(2709 S. K. m. 28) (743 S. K. m. 24, 24/a) (818 S. K. m. 49) (298 S. K. m. 134/1)
Taraflar arasındaki "manevi tazminat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kadıköy 2. Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabul-kısmen reddine dair verilen 04.10.2000 gün ve 1999/871 E- 2000/879 K. sayılı kararın incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 19.04.2001 gün ve 2001/12974-4092 sayılı ilamı ile; (...Dava, basın yoluyla kişilik haklarına yapılan saldırıdan kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Davacı, günlük gazetede "Sandıkta hile korkusu", "Sahtekarlar serbest" ve "Seçim uyanıklarına takipsizlik kararı" başlığı altında yayımlanan haberlerle kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu ileri sürerek manevi tazminat isteminde bulunmuştur. Davalılar ise, polis ve adliyeden edinilen bilgilere göre haberi yayımladıklarını ve haberin görünen gerçeğe uygun bulunduğunu belirterek davanın reddedilmesi isteminde bulunmuşlardır. Yerel mahkemece istem kısmen kabul edilmiştir. Karar davalılar tarafından temyiz edilmiştir.
Anayasanın 28. maddesinde düzenlenen basın özgürlüğünün özel hukuk alanındaki sınırlaması, MK. 24 ve BK. 49. maddeleridir. Basının haber verme görevini yerine getirirken kullanacağı bu hakkın özel hukuk alanındaki sınırı;gerçeklik, güncellik, kamu yararı ve toplumsal ilgi, konu ile ifade arasında düşünsel bağlılık kuralları ile belirlenmiştir. Haber verme hakkı bu sınırlar içinde kullanıldığı sürece hukuka uygundur. Bu unsurlardan biri olan gerçeklik;verilen habere yada anlatılmak istenen amaca ve hedefe konu olan içeriğin, yayın sırasında olayla ilgili durumuna uygunluğudur. Diğer bir anlatımla gerçeklik, haberin varlığının gerçek olması, gerçeğe uygun olmasıdır. Burada aranan gerçeklik somut gerçeklik olmayıp haberin verildiği andaki beliriş biçimine, görünürdeki gerçeğe uygunluktur.
Somut olayda, Namık Ayhan ile Ahmet Kerimoğlu'nun 19 Nisan 1999 gününde yapılacak seçimlerde sandık kurullarınca düzenlenecek milletvekilliği, belediye başkanlığı, belediye meclisi ve il genel meclisi üyeliği seçimi tutanak örneklerini bastırmayı kararlaştırdıkları, Namık Ayhan'ın listelerin filmlerini hazırladığı, basım için davacı Muhammed Feyzi Topkar'a gönderdiği, davacı Muhammed Feyzi Topkar'ın işlerinin yoğunluğu nedeniyle komşusu olan matbaacı İbrahim Çelik'e giderek basması için teklifte bulunduğu, kabul etmesi üzerine filmleri ona verdiği, İbrahim Çelik'in bir kısım evrakları bastığı, bir kısmını bastığı sırada şikayet edenler tarafından polise ihbar edildiği, adı geçenlerin eyleminin 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanunun 134/1. maddesine aykırı olduğu ve suç, ön ödeme kapsamında olduğundan asgari para cezasını ödeyen davacı ve arkadaşları hakkında 13.5.1999 gününde kovuşturmama kararı verildiği Zeytinburnu Cumhuriyet Başsavcılığının 1999/4266-1755 sayılı takipsizlik kararından anlaşılmaktadır. Olayın gelişen bu yönü ile yukarıda belirtilen ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, haberin görünen gerçeğe uygun bulunduğu, kullanılan dil ve ifadenin anlatılmak istenen olaya uygun düştüğü ve basının sorumlu tutulma olanağı bulunmadığı benimsenmelidir. Yerel mahkemece, olayın gelişimine uygun düşmeyecek biçimde, takipsizlik kararı verildikten sonra davacı hakkında "sahtekarlar serbest" başlığı ile yayınlanan haberde kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunun" kabul edilmesi doğru değildir. Anılan yönler gözetilerek, davacının manevi tazminat isteminin tümden reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle, kısmen de olsa istemin kabul edilmiş olması usul ve yasaya uygun görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir...)
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN : Davalılar vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlatıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 30.01.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy