşınmazların sabit sınırlı tapu kaydı kapsamında olduğu gerekçesiyle reddedilmiş ve Hazine vekilinin temyiz istemi aynı gerekçeyle Yargıtay'ca red edilerek hüküm kesinleşmiştir. Bu durumda Özel Dairenin tapu kaydının değişebilir sınırlı olduğu yolundaki bozma kararı içeriği itibariyle dosyada mevcut ve tartışmasız olan kayıt belge ve dosyalara uygun olmadığı gibi maddi olaylara da duraksanmayacak biçimde aykırı bulunduğundan, bozma ilamına uyulması ilgilisi yararına usuli kazanılmış hak oluşturmaz. O halde bu yoldaki direnme kararı onanmalıdır.
Sonuç: Davacılar vekillerin temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, Harçlar Kanunun değişik 13.maddesinin "j" bendi gereğince Hazineden harç alınmamasına ve Orman İdaresice gerekli temyiz ilam harcı peşin alınmış olduğundan başkaca harç alınmamasına mahal olmadığına, 14.10.1998 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy