(1475 S. K. m. 7, 14, 17) (1086 S. K. m. 87, 213, 473) (5521 S. K. m. 7) (7201 S. K. m. 13)
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle HUMK 2494 sayılı Yasa ile değişik 438/II. Fıkrası hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verilip ... gereği görüşüldü:
Dava, iş akdi feshedilen işçi tarafından açılan alacak davasından ibarettir.
Davacı işçi 26.10.1996 ile 20.10.1999 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde bekçi olarak çalıştığını, iş akdinin haksız olarak feshedildiğini savlayarak, hak ettiği ihbar ve kıdem tazminatı ile alamadığı genel ve hafta tatili ücreti ve fazla mesai ücretlerinin toplam 350.000.000.TL. olarak tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen duruşmaya gelmediği gibi cevap dilekçesi de vermemiştir.
Davacının yargılama aşamasında mahkemeye verdiği ve bilirkişi raporunun da yazılı alacak miktarını 2.034.519.416.TL. ye çıkaran ıslah dilekçesi davalıya tebliğ edilmiş, davalı vekili; mahkemeye verdiği tarihsiz cevap dilekçesinde dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmediğini, davadan ıslah dilekçesinin tebliği üzerine haberdar olduklarını ileri sürdükten sonra davaya cevap olarak iş akdinin 1475 sayılı İş Yasasının 17. maddesine göre haklı olarak feshedildiğini, davacının aylık ücretinin iddia edilen kadar olmadığını ve brüt ücretin 114.000.000.TL. olduğunu, fazla çalışma ücretinin olmadığını savunup bu hususlara ilişkin yazılı delillerini ve tanık listesini ibraz etmiştir.
Yerel mahkemenin, davalının bildirdiği delilleri dikkate almadan ve bu konuda olumlu-olumsuz bir karar vermeden arttırılan miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne dair verdiği karar, Özel Dairece yukarıda açıklanan nedenlerle bozulmuştur.
Yerel mahkeme ile Özel Daire arasında çıkan uyuşmazlık; ıslah dilekçesinin tebliğine kadar duruşmaya gelmeyip cevap vermeyen ve delil bildirmeyen davalının, bu aşamadan sonra delillerini ileri sürüp süremeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Hemen belirtelim ki, Usul Yasamızda daha önce var olan gıyap kurumu 3156 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik ile kaldırılmıştır. Bu değişikliğin amacı işlerin basitleştirilmesi ve hızlandırılmasıdır.
Yapılan bu değişiklikten sonra usulüne uygun davet edilip yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir.
Burada önemle üzerinde durulması gereken konu, başlangıçta duruşmaya gelmemesi nedeniyle delil bildirmeyen tarafın daha sonra duruşmaya katılması durumunda delil bildirip bildiremeyeceği ve bildirebileceği delilin kapsamı ne olduğudur.
Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının 213. maddesinin 3. fıkrası yargılamanın kötü niyetle uzatılmasını önlemek amacıyla; daha sonraki oturumlara gelen tarafın yokluklarında yapılan işlemlere itiraz edemeyecekleri ilkesini benimsemiştir. Ancak gelmediği oturumlar için mahkemece kabul edilebilir, geçerli bir özrü bulunduğu takdirde yokluklarında yapılan işlemlere itiraz hakkı saklı tutulduğu belirtilmiştir.
Buna göre; 3156 sayılı Yasa ile HUMK'nun 213. maddesinde yapılan değişiklikle; süresinde cevap vermemiş olmakla davayı inkar etmiş sayılan davalının, dava dilekçesinde bildirilen olayların doğru olmadığını kanıtlamak için, yeni olaylar ileri sürmeden, savunmanın genişletilmesi yasağına "uymak ve inkar sınırları içinde kalmak koşuluyla, delil göstermesi engellenmiş değildir (Prof. Dr. Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Altıncı Basım, 2001, C.II, s.1851 vd.) Yaygınlık kazanmış Yargıtay görüşü bu yöndedir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.01.1962 gün ve 1962/2-7 sayılı, Yargıtay H.G.K'nun 09.12.1965 gün 1965/423-702 sayılı, Yargıtay H.G.K.'nun 23.06.1993 gün ve 1993/1-389 Esas, 1993/47 K. Sayılı inançları).
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının 87. maddesinin son cümlesinde açıklanan "müddei ıslah suretiyle müddeabihi tezyit edemez." hükmü Anayasa Mahkemesinin 20.07.1999 tarih ve 1999/1 Esas, 1993/33 K. sayılı ilamı ile iptal edilmiştir. Şu hale göre davacı dava ettiği miktarı mahkemeye vereceği bir dilekçe ile ve harcını ödemek koşuluyla arttırabilecektir.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı; yalnızca dava konusunun ek bir davaya gerek kalmadan aynı dava içerisinde arttırılabilmesine olanak sağlamıştır. Bunun dışındaki maddelerde ve kanıtların ileri sürülme süre ve koşullarında bir değişik olmamıştır.
Bu itibarla davalı başlangıçta duruşmaya katılmamış ve cevap vermemiş olmakla, davayı inkar etmiş kabul edilecektir. Buradan hareketle duruşmaya hangi aşamada katılmışsa (ıslah dilekçesinden sonraki aşamada dahi), dava dilekçesindeki olayları inkar etmiş sayıldığından bu kapsam içerisinde kalmak ve savunmanın genişletilmesi yasağı içinde kalmak koşuluyla delillerini bildirebilir ve bu amaca yönelik tanıklarının dinlenmesini isteyebilir.
Bununla birlikte yargılama sırasında yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez.
Hemen belirtelim ki, HUMK'nun m. 473 vd., 5521 sayılı İş Mahkemeleri Yasasının m. 7/ 1. c.1 gereğince, iş mahkemelerinde istisnalar dışında sözlü yargılama usulü uygulanır. Ancak sözlü yargılama usulünde hüküm bulunmayan hallerde yazılı yargılama usulü uygulanır. Bu itibarla bu davada sözlü yargılama usulünde bir hüküm bulunmadığından yazılı yargılamaya ilişkin yukarıda açıklanan hükümler uygulanacaktır.
Bu bilgilerin ışığında somut olaya baktığımızda; hemen belirtelim ki, gerek dava dilekçesi, gerek ıslah dilekçesi "aynı adreste birlikte çalışan sekreter Berrin Tatlıcı" adına tebliğ edilmiş olup bu kişinin imzası alınmıştır. Yapılan bu tebligatların her ikisi de 7201 sayılı Tebligat Yasasının 13. maddesine göre usulüne uygun bir tebligattır. Bu durumda davalı ıslah dilekçesinin kendisine tebliğinden sonra duruşmaya katıldığından, açıklanan nedenlerle bu aşamaya kadar yapılan usulü işlemlere itiraz edemez. Ancak davayı inkar etmiş sayılacağından, bu kapsamda delillerini bildirip tanıklarının dinlenmesini isteyebilir. Mahkemece yapılacak iş; davanın inkarı ile sınırlı ve savunmanın genişletilmesi yasağı içerisinde kalmak koşuluyla davacı tarafından bildirilen delilleri toplayıp tanıkların dinlenmesinden sonra hasıl olacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
Açıklanan nedenlerle Özel Dairenin bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile. direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı H.U.M.K.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 25.09.2002 gününde, oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy