(1479 S. K. m. 24)
Taraflar arasındaki "kurum işleminin iptali-tespit" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; (Konya iş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 30.10.2000 gün ve 1999/560-2000/841 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Yirmibirinci Hukuk Dairesinin 30.11.2000 gün ve 2000/8496-8667 sayılı ilamı ile; (...Davacının 1982-1985 yıllarına ilişkin sigortalılığı kabul edilmiş ve buna dayalı yaşlılık aylığına hak kazandığı sonucuna ulaşılmışsa da bu sonuç usul ve yasaya aykırıdır.
Gerçekten hükme dayanak olarak bir bilirkişi raporuna dayanılmışsa da bu rapor global bir şekilde düzenlenmiş ve hukuki dayanaktan yoksun bulunmaktadır. Davanın yasal dayanağını oluşturan 1479 sayılı Yasanın 24 ve 25. maddesine göre kimlerin sigortalı olabilecekleri yasal karineleri ile birlikte belirlenmiştir. Belirtilen madde muhtelif tarihlerde değişikliğe uğramıştır. Ortaya çıkan uyuşmazlıklarda uyuşmazlığın ilişkin olduğu dönemde yürürlükte bulunan yasa kurallarına göre sonuca gidilmeli ve olgular değerlendirilmelidir. Herhangi bir şekilde yasa kapsamında bulunmamasına karşın kurumca kapsama alınıp ve primleri tahsil edilmiş sigortalılar kuşkusuz bu değerlendirmenin dışında tutulurlar. Dava konusu olayda davacının 1976-1982 yılları arasında zorunlu sigortalı olduğu ve bu döneme ilişkin primlerin bir bölümünün 1984 yılında tahsil edildiği bunun dışında 1982-1985 döneminde vergi kaydı bulunmayan davacının Bağ-Kur kapsamında bulunmadığı ve bu döneme ilişkin primlerin ödemediği görülmektedir.
Şu duruma göre, yasal olarak kapsamda bulunulması mümkün bulunmayan ve prim ödemesi de söz konusu olmayan bir kimsenin Bağ-Kur'lu sayılması düşünülemez. Mahkemece belirtilen maddi ve hukuksal olgular dikkate almadan sonuca gidilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Temyiz Eden: Davalı vekili
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, nitelikçe 20.4.1982 ila 22.3.1989 tarihleri arasında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiğinin saptanması ile 1.11.1999 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğine ve kurum sataşmasının giderilmesi istemine ilişkindir.
Davacının, meslek kuruluş kaydı esas alınarak 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasanın 24. maddesi uyarınca, Bağ-Kur'a kayıt ve tescilinin yapıldığı, primlerini 2654 sayılı Kanunun 6. maddesi ile değişik 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 20.4.1982 tarihine kadar ödediği, uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık 1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde öngörülen koşulları taşıması nedeniyle zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılan davacının 1479 sayılı Yasanın 2654 sayılı Yasanın 6. maddesi ile 24. maddesinde yapılan değişikliğin, hak alanını, doğrudan olumsuz yönde etkileyip etkilemeyeceği, giderek, kazanılmış Bağ-Kur sigortalılığını ortadan kaldırıp kaldırmayacağı noktasında toplanmaktadır.
Gerçekten, 1.4.1972 tarihinde yürürlüğü giren 1479 sayılı Yasanın 24. maddesine göre, bir kimsenin, zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olması için, meslek kuruluş kaydı ile birlikte, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması gerekmektedir. Öte yandan, 20.4.1982 tarihinde yürürlüğü giren 2654 sayılı Yasanın 6. maddesi ile değişik 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde, Zorunlu Bağ-Kur Sigortalısı olmak için, Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde Gelir Vergisi mükellefi olması, Gelir Vergisinden muaf olanlarında meslek kuruluşuna kayıtlı olması hükmü yer almaktadır. Görüldüğü üzere; 20.4.1982 tarihinde yapılan değişiklik; değişiklikten, önceki mevzuatın öngördüğü koşullara sahip olan sigortalıların, sigortalılıklarına son vermemekte, değişikliğin yürürlüğe girdiği, 20.4.1982 tarihinde, Bağ-Kur'a yeni kayıt ve tescil edilecekler için yeni düzenlemeler öngörmektedir. Tersinin kabulü, kazanılmış hakları ortadan kaldırmak olur ki, bu durumun kabulüne, yasaca ve hukukça olanak olmadığı ortadadır. Kaldı ki, 2654 sayılı Yasanın 6. maddesi ile 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde yapılan değişiklikte, vergi mükellefi olmayan vergiden muaf olanlardan, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olanlarında, zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılacağı açıktır. Hal böyle olunca, davacının 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren değişik 1479 sayılı Yasanın 24/h. bendinin öngördüğü koşullara sahip olduğundan 20.4.1982 ila 23.3.1985 tarihleri arasında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiği söz götürmez. Direnme kararı bu nedenle onanmalıdır.
Ne var ki, davacının yaşlılık aylığına prim ödeme gün sayısı yönünden hak kazanıp kazanmadığı bakımından Özel Dairece inceleme yapılmamış olduğundan bu yönde inceleme yapılmak üzere dosyasının Özel Daireye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.
Sonuç: Davalı Bağ-Kur vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle (ONANMASINA), yaşlılık aylığı yönünden incelenmek üzere dosyanın Özel Daireye gönderilmesine, 23.5.2001 gününde, oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy