(506 S. K. m. 85)
Dava: Taraflar arasındaki "tespit" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Trabzon İş Mahkemesi'nce davanın kabulüne dair verilen 03.05.2001 gün ve 2000/288 E- 2001/128 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Yirmibirinci Hukuk Dairesi'nin 14.06.2001 gün ve 2001/4556-4804 sayılı ilamiyla; ( ...Davacıların murisi Nihat Cudi B.'ın Almanya'da çalıştığı 1.10.1983 ila 8.11.1987 tarihleri arasında Türkiye'de isteğe bağlı sigortalı olmakla geçen sürelerin iptaline ilişkin Kurum kararının geçerli olmadığı mahkemece kabul edilmişe de bu sonuç usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.
Gerçekten 506 sayılı Yasanın isteğe bağlı sigortalılığı düzenleyen 85. maddesine göre bir sigortalının isteğe bağlı sigortadan yararlanabilmesi için başkaca bir sosyal güvenlik kurum kapsamında bulunmaması ve çalışmaması gerekir. Dava konusu olayda davacıların murisinin Almanya'daki çalışmalarını gizlemek suretiyle Türkiye'de isteğe bağlı sigortalı olduğu ve bu durumun adına tahsis yapılan murisin ölümünden sonra anlaşıldığı saptanmıştır. Şu duruma göre, murisin yurt dışında da olsa fiilen çalıştığının saptanması durumunda artık isteğe bağlı sigortalılığı düşünülemez.
Öte yandan yurt dışında çalışan işçiler için 2147 ve bilahare 3201 sayılı Yasalarla yurt dışında çalışılan sürelerin değerlendirilmesine ilişkin borçlanma sistemi kabul edilmiştir. Böylece yasa koyucu yurt dışında çalışan işçileri sosyal güvenlikten mahrum etmemek için özel bir düzenleme getirmiş ve yurt dışında çalışanlara yurt dışında çalıştığı süreleri Türkiye'de değerlendirmek imkanı verilmiştir.
Sonuç olarak; gerek 506 sayılı Yasa sistemi gerekse yurt dışı işçiler yönünden kabul edilen özel düzenleme nedeniyle Kurum işleminin doğru bulunduğu gözetilmeden istemin kabulü usul ve yasaya aykırıdır... ) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava, isteğe bağlı sigortalılığın geçerli olduğunun tespiti ile murisin yaşlılık aylığını iptal eden kurum işleminin iptali isteğine ilişkindir.
Mahkemenin davanın kabulüne dair verdiği karar yukarıda açıklanan nedenle Özel Dairece bozulmuş, mahkemece "yurtdışında çalışan kişilerin doğrudan doğruya Türkiye'nin Sosyal Güvenlik kapsamı içinde olmadığı, bu kişilerin isteğe bağlı sigorta kapsamına alınmalarına yurtdışındaki çalışmalarının engel bulunmadığı, murisin isteğe bağlı sigorta ile çakışan yurtdışı hizmetlerini borçlanarak değerlendirmediği, bu nedenle isteğe bağlı sigortalılığına değer verileceği" gerekçesiyle önceki kararda direnilmiştir.
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına dosyadaki tutanak ve kanıtlara mahkeme kararında açıklanan gerektirici nedenlere delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle, 2147 sayılı Yasanın 5. maddesi uyarınca yurtdışında çalışan sigortalının 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 85 nci maddesindeki isteğe bağlı sigortalılık hakkından yararlanabileceğine ve primleri ödenmiş isteğe bağlı sigortalılığın önce kabul edilip, 10 yıl gibi uzun bir süre yaşlılık aylığı ödendikten sonra isteğe bağlı sigortalılığın ve yaşlılık aylığının iptali işleminin Medeni Kanunun 2. maddesinde öngörülen afaki iyiniyet kuralları ile bağdaşmayacağına göre usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararının onanması gerekir.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, 4792 Sayılı S.S.Kurumu Kanununun 2868 sayılı Yasa ile değişik 24/c maddesi uyarınca kurumdan harç alınmasına mahal olmadığına, 13.03.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy