(2942 S. K. m. 11, 15)
Taraflar arasındaki "kamulaştırma bedelinin arttırılması" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kızılcahamam Asliye Hukuk Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen 12.3.1999 gün ve 1998/28 E- 1999/60 K. sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 24.11.1999 gün ve 1999/18583-18779 sayılı ilamıyla; (...Dava, kamulaştırma bedelinin artırılması istemine ilişkindir.
Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi kurulu taşınmazın değerini ferağ tarihi olan 16.1.1998 tarihine göre hesaplamış ve sonuçta artırılması gereken miktarın 424.861.682 TL. olduğunu belirlemiştir. Bilahare alınan ek raporda ise, değerlendirme tarihinin kamulaştırma karar tarihi olan, 10.10.1997 günü esas alınması sonucu, artırılması gereken miktar bulunmadığı belirtilmiş ve mahkemece de bu görüşe iştirak edilerek davanın reddine karar verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 15/13. maddesi uyarınca, kıymet takdirinde, tebligat yapılmadan dava açılmış ise davanın açıldığı günün esas alınması icabeder.
Hükmün bu gerekçe ile bozulması gerekirken, onandığı anlaşılmakla, davacı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulüne, Dairemizin 13.9.1999 gün ve 11417/12602 sayılı onama kararının kaldırılmasına ve hükmün yukarıda açıklanan nedenle HUMK.nun 428. maddesi gereğince bozulmasına ...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN : Davacı vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Kamulaştırma Kanunun kıymet takdiri esaslarım belirleyen 11. maddesi, kamulaştırılan taşınmazın değerlendirilmesinde kamulaştırma tarihinin esas alınacağına ilişkin genel kuralı koymakta aynı Kanunun 15. maddesinin 13. fıkrası ise, bir yıl içinde tebligat yapılmaması durumunda değerlendirmenin hangi tarih esas alınarak yapılacağına ilişkin özel bir düzenleme öngörmektedir. Anılan fıkraya göre, kamulaştırma kararının tamamlanmasından itibaren bir yıl içinde kamulaştırmayı yapan idare, 13. madde uyarınca usulüne göre tebligat yaptırmamış ise, kamulaştırma kararının hak sahibine tebliğ olunduğu tarih, yine bu süre içinde tebligat yapılmamış ancak buna rağmen dava açılmış ise, davanın açıldığı tarih değerlendirmeye esas tutulur. Buna karşılık, bir yıl içinde tebligatın yapılmış olması ya da, yine bir yıl içinde tebligat yapılmadan dava açılması durumunda, 11. maddedeki genel kural uygulanır ve bunun doğal sonucu olarak değerlendirmeye kamulaştırma tarihi esas alınır.
Kamulaştırma Kanununun 25. maddesince hakların kullanılması bakımından kamulaştırma işlemi mal sahibi için yapılan tebligatla başlar. Görüldüğü üzere bu hüküm uyarınca, bedel artırma davasının kural olarak tebligat yapıldıktan sonra açılması asıldır. Aksinin düşünülmesi halinde tebligat yapılmasını beklenmeden bir yıl içinde açılan davalarda, aynı süre içinde kamulaştırma tebligatı yapılanlardan farklı olarak, değerlendirmeye dava tarihinin esas alınması, onlara kanunun amaçlamadığı ayrıcalıklı bir konum sağlanmasına neden olur ki, bu durum üstün görülemez.
Kaldı ki, somut olayda davacı, kamulaştırmadan itibaren bir yıl içinde, bildirim yapılmadan taşınmazın ferağımda vermiştir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 24.6.1994 günlü, 1993/3 Esas- 1994/4 sayılı kararı ışığında uyuşmazlığa bakıldığında dava açma süresi yönünden ferağ tebligatla eşdeğerde tutulduğu için davacıya tebligatın yapılmış addedilmesi zorunludur.
Şu durum karşısında, kamulaştırma kararının tamamlanmasından itibaren bir yıl geçmeden ve tebligat yapılmadan açılan kamulaştırma bedelinin artırılması davasında, kamulaştırma karar tarihinin esas alınmak suretiyle değerlendirme yapılması yasanın özüne ve sözüne uygundur. Açıklanan nedenler altında yerel mahkemenin direnme kararı onanmalıdır.
Sonuç: Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, 12.4.2000 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy