(1086 S. K. m. 429, 438)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Ankara 10. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 02.07.2001 gün ve 1999/1132 E- 2001/538 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 9.Hukuk Dairesinin 10.12.2001 gün ve 2001/14629-19099 sayılı ilamı ile;
(...Davacının işyerine sanatsız işçi olarak girdiği daha sonra daimi işçi kadrosuna geçirildiği halde 1995 de meslek lisesini bitirerek işverenden sanatkar işçi kadrosuna geçirilmesini istediği ancak bu isteğin kabul edilmediği dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
Meri Toplu İş Sözleşmesinin 25/I-d maddesinde Sanat Enstitüsü, Endüstri Meslek Lisesi, Teknik Liseyi bitirenler ile TCDD Pratik Sanat Okul mezunları 6.dereceden işe alınırlar... hükmünün münhasıran sanatkar işçilik işlerine alınacaklar için uygulanması öngörülmüştür. Sanatsız işçilerin terfiini düzenleyen Toplu İş Sözleşmesinin 60/II maddesinde ise sanatsız işçilerin sanat öğrenmeleri tezkiye amirleri tarafından tespit edilmesi halinde sanatkar işçiliğe terfi ettirilmeleri yöntemi gösterilmiştir.
Bunun dışında meslek lisesi diploması almak suretiyle işçinin sanatkar işçiliğe getirilmesi veya sanatsız işçinin diploması sebebiyle terfi ettirilmesi hususunda Toplu İş Sözleşmesinde bir kurala yer verilmemiştir.
Dairemizin emsal sayılan kararlarında işe girişinde sanat enstitüsü mezunu olduğu halde sanatsız işçi olarak işe giren bilahare sanatkar işçiliğe geçirilen işçilerin sanat enstitüsü (Meslek Lisesi) diplomasına sahip işçilerin sanatkar işçi kadrosuna geçirildiği tarihten itibaren intibakının yapılması gerektiği kabul edilmiştir. Dava konusu olayda ise davacının meslek lisesini işyerinde çalışırken bitirip diplomasını ibraz ederek sanatkarlık kadrosuna geçirilmeyi dilekçe ile talep ettiğinden sanatsız işçinin salt meslek lisesi diploması ibrazının Toplu İş Sözleşmesinde derece terfiine ve sanatkar işçilerin derecesine intibakına ilişkin hüküm bulunmadığı gibi işverenin yönetim hakkını kısıtlayacak şekilde mahkemece karar verilemeyeceğinden davanın reddi yerine kabulü hatalıdır...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Temyiz Eden: Davalı vekili
HUKUK GENEL KURULU KARARI
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve direnme kararının verildiği tarih itibariyle HUMK 2494 sayılı Yasa ile değişik 438/II. fıkrası hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verilip dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, fark ücret alacağının ödetilmesi isteğine ilişkindir.
Davacı vekili, davacının T.C.D.D. işyerine sanatsız işçi olarak girdiğini, sanatsız işçi olarak çalışmakta iken meslek lisesi diplomasını işverene ibraz ederek sanatkar işçi statüsüne geçirilmesini istediğini, Toplu İş Sözleşmesinin 25/I-1/d maddesinde Sanat Enstitüsü, Endüstri Meslek Lisesi, Teknik Liseyi bitirenler ile T.C.D.D. Pratik Sanat Okulu mezunlarının 6.dereceden işe alınacakları hükme bağlanmasına rağmen talebinin kabul edilmediğini ve intibakının yapılmadığını beyanla, sanatkar işçiliği kazanması nedeniyle ilk işe girdiği tarihten itibaren sanatkar işçilere verilen dereceye intibakının yapılmasını ve fark ücretlerinin ödenmesini talep etmiştir.
Davalı işveren vekili, davacının sanatsız işçi statüsü ile işe girerek çalışmalarını sürdürdüğünü Toplu İş Sözleşmesinin 25/I-1/d maddesinin, ilk defa işe alınacak sanatkar işçilere ilişkin olduğunu, sanatsız işçilerin tahsil durumuna bakılmaksızın 9.dereceden işe alındığını, sanatsız işçilerin terfii ve terfihinin Toplu İş Sözleşmesinin 60/II. maddesinde düzenlendiğini, tarafların özgür iradeleri ile imzaladıkları Toplu İş Sözleşmesinde sanatsız işçi statüsünde çalışırken meslek lisesi diploması almak suretiyle işçinin sanatkar işçiliğe geçirilmesi veya sanatsız işçinin diploması nedeniyle terfi ettirilmesi hususunda bir hükmün bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemenin, davacıya, meslek lisesi diplomasını iş verene ibraz ettiği tarihten itibaren, ilk defa işe alınan meslek lisesi mezunlarına uygulanan 6.derecenin karşılığı olan ücretin verilmesi gerekçesiyle davanın kabulüne dair verdiği karar Özel Dairece yukarıda açıklanan nedenle bozulmuş, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Davanın yasal dayanağını Toplu İş Sözleşmesinin 25/I-1/d ve 60/II. maddeleri oluşturmaktadır.
İşyerinde yürürlükte olan Toplu İş Sözleşmesinin 25/I-1/d maddesinde, sanatkar işçilik işlerine alınacaklardan, Sanat Enstitüsü, Endüstri Meslek Lisesi, Teknik Liseyi bitirenler ile T.C.D.D. Pratik Sanat Okulu Mezunları 6.dereceden işe alınırlar.
Bu maddenin I.bendi uyarınca ilk defa işe alınacak olanlardan yapılacak imtihan sonucunda başarılı olmayanlar sanatkar işçilik işlerine alınmazlar hükmü yer almakta olup, bu maddenin münhasıran, ilk kez sanatkar işçilik işlerine alınacaklara uygulanması öngörülmektedir.
Sanatsız işçilik işlerine alınacaklara verilecek derece ise, 25 nci maddenin I/2 fıkrasında belirtilmiştir.
Aynı Toplu İş Sözleşmesinin Sanatsız İşçilerin Tefii ve Terfihini düzenleyen 60 ncı maddesinin II. Numaralı bendinde sanatsız işçilerin sanat öğrendiklerinin tezkiye amirleri tarafından tesbit edilmesi halinde sanatkar işçiliğe terfii ettirilmeleri yöntemi gösterilmiştir. Bunun dışında meslek lisesi diploması almak suretiyle işçinin sanatkar işçiliğe geçirilmesi veya sanatsız işçinin diploması nedeniyle terfii ettirilmesi hususunda Toplu İş Sözleşmesinde bir kural bulunmamaktadır.
Somut olayda, davacı, işyerine sanatsız işçi olarak girmiş, çalışırken sanat öğrendiği tezkiye amirince tesbit edilmediğinden sanatkar işçiliğe geçirilmemiştir. Her ne kadar davacı, sanatsız işçi olarak çalışırken meslek lisesinden mezun olduğuna ilişkin diplomayı işverene ibraz ederek Toplu İş Sözleşmesinin 25/I-1/d maddesi uygulanmak suretiyle sanatkar işçi kadrosuna geçirilmesini ve sanatkar işçilere verilen dereceye intibakının yapılmasını istemiş ise de tarafların özgür iradeleri ile imzaladıkları Toplu İş Sözleşmesinde, meslek lisesi diploması almak suretiyle sanatsız işçinin sanatkar işçiliğe geçirilmesi veya sanatsız işçinin diploması sebebiyle terfii ettirilmesi hususunda bir kurala yer verilmediğinden, Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine aykırı olarak, işverenin yönetim hakkını kısıtlayacak şekilde ve her somut olayın kendi özelliklerine göre ayrı ayrı ele alınarak incelenip irdelenmesi gerektiği düşünülmeksizin Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken; önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.un 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 16.10.2002 gününde oyçokluğu ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy