(3402 S. K. m. 46)
Taraflar arasındaki mülkiyetin tespiti ve kamulaştırmasız elatma nedeniyle bedel davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Oltu Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 28.05.1997 gün ve 1994/115 E- 1997/68 K. sayılı kararın incelenmesi davalılar adına Hazine vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 21.10.1997 gün ve 1997/6848-7212 sayılı ilamı ile;
(... Dava, iskan kaydına dayanılarak mülkiyetin tesbiti ve kamulaştırmasız el koyma nedeniyle bedel isteğine ilişkindir. Mahkeme; davayı kabul etmiş, davalılar vekili hükmü temyize getirmiştir.
Davacının iskan kaydı olarak dayandığı belgeler mahallin mülki amiri tarafından tasdik edilmemiştir. Tasdiksiz bu belgelere göre, davacı hak iddia etmektedir. Nizalı taşınmazın Hazine adına tapuya dayanılarak yapılan kadastro tesbiti 3402 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden sonra 06.07.1992-05.08.1992 tarihleri arasında askı ilanına alınarak itiraz olmadığından kesinleşmiştir. Nizalı taşınmazın üzerine trafik hizmet binası yapılmıştır. Bu gayrimenkulün Emniyet Genel Müdürlüğüne ayrıca tahsisli olduğu da bellidir. Tahsisler 3402 sayılı yasanın yürürlüğe girmesinden önce yapılmıştır. Taşınmazın dağıtımı Hazine arazisi olduğundan ötürüdür. Hazine tapusu buraya uyduğundan işlemler tapu kaydı gözetilerek yapılmıştır. Dağıtımın belgesi, dağıtım çizelge kayıtma yazılmış isimlerden oluşmuş bir belgedir. Başka bir yerde kayıt yoktur. Resmi makama imzaya gelinceye kadar hiç bir muamele yapılmamış, defterlere geçirilme dahi bulunmamıştır. Sadece isimlerin yazıldığı bir çizelge vardır. Hiçbir memur imzası dahi yoktur. 3402 sayılı Yasa'nın 46. maddesi Hazine adına tescil edilmiş taşınmaz mallardan iskan suretiyle veya toprak tevzi yoluyla verilen yerler başka bir şart aranmaksızın hak sahipleri adına tesbit olunur hükmünü koymuştur. 46. maddenin 3. fıkrasında da bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Hazine mülkiyetinden çıkmış olan veya amme hizmetine tahsis edilen taşınmaz mallar hakkında bu madde uygulanmaz denilmiştir. Nizalı yerin amme hizmetine tahsis edilen yer olduğu çekişmesizdir. Amme hizmetine tahsisli olduğuna ve üzerinde trafik hizmet binası bulunduğuna göre bu maddeler uygulanmaz. Nizalı taşınmazın dayanak tapu kaydının iktisap sütununda Rus idare hükümetinden metruk olup idare ve tasarrufu Hazine'ye intikal etmekle müceddeden Hazine adına yazıldığına göre bu tapu kaydının kapsadığı yerler kanunlar uyarınca Hazine'ye intikal etmiş olan yerlerden olduğundan zilyetlikle iktisap edilemez. Bir kısım tanıklar ve bilirkişiler, Hazine tapusu buraya uymaz demişlerse de kadastro tesbiti sırasında Hazine tapusunun buraya uyduğu yazılmış ve itirazsız kesinleşmiştir. Dava dilekçesinde iskan kaydına ve zilyetliğe dayanılarak talepte bulunulmuştur. Bu sebeplerle, mülkiyetin Hazine'den çıkıp özel şahıslara geçtiği ve oradan istimlaksız elatma ile şahısların bedel isteklerinin kabulü dosyadaki delillere ters düşmektedir. Hazine'nin tapusunun iktisap sütunu ve bu tapuya istinaden nizalı yerin Hazine tarafından kamu tüzel kişiliklerine tahsisi ve 3402 sayılı yasanın yürürlüğünden önce kamu tüzel kişiliklerine tahsis işlemlerinin tamamlanması ve elkoymanın gerçekleşmesi karşısında davanın kabulüne yönelik mahkeme kararı isabetli görülmemiştir.
Tüm bu nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDENLER: Davacılar adına Hazine vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, iskan kaydına dayanılarak mülkiyetin tespiti ve kamulaştırmasız el koyma nedeniyle bedel isteğine ilişkindir.
Davacı vekili; müvekkilinin murislerine 1940 iskanında verilen ve 50 yıldan fazla süredir zilyet oldukları taşınmazlardan 63 parsel sayılı taşınmazın Hazine tapusuna dayanılarak Hazine adına tespit gördüğünü kamulaştırılmadan el atılarak Bölge Trafik Müdürlüğü binası yapıldığını ve İçişleri Bakanlığına tahsis edildiğini iskan kayıtları nazara alınarak 63 parsel sayılı taşınmazın müvekkiline ait olduğunun tespiti ile ek dava ile birlikte 13.965.575.000 TL. nin kamulaştırmasız el atma tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalılar adına Hazine vekili davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece; Tespit dayanağı Hazine tapusunun dava konusu taşınmaza uymadığı, iskan kayıtlarının ise bölünen diğer parsellerle birlikte dava konusu taşınmazı kapsadığı, İçişleri Bakanlığına tahsis tarihinin 3402 sayılı yasanın yürürlük tarihinden sonra olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Özel Dairece; Davacının Hazine lehine tespite itiraz etmediği, iskan kayıtlarında hiç bir görevlinin imzasının olmadığı ve onaylanmadığı dava konusu taşınmazın amme hizmetine tahsis edilen yer olduğu ve el koymanın gerçekleştiği, davanın kabulüne dair mahkeme kararının isabetli olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.
Yerel mahkemece; iskan kayıl defterinde görevlilerin imzalarının bulunduğunu, 3402 sayılı Yasa'nın 46/2. maddesinde yer alan işlemleri tamamlanmamış olsa dahi başka bir şart aranmaksızın iskan suretiyle verilen yerlerin hak sahipleri adına tespit ve tescil olunacağı hükmü karşısında onay işleminin olmamasının sonuca etkili olmadığı, kamu hizmetine tahsis isteminin de 3402 sayılı yasanın yürürlüğünden önce değil sonra 07.03.1988 tarihinde yapıldığı, iskan kayıtlarının mahalline uyup, Hazine tapusunun uymadığı gerekçesiyle önceki kararda direnilmiştir.
Dosya bilgi ve belgelere göre, iskan kayıt defterlerinde komisyon üyelerinin imzaları mevcut olup, mülki amir onayının olmaması 3402 sayılı yasanın 46/2. maddesi karşısında sonuca etkili görülmemiştir. Dava konusu taşınmazın iskan kayıtlarında yeralan sınırlar içinde kaldığı, kadastro sırasında davacının bayinin zilyetliğinde olduğu ve kamu hizmetine tahsis işleminin de 3402 sayılı yasanın yürürlük tarihinden sonra olduğu açıktır. O nedenle direnine kararı yerindedir.
Ne var ki, kamulaştırmasız el atma konusunda inceleme yapılmadığından bu konuya ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya görevli 5. Hukuk Dairesine gönderilmelidir.
Yukarıda gösterilen sebeplerden dolayı direnme kararı yerinde ise de, işin kamulaştırmasız el atmayla ilgili bölümüne yönelik itirazlarının tetkiki için dosyanın 5. Hukuk dairesine gönderilmesine, 24.05.2000 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy