(2004 S. K. m. 169) (6762 S. K. m. 321)
Dava: Taraflar arasındaki borca itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Karacabey İcra Tetkik Merciince itirazın kabulüne dair verilen 08.04.2002 gün ve 2001/106-31 sayılı kararın incelenmesi davalı/alacaklı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 16.12.2002 gün ve 24800-26519 sayılı ilamı ile;
(...Borçlu kooperatifin mercii nezdindeki itirazı takibe dayanak senette kooperatifi ilzam edici iki imzanın bulunmaması sebebiyle kooperatifin borçlu olmadığına yöneliktir. Mercice borçlunun İİK'nun 169. maddesi doğrultusunda yaptığı itirazının yöntemince değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, işin yargılamayı gerektirdiğinden bahisle ve gerekçeye ters biçimde takibin iptaline karar vermesi doğru değildir...)
gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN: Davalı/alacaklı vekili
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Davacı/ borçlu kooperatif vekili 22.10.2001 tarihli dava dilekçesinde; Karacabey İcra Müdürlüğünün 2001/1702 Esas sayılı dosyasında davacı S.S.Koşuboğazı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi aleyhine, alacaklısı Matlı Yem San. Tic. .Ş. borçlusu Nur Ali Bulun olan 05 Ocak 2001 tanzim tarihli 24 Eylül 2001 vadeli 6.361.278.391.TL'lik bono ile takip yapıldığını, Kooperatif ana sözleşmesinin 70. maddesine göre, Kooperatifin hukuken bağlanabilmesi için kooperatif unvanının yazılıp, altının imzaya yetkili olan iki kimse tarafından imzalanması gerektiğini, oysa bonoda yalnızca senet borçlusu Nur Ali Bulun'un imzasının bulunduğunu, Bu nedenle Yetki Belgesi ve İmza Sirkülerinden de anlaşılacağı üzere Yetkili imzaların müvekkili kooperatife ait olmadığını, İmza itirazlarının kabulü ile takibin iptalini ve dava sonuçlanıncaya değin takibin geçici olarak durdurulmasını istemiş,esasa yönelik olarak ta Mustafakemalpaşa 2.Noterliğinin 28 Eylül 2001 gün ve 7215 yevmiye nolu ihtarnameye cevabından da anlaşılacağı üzere senet borçlusunun Nur Ali Bulun olup, Kooperatifin borçlanabilmesi için temsil ve imzaya yetkili 2. şahsın imzasının bulunmasının zorunlu olduğunu, anılan senet ile müvekkili kooperatifin borçlu olmadığını, ifadeyle takibin esastan iptalini istemiştir.
Davalı/alacaklı vekili 24.01.2002 havale tarihli cevap dilekçesinde: Takibe konu olan senedin keşideciler bölümünde kooperatifin kaşesinin olduğunu, iş bu husus da iş bu senedin borçlanmaya yetkili kişiler tarafından düzenlendiğini açıkça ortaya koyduğunu, ayrıca takibe konu olan senedin düzenleme tarihi olan 05.01.2001 itibariyle yetki belgesi ve imza sirkülerinin incelenmesi gerektiğini, davacı tarafın şirket ana sözleşmesi ile yetkililerini değiştirme ihtimalinin yüksek olduğunu, takibe konu iş bu senedin borçlu kooperatif ile Nur Ali Bulun'dan teminat senedi olarak alınıp, takibe geçilmezden önce Bursa 6. Noterliğinin 22308 yevmiye nolu ve 25.09.2001 tarihli ihtarı ile iş bu senet bedelinin ödenmesinin borçlulardan talep edildiğini, İş bu ihtara diğer borçlu Nur Ali Bulun tarafından cevapta iş bu bedelin, alınan malın tamamının kooperatif tarafından kullanılması nedeni ile kooperatifin borcu olduğunun bildirildiğini, davacı tarafından açılan davanın kötü niyetli olduğunu, müvekkil firma tarafından düzenlenen faturaların tamamının da kooperatif yetkililerine teslim edildiğini, herhangi bir itiraz olmadığını, davacı tarafın tüm yıl boyunca müvekkil firmadan gönderilen malları teslim alıp, bir kısım bedelini de ödediğini, bakiye bedel istendiğinde yetkili imzaların olmadığı iddiasının borcun ödenmesinden kaçmak olduğunu, hacze gidildiğinde de hazır olan kooperatif başkanının takibe hiçbir şekilde itirazı olmadığını, ifadeyle davanın reddini savunmuştur.
