(2942 S. K. m. 10, 11)
Taraflar arasındaki "kamulaştırma bedelinin artırılması" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Urla Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine dair verilen 28.12.2001 gün ve 2000/350 E- 2001/559 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 08.04.2002 gün ve 2002/3307-3758 sayılı ilamı ile; (...Dosyadaki yazılara,kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
1- Dava konusu taşınmazın bilirkişi raporlarında belirtilen niteliklere göre ve aynı yöreden intikal eden dosyalarda olduğu gibi kapitalizasyon faiz oranı % 5 olarak belirlenmesi gerekirken bilirkişi kurullarınca bu oran % 4 alınmak suretiyle kamulaştırma bedelinin saptanmış olması,
2- Bilirkişi kurullarınca münavebeye alınan domates ve buğday ürünün 2000 yılı itibarıyla dekar başına ortalama verimi ve üretim giderleri ile satış fiyatlarını gösterir veri listesinin ilçe Tarım Müdürlüğü'nden getirtilip münavebeye alınan bu ürünlerin resmi verilere uygunluğunun denetlenmesi gerektiğinin düşünülmemesi,
Doğru görülmemiştir.
Mahkemece eksik belgeler getirtildikten sonra yukarıda sözü edilen bozma nedenleri doğrultusunda bilirkişi kurullarından ek rapor alınmalı, bu raporların bozma gereklerine uygunluğu denetlenmen ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN : Davalı vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, kamulaştırma bedelinin arttırılması istemine ilişkindir.
Mahkemenin; Bilirkişi raporlarında münavebeye alınan domates ve buğday ürününün dekara ortalama verim miktarı ve üretim masraflarının İl Tarım Müdürlüğü veri listesindeki değerlerin, satış fiyatlarına ilişkin, Toprak Mahsulleri Ofisi ve İzmir Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğü veri listesindeki değerlerin esas alınması ve net gelire % 4 kapitalizasyon faiz oranının uygulanması suretiyle taşınmaza değer biçilmesi gerektiği gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne dair verdiği karar Özel Daire'ce yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmuş, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık;
-Bilirkişi raporlarında münavebeye alınan domates ve buğday ürününün dekara verim miktarları, üretim masrafları ve toptan satış fiyatlarını gösterir veri listesinin İlçe Tarım Müdürlüğü'nden getirtilerek, münavebeye alınan bu ürünlerin resmi verilere uygunluğunun denetlenmesinin gerekip gerekmediği,
-Net gelire uygulanması gereken kapitalizasyon faiz oranının % 4ya da % 5 oranında mı kabul edilmesi gerektiği, noktalarında toplanmaktadır.
1-Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire'nin Bilirkişi raporlarında münavebeye alınan domates ve buğday ürününün dekara ortalama verimi ve üretim giderleri ile satış fiyatlarını gösterir veri listesinin İlçe Tarım Müdürlüğü'nden getirtilerek münavebeye alınan bu ürünlerin resmi verilere uygunluğunun denetlenmesi gereğine değinen bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
2-Yerel mahkemenin; Net gelire uygulanması gereken kapitalizasyon faiz oranına ilişkin direnme hükmüne gelince;
Kural olarak; Kıymeti takdir edilecek arazinin bedelinin tespitinde uygulanacak kapitalizasyon faiz oranı; Bölgede geçerli ortalama orandan hareketle arazinin özel nitelikleri.eş deyişle sulu veya kuru oluşu, toprağın yapısı, ekilebilecek ürünler, önemli yerleşim birimlerine yakınlığı, tarımsal amaçlı altyapı olanakları gibi nitelikleri dikkate alınarak belirlenmektedir.
Bununla beraber, aynı bölgede ve aynı özel niteliklere haiz taşınmazlar için aynı kapitalizasyon faiz oranının uygulanması gerektiğinde bir duraksama bulunmamaktadır.
Hal böyle olunca; Bir kamulaştırma bedeline itiraz davasında hükme dayanak yapılan bilirkişi raporunda net gelire uygulanan kapitalizasyon faiz oranının, aynı taşınmazın başka paydaşları tarafından açılan diğer bedel artırım davalarında kesin delil niteliğinde olduğu açıktır.
Bu açıklamalar çerçevesinde somut durum değerlendirildiğinde; Dava konusu 655 parsel sayılı taşınmazın diğer paydaşı M. Temirlenk'in davalı aleyhine kamulaştırma bedelinin arttırılması istemiyle açtığı, mahkemenin 1999/111 Esasına kayıtlı dava sonunda kapitalizasyon faiz oranı %3 kabul edilerek hükme bağlanmış, davalı vekilinin temyizi üzerine Özel daire, Kapitalizasyon faiz oranını % 4 Oranında uygulanması gerektiğine işaretle hükmü bozmuştur. Mahkemece bozma kararına uyulmasından sonra kapitalizasyon faiz oranı % 4 olarak uygulandığından, bu oran diğer paydaşın açtığı eldeki davada kesin delil teşkil etmektedir. Daha yüksek bir kapitalizasyon faiz oranının uygulanması, aynı olayın farklı koşullar içinde değerlendirilmesi sonucunu doğurur.
O halde, yerel mahkemenin net gelire %4 kapitalizasyon faiz oranı uygulamak suretiyle taşınmaza değer biçilmesi gerektiğine ilişkin kararı usul ve yasaya uygundur. Bu nedenle direnme kararı onanmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda (1) nolu bentte yazılı nedenlerden dolayı HUMK.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA,
2- Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararının (2) nolu bentte gösterilen nedenlerden dolayı ONANMASINA, 25.12.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy