(2004 S. K. m. 135) (1086 S. K. m. 299)
Dava: Taraflar arasındaki kiracılık sıfatının tesbiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kartal 2. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 28.5.1998 gün ve 1997/842 E-1998/324 K. sayılı kararın incelenmesi davalı Esbank T.A.Ş. vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 9.11.1998 gün ve 1998/8139-9796 sayılı ilamı ile;
(... Davacı kiracı, dava konusu mecurun maliki olan davalı Hüseyin Soygan tarafından 16.8.1996 tarihli kira sözleşmesi ile diğer davalı Onursay Demirçelik Sanayii ve Ticaret Limited Şirketine kiraya verildiğini, davalı şirket tarafından da daha sonra 13.11.1997 tarihli sözleşme ile kendisine kiralanıp, halen mecurda kiracı olduklarını, ancak mecurun mülkiyetinin 5.9.1996 tarihinde davalı Esbank Eskişehir Bankası T.A.Ş.'ne geçmesi nedeniyle, davalı Esbank Eskişehir Bankası T.A.Ş.'nin davalı Hüseyin Saygan'ın verdiği tahliye taahhüdüne dayanarak icraen taşınmazın tahliyesini istediğini ileri sürerek, İcra İflas Kanununun 135/2. maddeleri ve HUMK.nun 299/2. maddesi gereğince kiracılığının tesbitini istemiştir.
Davalı Esbank Eskişehir Bankası T.A.Ş., davalılardan Hüseyin Soygan'ın kiralananı borçlarına karşılık bankaya sattığını, ancak halen taşınmazda oturduğunu ve muvazaalı olarak önce kendisine ait olan davalı Onursay Demirçelik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne kiralayıp daha sonrada bu şirkette çalışan davacıya kiraladığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davacının dava konusu taşınmazda geçerli sözleşmeye dayalı olarak kiracı sıfatı ile bulunduğunun tesbitine karar verilmiş, hüküm davalı Esbank Eskişehir Bankası T.A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Davalılardan Hüseyin Saygan'ın, Doruk Metal San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin diğer davalı Esbank Eskişehir Bankası T.A.Ş.'ne çok eskiden beri devam edegelen borcuna kefil olduğu ve 16.8.1996 tarihinde yapılan sözleşme ile borcun tasfiye şeklinin kararlaştırıldığı, bu sözleşmenin 6. maddesinde borca karşı devri öngörülen Dragos'taki villanın 15.ayı sonunda tahliye edilerek teslim edilmesinin kabul edildiği toplanan delillerden anlaşılmaktadır. Anılan sözleşmede dava konusu villanın üçüncü kişiye kiralandığından söz edilmemiştir. Ne var ki, davacı 1.8.1996 başlangıç tarihli olup, diğer davalı Onursay Demirçelik San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yapıldığını iddia ettiği harici sözleşmedeki devir yetkisine dayanılarak kendisine 16.8.1996 tarihinde kiralandığını ve bu sözleşmeye dayanarak kiracı olduğunu iddia etmek suretiyle iş bu davayı açmıştır. İcra İflas Kanunun 135-2. maddesi hükmü uyarınca bu nevi kira sözleşmelerinin geçerli kabul edilebilmesi için hacizden önce düzenlenmiş bir resmi belge ile tevsik edilmiş olması şarttır. Temyize konu olayda da davacının dayandığı belgenin Eskişehir Bankası T.A.Ş. ile diğer davalı Hüseyin Saygan arasında borcun tasfiyesine ilişkin 16.8.1996 gününde yapılmış bulunan sözleşmeden önce ve resmi bir şekilde düzenlenmiş olması gerekir. Oysa davacının dayandığı ilk kira sözleşmesi 1.8.1996 tarihlidir. HUMK.nun 299. maddesi hükmü uyarınca bu tarih onu kabul etmeyen üçüncü kişileri bağlamaz kaldı ki, az yukarıda belirtildiği üzere İcra İflas Kanununun 135. maddesi hükmü uyarınca davacı yararına bu belgeye itibar edilebilmesi için 16.8.1996 tarihinden önce düzenlenmiş resmi bir belge olması gerekir. Her ne kadar 16.8.1996 tarihinde anılan kira sözleşmesinden doğan haklar Onursay Demirçelik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davacıya devredilmiş ve bu sözleşmenin noterden onaylı olduğu saptanmış ise de satış sözleşmesinin düzenlendiği tarihte düzenlenmiş olması da muvazaanın bir delili niteliğindedir. Öyleyse mahkemece bu yön gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle isteğin kabul edilmiş olması bozmayı gerektirir... ),
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davalı alacaklı Esbank T.A.Ş.'ne cebri icra yolu ile yapılan bir satış veya icra takibi olmaması nedeni ile somut olayda İİK.nun 135/2. maddesinin uygulama yeri bulunmamakta ise de tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle davalı Hüseyin Sağan ile dava dışı Onursay Ltd. Şti. arasındaki 1.8.1996 tarihli kira sözleşmesinin noter tasdik tarihinin 16.8.1996 olması nedeniyle, HUMK.nun 299/2. maddesi gereğince bu tarihin onu kabul etmeyen 3.kişi konumundaki davalı bankayı bağlamayacağına göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı Esbank T.A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 10.11.1999 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy