(1163 S. K. m. 53/3) (1086 S. K. m. 434/3) (818 S. K. m. 457)
Taraflar arasındaki "kooperatif genel kurul kararının iptali" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda (Sultanbeyli Asliye Hukuk Mahkemesi)'nce davanın kabulüne dair verilen 10.5.2001 gün ve 2001/122-228 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Onbirinci Hukuk Dairesinin 21.12.2001 gün ve 2001/7189-10066 sayılı ilamı ile; (...Davacı vekili, davalı kooperatifin 10.9.2000 tarihinde yapılan genel kurulunda gündemin 5. maddesinde yönetim ve denetim kurullarının ibra edilmemesine rağmen, 7. madde görüşmeleri sırasında verilen bir teklif üzerine yeniden oylama yapılarak ibra kararı alındığını, ayrıca gündemin 8. maddesi ile de tahmini bütçe için üyelerin ek ödeme yapmasının kararlaştırıldığını, alınan kararların yasa, anasözleşme ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu ileri sürerek, genel kurul kararlarının iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, davacının denetçi sıfatı ile açabilmesi için alınan kararların uygulanmasının denetçinin kişisel sorumluluğunu doğurması gerektiğini, oysa davacının iptalini istediğini genel kuruldan denetçi seçildiğini ve kararların sorumluluğu gerektirir kararlardan olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davalıya verilen kesin sürede kooperatife ait defter ve belgelerin sunulmadığı, dosyaya sunulan delillere göre de, kooperatif yönetim ve denetim kurulunun ibra edilmemesine rağmen, yöneticilerin sorumluluktan kurtulmak amacıyla dayatma şeklinde başka bir gündem maddesi görüşmelerinde verilen önerge ile ibra kararı aldığı, ek ödeme yükümlülüğü kararında buna bağlı olarak hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, 10.9.2000 tarihli genel kurulda gündemin 7 ve 8 maddelerinde alınan kararların iptaline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, kooperatifin denetçisi tarafından 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53/3. maddesine dayanılarak açılmış genel kurul kararlarının iptali istemine ilişkindir.
Anılan yasa hükmüne göre, genel kurulda alınan kararların yerine getirilmesi yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını gerektirir nitelikte bulunması durumunda denetçinin dava açma hak ve yetkisi vardır, iptali istenen genel kurulda gündemin 7. maddesi ile yönetim kurulu ile denetim kurulunun ibrası, 8. maddesi ile de tahmini bütçenin kabulüne karar verilmiştir. Anılan her iki kararın uygulanmasında yönetim ve denetim kurulunun şahsi sorumluluğunu gerektiren kararlardan değildir.
Kaldı ki, genel kurul tutanağının incelenmesinde, yönetim ve denetim kurullarının ibra edilmemesine çoğunlukla karar verilmesinden sonra bir kısım ortakların "ibra" dan maksadın ne olduğunun açıklığa kavuşturulmasını istemesini müteakip, yapılan oylamada, ibranın oybirliği ile kararlaştırıldığı görülmektedir. Öte yandan, bu davayı açan kooperatif denetçilerinden Hasan diğer denetçi tarafından düzenlenen olumlu yöndeki Denetçi Raporu'na muhalefet şehri koymadığı gibi, genel kurul toplantısında da bu davada da ileri sürdüğü hususlar bakımından genel kurulu uyarıcı hiçbir açıklama yapmadan 1163 sayılı Yasanın 53/3. maddesine dayanarak, bu davayı açması da mümkün değildir.
Bu durumda davanın aktif dava ehliyeti (husumet) yönünden reddedilmesi gerekir iken, yazılı gerekçeyle kabulüne karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Temyiz Eden: Davalı vekili
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Dava, Kooperatif Genel Kurul Kararının iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, Yüksek Özel Dairece yukarıdaki gerekçeyle bozulmuş, verilen direnme kararını davalı vekili temyiz etmiştir.
1. Temyiz eden davalı vekilinin, posta giderlerini kendisine 30.10.2002 günü tebliğ edilen 21.10.2002 günlü muhtıradaki yedi günlük süre geçtikten sonra 1.12.2002 günü yatırmış olmasının, HUMK.nun 434/3. maddesi uyarınca temyiz isteminin reddini gerektirip gerektirmeyeceği hususu, görüşme sırasında ön sorun olarak incelenip, değerlendirilmiştir.
Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının 434/3. maddesi, temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin tamamının ödeneceğini; bunların eksik olduğunun tespiti halinde, kararı veren hakim veya mahkemenin başkanı tarafından verilecek yedi günlük kesin süre içerisinde tamamlanması, aksi halde temyizden vazgeçmiş sayılacağı hususunun temyiz edene yazılı olarak bildirileceğini ve verilen süre içerisinde tamamlamadığı takdirde kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar verileceğini hükme bağlamıştır. Somut olayda, Mahkemece davalı vekiline çıkartılan muhtırada eksik giderin tamamlanması değil, "gönderilmesi" istenilmiş; böylece, Yasanın aradığı biçimde ihtar yapılmamıştır. Bir işlemin tamamlanması ancak o işlemin yapılacağı merci önünde olur. (Y.10.H.D.nin 7.4.1981 tarihli 1098-2091 sayılı kararı) Oysa, gönderme ihtarı, eksikliğin havale yolu ile giderilmesine yol açar. Borçlar Kanunu'nun 457 ve müteakip maddeleri uyarınca havale aracısı, havale gönderenin vekili durumunda olduğundan işlem, havalenin alıcıya verildiği anda oluşur. Mahkeme, temyiz edeni yanıltmıştır. Gerçekleşen bu durum karşısında anılan muhtıra geçersizdir (Y.2.H.D.nin 16.4.1995 tarihli 3683-4776 sayılı kararı). Davalı vekili, verilen süreden sonra gerekli giderleri tamamlanmıştır. (Hukuk Genel Kurulu'nun 10.10.2001 gün ve 2001/2-924 esas, 2001/683 karar sayılı kararı da bu doğrultudadır.) Bu durumda, HUMK.nun 434/3. maddesinde, hükmün temyiz edilmemiş sayılmasının koşulu olarak düzenlenen halin somut olayda gerçekleşmediğine oybirliği ile karar verilmiş ve işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
2. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.nun 429. maddesi gereğince (BOZULMASINA), istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 22.1.2003 gününde, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
YKD Mayıs 2003
Full & Egal Universal Law Academy