İcra Tetkik Mercii; 1. Dava, İİK. nun 169. maddesi gereğince borca itiraz niteliğindedir. Olayları anlatmak taraflara hukuki niteleme hakime aittir. Nitekim imzaların kooperatifi bağlamadığı yönündeki itiraz borca itiraz niteliğindedir. Senet altındaki imzanın diğer borçlu Nurali Bulun'a ait olduğu konusunda bir uyuşmazlık yoktur. Nitekim Nurali Bulun şahsi borcu olmadığına ilişkin itirazında ayrıca ve açıkça imzaya itiraz etmemiştir. Toplanan kanıtlara, ana sözleşmeye, imza sirkülerine, ticaret sicili gazetesine, takip dosyasına ve tüm dosya kapsamına göre bononun tanzim tarihinde davacı kooperatifi temsil ve ilzama yetkili kişilerin Nurali Bulun ve Ali Aydın'ın olduğu kesinlikle saptanmıştır. Ana sözleşmenin 70. maddesine göre bononun kooperatifi hukuken bağlayıcı sayılabilmesi için yetkili 2 kişi tarafından imzalanması gerekir. Oysa takibe konu bonoda yetkili Nurali Bulun'un isim ve imzasından başkaca bir imza bulunmamaktadır. Kooperatif kaşesinin bulunması tek başına borç altına sokmaya yeterli değildir. 1163 sayılı Koop. Kan. 58-59-60-61 ve TTK 42/2 md. gereğince kooperatifi temsile yetkili kılınan kimseler imzalarını ancak kooperatif unvanı altına koymak suretiyle kooperatifi bağlarlar. Diğer borçlunun takip dosyasına bildirmiş olduğu borcun şahsi ya da kooperatife ait olup olmadığı, teminat bonosu niteliğinde bulunup bulunmadığı, sebepleri dar yetkili İcra Tetkik Merciinde incelenemez. Yargılamayı gerektirir. İtirazın kabulü ile İİK.169/a maddesi gereğince geçici olarak durdurulan takibin İİK.170/a maddesi gereğince davacı yönünden iptali gerekmiştir. Gerekçesiyle davacı/borçlu SS. Koşuboğazı Tarımsal Kalkınma Kooperatifinin itirazının kabulü ile, Karacabey İcra Müdürlüğünün 2001/1702 E. Sayılı takip dosyasından borçlu hakkında yapılan takibin iptaline karar vermiştir.
Davalı/alacaklı vekilinin temyizi üzerine Yüksek Özel Dairece karar, yukarıda yer alan gerekçe ile bozulmuş, Tetkik Merciince önceki kararda direnilmiştir.
Dava, imzaya ve borca itiraz istemine ilişkindir.
Davacı/borçlu kooperatif, davalı/alacaklı şirket tarafından Karacabey İcra Müdürlüğünün 2001/1702 sayılı dosyasında aleyhine girişilen kambiyo senetleri üzerinde haciz yoluyla takipte borca ve imzaya itiraz etmiştir.
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Borçlu kooperatifin İİK'nun 169. maddesi doğrultusunda mercii nezdinde, takibe dayanak senette kooperatifi ilzam edici iki imzanın bulunmaması sebebiyle kooperatifin borçlu olmadığına yönelik itirazının, Mercice yöntemince değerlendirilip değerlendirilmediği, takibin iptaline ilişkin kararın mercii kararının gerekçesine ters olup olmadığı, noktasındadır.
Merciice, tarafların delilleri, icra dosyası, kooperatif ana sözleşmesi dosya arasına alınmış, Mustafakemalpaşa Ticaret Sicil Memurluğundan temsil konusu sorulmuştur. Mustafakemalpaşa Ticaret Sicil Memurluğunun 02.04.2002 gün ve 45 sayılı yazısı ve ekinde bulunan belgelerde kooperatifi senet tanzim tarihinde müştereken temsile yetkili olanların Nurali Bulun ve Ali Aydın oldukları, 01.06.2000 tarihi itibariyle bir yıl süreyle müştereken yetkilendirildikleri belirtilmiş, imza sirküleri fotokopisi ve ticaret sicil gazetesi örneği ile sirkü ekinde karar defteri fotokopisi gönderilmiştir.
Takip dayanağı senet; 24.09.2001 vade tarihli 6.361.278.391 TL bedelli olup, Matlı Yem San. Tic.A. Ş. emrühavalesine bedeli malen ahzolunmuştur kaydını içermektedir. Düzenleme yeri Karacabey olup, Ödeyecek bölümünde Nur Ali Bulun Koşuboğazı/M.K. Paşa yazılıdır. 06.01.2001 düzenleme tarihlidir. Pul üzerinde kooperatif kaşesi ve sahibince itiraz olunmayan Nur Ali Bulun'a ait bir imza ile açıkta yine bu kişiye ait bir imza bulunmaktadır. Davalı alacaklı tarafından gönderilen ihtarname ekinde noterce mühürlenip imzalanmış olup bu da senet üzerinde açıkta bulunmaktadır.
Dosyaya ibraz edilen davacı-borçlu Kooperatif ana sözleşmesinin 70'nci maddesinde Yönetim Kurulu Başkanı veya vekili kooperatifi temsilen birinci derecede imzaya yetkilidir. İkinci imza yetkisi yönetim kurulunca yönetim kurulu üyelerinden birine verilir. Kooperatifin hukuken bağlanabilmesi için kooperatif ünvanının yazılıp altının imzaya yetkili iki kimse tarafından imzalanması gerekir denilmiştir. TTK'nın 321 ve kooperatif ana sözleşmesinin 70'nci maddesinde açıkça kooperatifin çift imza ile temsil ve sorumlu olabileceği yazılıdır.
Somut olayda, takibe konu bonunun tanzim tarihinde davacı-borçlu kooperatifi, kooperatif kaşesi altında temsil ve ilzama yetkili kişilerin Nurali Bulun ve Ali Aydın oldukları anlaşılmaktadır. Oysa takibe konu bonoda kooperatif kaşesi altında ve açıkta sadece Nurali Bulun'un isim ve imzasının bulunduğu, diğer yetkilinin imzasının bulunmadığı açıktır. Tek yetkili kişinin, kooperatif kaşesi altında bonoyu imzalaması kooperatif ana sözleşmesinin açık hükmü ve TTK. 321. maddesi karşısında kooperatifi borç altına sokmaz.
Şu durumda Özel Dairenin Merciin yeterince inceleme yapmadığı yönündeki gerekçesi dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Diğer taraftan, merci kararında yer alan diğer gerekçeler davalı/alacaklının ve dava dışı Nurali Bulun'un iddialarını cevaplandırmaya yönelik olup, esasen mercii kararının sonucuna da etkili değildir.
Sonuç olarak; takibe konu senedin kooperatifi temsile yetkili iki imza ile düzenlenmediğinin açık olması, atılan tek imzanın kooperatifi ilzam etmemesi karşısında mercice takip borçlularından kooperatif hakkındaki takibin iptaline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, usul ve yasaya uygun bulunan direnme kararının onanması gerekir.
Sonuç: Davalı/alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, gerekli temyiz harcı peşin alınmış olduğundan başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 15.10.2003 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy